იასუში ინოუე

იაპონ. 井上靖
დაბადების თარიღი	6 მაისი, 1907(1907-05-06)
დაბადების ადგილი	ჰოკაიდო
გარდაცვალების თარიღი	29 იანვარი, 1991(1991-01-29) (83 წლის)
გარდაცვალების ადგილი	ტოკიო
საქმიანობა	მწერალი , რომანისტი, პოეტი და სცენარისტი
მოქალაქეობა	იაპონია
ალმა-მატერი	კიოტოს უნივერსიტეტი და კიუსიუს უნივერსიტეტი
ჯილდოები	აკუტაგავას პრემია , იაპონიის ხელოვნების აკადემიის ჯილდო, ნომის ლიტერატურული პრემია, იომიურის პრემია, იაპონური ლიტერატურის დიდი პრემია, კულტურის ორდენი, კულტურის დამსახურებული მოღვაწე, კიკუტი კანის პრემია, ასაჰის პრემია და პეკინის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი
მეუღლე	ფუმი ინოუე
შვილ(ებ)ი	შუიჩი ინოუე
იასუში ინოუე ვიკისაწყობში

იასუში ინოუე (იაპონ. 井上 靖, ინოუე იასუში; დ. 6 მაისი, 1907 — გ. 29 იანვარი, 1991) — იაპონელი მწერალი, რომანების, მოთხრობების, პოეზიისა და ესეების ავტორი. განსაკუთრებით ცნობილია მისი ისტორიული და ავტობიოგრაფიული პროზა. მისი ყველაზე აღიარებული ნაწარმოებებია „ხარის ბრძოლა“ (Tōgyū, 1949), „ტემპიოს სახურავის კრამიტი“ (Tenpyō no iraka, 1957) და „ტუნ-ჰუანგი“ (Tonkō, 1959).

ცხოვრება და კარიერა

ინოუე 1907 წელს დაიბადა ასაჰიკავაში, ჰოკაიდოში, ექიმების ოჯახში; მოგვიანებით გაიზარდა იუგაშიმაში, იზუში, შიზუოკას პრეფექტურაში. მიუხედავად იმისა, რომ დაბადების ადგილი ჰოკაიდოა, მწერალი საკუთარ სამშობლოდ შიზუოკას მიიჩნევდა. ესეში „მშობლიური იზუ“ წერს: „მე დავიბადე ასაჰიკავაში, ჰოკაიდოში, მაგრამ საცნობარო წიგნებში ჩემი დაბადების ადგილს უმეტესად შიზუოკას უწერენ…“. ესეში „ჩემი თვითფორმირების ისტორია“ კი აღნიშნავდა: „უსაფრთხოდ შეიძლება ჩაითვალოს, რომ იზუ, სადაც ბავშვობა გავატარე, იყო ჩემი ნამდვილი მშობლიური ქალაქი…“.

სკოლის წლებში აქტიურად იყო ჩართული ძიუდოში. თავდაპირველად სწავლობდა სამართალსა და ლიტერატურას კიუსიუს უნივერსიტეტში, შემდეგ კი გადავიდა კიოტოს უნივერსიტეტში, სადაც 1936 წელს დაამთავრა ესთეტიკის ფაკულტეტი პოლ ვალერის შესახებ დაწერილი დისერტაციით.

ადრეულ ეტაპზე ინოუემ მოიპოვა ჩიბა კამეოს პრემია მოთხრობისთვის „რიუტენი“ (1936). ამის შემდეგ დაიწყო მუშაობა გაზეთ „Mainichi Shimbun“-ში. 1937 წელს გაიწვიეს ჩინეთ–იაპონიის ომში, თუმცა ავადმყოფობის გამო უკან დაბრუნდა და კვლავ გაზეთში განაგრძო მუშაობა. სამხედრო სამსახურმა გააღრმავა მისი ინტერესი ჩინეთის ისტორიის მიმართ — მოტივი, რომელიც ხშირად ჩნდება მის შემდგომ ნაშრომებში.

