თერმოკარსტი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

თერმოკარსტი (ბერძნ. thermē – სითბო და კარსტი) — მრავალწლოვანმზრალი გრუნტისა და ნიადაგის ზონებში ტიპიური და ფართოდ გავრცელებული სპეციფიკური მოვლენები, რომელიც გამოიხატება ჩამოწოლილი და დადაბლებული რელიეფის ფორმების წარმოქმნაში. თერმოკარსტი წარმოადგენს ჩაკეტილი ქვაბულების, ძაბრისებური და ჯამისებური დადაბლებების სისტემას. თერმოკარსტი დაკავშირებულია მიწისქვეშა წყლების გალღობასთან. გალღობა წარმოიქმნება კლიმატური ათბობის, ატმოსფერული ნაყარის დაგროვების, ზაფხულის ძლიერი წვიმების, ტყის განადგურების, ტუნდრის ზონაში ნიადაგურ-მცენარეული საფრის აცლისა და სხვ. პირობების გავლენით. თერმოკარსტის განვითარება მრავალწლოვანმზრალ ნიადაგ-გრუნტის მხარეებში რელიეფწარმოქმნის დინამიურობის ერთ-ერთი მაჩვენებელია.

იგი უარყოფით გავლენას ახდენს მშენებლობაზე, თუმცა სასარგებლოა სასოფლო-მეურნეობისათვის, რამეთუ გამშრალ ტბებზე რჩება ნოყიერი ნიადაგი და წარმოიქმნება კვებითი მცენარეული საფარი (ალასი).

რელიეფის ტიპიური ფორმები, რომლებიც თერმოკარსტის შედეგად წარმოიქმნება არის: ტბის ქვაბული, ღრმულები, ტაფობი და სხვ. რელიეფის უარყოფითი ფორმები. თერმოკარსტი ვითარდება ასევე სტაბილური და შემოზღუდული კრიოლითოზონის ტერიტორიებზე.

გავრცელებულია ძირითადად სუბარქტიკულ სარტყლის ზღვისპირა დადაბლებებზე. თერმოკარსტის ფარგლებს გარეთ გვხვდება რელიქტური თერმოკარსტული რელიეფის ფორმები, რომლებიც ხშირად გარდაქმნილია დენუდაციური, ეროზული და სხვ. პროცესებით. თერმოკარსტი კარგად არის გამოხატული ციმბირის, ალასკის, კანადისა და სხვ. ტერიტორიებზე.

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Геологический словарь, т2, М-Я. М., 1955;
  • Качурин С. П., Термокарст на территории СССР, М., 1961.