იეზიდიზმი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

იეზიდიზმი (ქურთ. Êzîdîtî) — ქურთების ერთ-ერთი რწმენა.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მზისა და ცეცხლის თაყვანისცემა იეზდებს აძლევს უფლებას ილაპარაკონ ზოროასტრიზმის ელემენტებზე იეზიდიზმში.

დღემდე იეზიდების რელიგიას შენარჩუნებული აქვს მრავალრიცხოვანი ადათ-წესები, რწმენა, რომელიც დაკავშირებულია უძველეს ქურთულ რწმენასთან.

იეზიდების რელიგიური დოქტრინა განთავსებულია ორ წმინდა წიგნში -”(წიგნი გამოცხადებისა) და (შავი წიგნი), რომლებიც განსაკუთრებული შრიფტით არის დაწერილი. იეზიდიზმში სავსებით გარკვეულად არის მითითებული, რომ მხოლოდ ღმერთია შემოქმედი სამყაროსი, სამყაროს მართვა დაკისრებული აქვს შვიდ ანგელოზს.

მნიშვნელოვანი ადგილი იეზიდიზმში უჭირავს მალაქ-ტაუსის პიროვნებას. მალაქ-ტაუსი იყო პირველი იმ შვიდი ანგელოზთაგან,რომლებიც შეჰქმნა ღმერთმა, “და დასვა ღმერთმა “მალაქ-ტაუს”-ი ყველა დანარჩენ ანგელოზთა მმართველად.

ასევე დიდი მნიშვნელობა აქვს იეზიდების რელიგიურ ტრადიციებში “შეიხ-ადის” პიროვნებას. იეზიდთა წარმოდგენით “შეიხ ადი” არა მხოლოდ ისტორიული პიროვნებაა და რეფორმატორი იეზიდიზმისა, არამედ ითვლება ღმერთის მეორე წარგზავნილადაც “მალაქ-ტაუსის” შემდეგ, როგორც ლეგენდა გადმოგვცემს მას არ ჰყავდა არც მამა, და არც დედა, იგი იყო წარგზავნილი “მალაქ-ტაუსი”-ს მიერ – რათა მის მიერ არჩეული ხალხისათვის გაეწია დახმარება, რომ ისინი არ აცდენილიყვნენ ცხოვრების სწორ გზას.“შეიხ-ადი” არ მომკვდარა და არც არასოდეს არ მოკვდება.

ზოგიერთი სწავლული ამტკიცებს, რომ ღმერთის მესამე წარგზავნილი არის ”სულთან ეზიდი”. მისი წარგზავნა ღვთის წყალობაა და დაკავშირებულია მრავალ ლეგენდასთან. აღსანიშნავია ის, რომ მისი წარმოშობის მნიშვნელობა ძალზე საინტერესოა, რადგან მისი სახელობისაა თვით რელიგიაც. იეზიდები მას მოიხსენებენ თავის ”მბრძანებელად” (ბატონად).

მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი იეზიდიზმისა სხვა რელიგიებისაგან განსხვავებით არის ის, რომ იეზიდად შეიძლება მხოლოდ დაიბადო, ამ რელიგიის მიღება შეუძლებელია. მთელი მისი საზოგადოება დაფუძნებულია- კასტა – თეოკრატიულ პრინციპზე. არსებობს სამი კასტა:შეიხები, ფირები და მრიდები. შეიხები და ფირები სასულიერო პირებს წარმოადგენენ. ხოლო მრიდები მოწაფეებს.

ლალეში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Searchtool-80%.png მთავარი სტატია : ლალეში.

ლალეში წარმოადგენს წმინდა ადგილს, ყველა იეზიდთა სალოცავს. რადგან იქ დაკრძალულია შეიხ ადი. იეზიდთა ღვთისმეტყველებაში არის უამრავი წესი და სწავლება, რომელიც ყველა მორწმუნე იეზიდმა უნდა დაიცვას და იხელმძღვანელოს თავის ყოველდღიურ ცხოვრებაში. ეს განსაკუთრებით გამოწვეულია რელიგიის სიწმინდის დასაცავად. არსებობს აგრეთვე ზოგიერთი საკვების აკრძალვის წესი. აგრეთვე კატეგორიულად იკრძალება ლურჯი ფერის ხმარება. არსებობს ტაბუ, რომელიც დაკავშირებულია ცეცხლთან, წყალთან და მიწასთან.