მშვიდობიანი ოკეანის ომის შემდეგ ინოუემ ფართო აღიარება მოიპოვა 1949 წელს გამოცემული ნოველებით „სანადირო თოფი“ (Ryōjū) და „ხარის ბრძოლა“, რომლისთვისაც მიიღო აკუტაგავას პრემია. შემდგომ წლებში მან დაწერა მრავალფეროვანი ჟანრის ნაწარმოებები: თანამედროვე სასიყვარულო პროზა, ომისშემდგომი იაპონიის სოციალურ–პოლიტიკური თემატიკა („კუროი უშიო“), ისტორიული რომანები („ტემპიოს სახურავის კრამიტი“, „ტუნ-ჰუანგი“), ასევე ავტობიოგრაფიული ტექსტები, მათ შორის 1975 წლის „დედაჩემის ქრონიკა“ (Waga haha no ki), სადაც დოკუმენტურად აღწერა დედის მენტალური მდგომარეობის სიბერით გაუარესების ისტორია.

1964 წელს ინოუე არჩეულ იქნა იაპონიის ხელოვნების აკადემიის წევრად, ხოლო 1976 წელს მიიღო კულტურის ორდენი. სიცოცხლის ბოლოს ის სხვადასხვა გამომცემლობაში მუშაობდა ზედამხედველად და სარედაქციო საბჭოს წევრად. გარდაიცვალა ტოკიოში 1991 წელს, 83 წლის ასაკში.

შემოქმედება

იასუში ინოუეს შემოქმედება განსაკუთრებული მრავალფეროვნებითა და ჟანრული სიმდიდრით გამოირჩევა. მისი კარიერა მოიცავს როგორც ისტორიულ ეპოსებს, ისე ფსიქოლოგიურ პროზასა და ლირიკულ ესეებს. ინოუე განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ადამიანის შინაგან სამყაროს, მორალურ დილემებსა და პიროვნების ჩამოყალიბების პროცესს, რაც მის ნაწარმოებებს ღრმა ფსიქოლოგიურ სტრუქტურას ანიჭებს.

მისი ისტორიული რომანები გამოირჩევა კვლევის საფუძველზე აგებული გარემოს დეტალური აღწერითა და ეპოქის ზუსტი გამოხატულებით. ინოუე საფუძვლიანად ეცნობოდა ჩინური და იაპონური კლასიკური ტექსტების წყაროებს, რის შედეგადაც მისი ისტორიული თხრობები ხასიათდება სანდოობითა და ანალიტიკური სიზუსტით. განსაკუთრებით აღსანიშნავია რომანები „ტუნ-ჰუანგი“ და „ტემპიოს სახურავის კრამიტი“, რომლებიც შორეული ეპოქების პოლიტიკურ, კულტურულ და სულიერ ატმოსფეროს მკაფიოდ გადმოსცემს.

ინოუეს ავტობიოგრაფიული ტექსტები, მათ შორის „დედაჩემის ქრონიკა“, ასახავს მის სენსიტიურ, თვითმკვლევი ავტორის სახეს. ამ ნაწარმოებებში იგი ჰუმანურ და ღრმად ემოციურ ხედვას იყენებს, რათა გადმოსცეს ოჯახური ურთიერთობები, სიბერის ტკივილი და მეხსიერების ღალატი.

ინოუეს პროზა მკაფიო, ელეგიური ენობრივი სტილით გამოირჩევა. იგი საინტერესოდ აერთიანებს დახვეწილ პოეტურობასა და მკაცრ რეალიზმს, რითაც უნიკალურ, ადვილად საცნობ თხრობას ქმნის. მისი შემოქმედება მნიშვნელოვან გავლენას ახდენდა და დღესაც ახდენს იაპონური ლიტერატურის განვითარებაზე, რაც მას ერთ-ერთ ცენტრალურ ფიგურად ამკვიდრებს მეოცე საუკუნის იაპონურ პროზაში.

