იეზდიხანა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

იეზდიხანა (ქურთ.Êzdîxane [ეზდიხანა] (სრულიად იეზიდები). როგორც ვარაუდობენ ისტორიკოსები გაჩნდა XII საუკუნეში, როდესაც შიხადიმ გაათავისუფლა არაბებისგან იეზიდთა წმინდა ტაძარი ლალეში. იეზდიხანა შედგება იეზიდებისგან იგი როგორც მთელი იეზიდთა საზოგადოება, იყოფა სამ ნაწილად: შეიხები, ფირები და მრიდები. მიუხედავად ერთი რელიგიისა მკაცრად არის აკრძალული ამ სამი კასტის შეერთება ან დანათესავება.

შეიხები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

როგორც ირწმუნებიან სხვადასხვა ქურთოლოგები, პირველი შეიხი იყო იეზიდიზმის რეფორმატორი შიხადი. შეიხები სასულიერო პირებად ითვლებიან. და ჰყავთ თავისი ოჯახები, რომლებიც მიმართავენ მათ სხვადასხვა ღონისძიებების დროს. საქართველოში 6 ათასამდე შეიხი ცხოვრობს. თვით ისინიც იყოფიან სამ ნაწილად და სხვადასხვა ტომებად:

ადანი, ყათანი და შამსანი. რომლებიც შეადგენენ შემდეგ ტომებს:

  • შეხე შიხსნ
  • შეხე შეხუბაქრ
  • შეხე შამსადინ
  • შეხე შეხმანდა
  • შეხე შარჶადინა და ა.შ.

ფირები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ფირები როგორც შეიხები იეზიდიზმის სულიერ პირებათ ითვლებიან. საქართველოში მათი რაოდენობა 4 ათასს არ აღემატება. მათთაც როგორც შეიხებს აქვთ ტომები:

  • ფირე ჩელე
  • ფირე ბარი
  • ფირე ომარხალი
  • ფირე ისებია და ა.შ

მრიდები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მრიდები იეზდიხანის ყველაზე მსხვილი ნაწილია. მაგრამ ისინი არ არიან სულიერი პირები, «მრიდ» მოწაფეს ნიშნავ და სწორედ ამიტომ ყველა მრიდს თავისი შეიხი და ფირი ჰყავს. ისინი თავისებურად იყოფიან 3 კონფედერაციად, ბევრ ტომის კავშირად და მრავალ ტომად. მრიდების კონფედერაციებია: ზუყრი (ვანის იეზიდები), ყარსის იეზიდები და მესოპოტამიის იეზიდები.
ტომთა კავშირები:

  • სიფკანი
  • როჟკანი
  • მაჰამდჲნ და ა.შ

მრიდების ტომებია:

  • ანყოსი
  • რაჯავი
  • ბუდი
  • ბალი
  • ბუფკი
  • საჰანი
  • როჟკი
  • მაჰამდი
  • ქლერი
  • სიპკი და ა.შ.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Племена Курдов-Езидов на Южном кавказе и в Германии - ქარამე ანყოსი. თბილისი 2004 წ.
  • ჶარზე ბრატჲე - ქარამე ანყოსი. თბილისი 2000 წ.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ეზდიხანა.ru (რუსული)