რჩეული ნაწარმოებები

• 1937 — „რიუტენი“ (იაპონ. 流転), მოთხრობა
• 1949 — „სანადირო თოფი“ (იაპონ. 猟銃, Ryōjū), ნოველა
• 1949 — „ხარის ბრძოლა“ (იაპონ. 闘牛, Tōgyū), ნოველა
• 1950 — „კუროი უშიო“ (იაპონ. 黯い潮), რომანი
• 1950 — „სიკვდილი და სიყვარული და ტალღები“ (იაპონ. 死と恋と波と), კრებული
• 1951 — „გამყალბებლის ცხოვრება“ (იაპონ. ある偽作家の生涯), მოთხრობების კრებული
• 1953 — „ასუნაროს ამბავი“ (იაპონ. あすなろ物語), რომანი
• 1956 — „ჰიოჰეკი“ (იაპონ. 氷壁), რომანი
• 1957 — „ტემპიოს სახურავის კრამიტი“ (იაპონ. 天平の甍, Tenpyō no iraka), რომანი
• 1958 — „ჩრდილოეთი ქვეყანა“ (იაპონ. 北国), პოეზიის კრებული
• 1959 — „ლოუ-ლანი“ (იაპონ. 楼蘭), მოთხრობების კრებული
• 1959 — „ტუნ-ჰუანგი“ (იაპონ. 敦煌, Tonkō), რომანი
• 1960 — „იოდო დონოს დღიური“ (იაპონ. 淀どの日記), რომანი
• 1962 — „ხმელთაშუა ზღვა“ (იაპონ. 地中海), პოეზია
• 1963 — „ქარი და ტალღები“ (იაპონ. 風濤, Fūtō), რომანი
• 1967 — „კასეკი“ (იაპონ. 化石), რომანი
• 1967 — „უნგა“ (იაპონ. 運河), პოეზია
• 1968 — „ოროშიაკოკუ სუიმუტანი“ (იაპონ. おろしや国酔夢譚), რომანი
• 1969 — „მოგზაურობა სამარკანდის მიღმა“ (იაპონ. 西域物語), რომანი
• 1971 — „კისეცუ“ (იაპონ. 季節), პოეზია
• 1975 — „ჩემი დედის ქრონიკა“ (იაპონ. わが母の記), რომანი
• 1976 — „ენსეირო“ (იაპონ. 遠征路), პოეზიის კრებული
• 1979 — „ზენ შიშუ“ (იაპონ. 全詩集), პოეზია
• 1981 — „ഹონგაკുബო იბუნი“ (იაპონ. 本覺坊遺文), რომანი
• 1989 — „კონფუციუსი“ (იაპონ. 孔子, Kōshi), რომანი

ჯილდოები

• 1936 — ჩიბა კამეოს პრემია „რიუტენისთვის“
• 1950 — აკუტაგავას პრემია „ხარის ბრძოლისთვის“
• 1957 — განათლების, კულტურის, სპორტის, მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის სამინისტროს ჯილდო „ტემპიოს სახურავის კრამიტისთვის“
• 1959 — პრესის პრემია „ტუნ-ჰუანგისთვის“
• 1959 — იაპონიის ხელოვნების აკადემიის ჯილდო „ჰიოჰეკისთვის“
• 1961 — ნომას ლიტერატურული პრემია „იოდო დონოს დღიურისთვის“
• 1963 — იომიურის პრემია „ქარი და ტალღებისთვის“
• 1969 — იაპონური ლიტერატურის გრან-პრი „ოროშიაკოკუ სუიმუტანისთვის“
• 1976 — კულტურის ორდენი
• 1980 — კიკუჩი კანის პრემია
• 1984 — ასაჰის პრემია
• 1989 — ნომას ლიტერატურული პრემია „კონფუციუსისთვის“

ადაპტაციები

ფილმები

• 1954 — „კუროი უშიო“, რეჟისორი სო იამამურა
• 1955 — „ასუნარო მონოგატარი“, რეჟისორი ჰირომიჩი ჰორიკავა
• 1961 — „რიოძიუ“, რეჟისორი ჰეინოსუკე გოშო
• 1972 — „კასეკი“, რეჟისორი მასაკი კობაიაში
• 1989 — „სენ ნო რიკიუ: ჰონკაკუბო იბუნი“, რეჟისორი კეი კუმაი
• 2012 — „ვაგა ნო ჰაჰა ნო კი“, რეჟისორი მასატო ჰარადა

ინოუეს ნაწარმოებები ასევე არაერთხელ ადაპტირებულა ტელევიზიისა და თეატრისთვის.

რესურსები ინტერნეტში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:

იასუში ინოუე

• Yasushi Inoue. ციტირების თარიღი: 19 July 2021