თემისტოკლე

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
თემისტოკლე
დ. ძვ. წ. 524ძვ. წ. 459
Illustrerad Verldshistoria band I Ill 116.png
დაბადების თარიღი ძვ. წ. 524
დაბადების ადგილი ფრეარიორი, დღევანდელი ფერიზა, ანავისოსთან ახლოს
გარდაცვალების თარიღი ძვ. წ. 459
გარდაცვალების ადგილი მაგნესია
კუთვნილება

ათენის პოლისი

აქემენიდური ირანი

წოდება ათენის არქონტი
ბრძოლები/ომები

ბერძენ-სპარსელთა ომები

თემისტოკლე (ძვ. ბერძნ. Θεμιστοκλῆς; დ. ძვ. წ. 524 — გ. ძვ. წ. 459) — ათენელი სახელმწიფო მოღვაწე, პოლიტიკოსი და მხედართმთავარი, ძვ. წ. 494-493 წლებში იყო ათენის პოლისის არქონტი. სახელი გაითქვა ბერძენ-სპარსელთა ომების მიმდინარეობისას. მისი ინიციატივით შედგენილმა საბრძოლო გეგმამ და ფლოტის რეორგანიზაციამ გარდამტეხი წვლილი შეიტანა ბერძნების გამარჯვებაში.

სამხედრო რეფორმა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თემისტოკლეს სამხედრო რეფორმამ ათენელი საზოგადოებისთვის უფრო ღირებული გახადა ღარიბი მოქალაქეები, რომლებიიც ადრე ვერ ახერხებდნენ ჰოპლიტის აღჭურვილობის შეძენას და ამიერიდან ფლოტში მენიჩბეებადაც კი შეეძლოთ ემუშავათ. ამ რეფორმამ ასევე განამტკიცა ათენის დემოკრატია და კლისთენეს მიერ შემოღებული ისონომიის, ანუ კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპის, ცხოვრებაში გატარება შეუქცევადი გახადა. ძვ. წ. 490 წელს სალამინის ბრძოლაში თემისტოკლეს სწორი სტრატეგიის შედეგად გამარჯვების შემდეგ ბერძნებმა გააგრძელეს სპარსელების წინააღმდეგ წარმატებული ბრძოლა. ამ ხნის მანძილზე თემისტოკლე ათენის პოლისის ფაქტობრივი მმართველი გახდა, რის გამოც დემოკრატიის წინსვლა შეფერხდა. ამის გამო ის 469 წელს, ოსტრაკიზმის შედეგად, ტირანიის დამყარების ბრალდებით, ათენში ყოფნა სამუდამოდ აუკრძალეს და გადაასახლეს არგოსში.

აქემენიდებთან მუშაობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თემისტოკლე ქედს იხრის აქემენიანთა შაჰის, არტაქსერქსე I-ს წინაშე

თემისტოკლემ გაძევების შემდეგ სამსახური დაიწყო აქემენიანთა კარზე. მისი სარდლობით სპარსელები თავს დაესხნენ ეგეოსის ზღვის კუნძულებს, მაგრამ გარკვეული წარმატებების მიუეხედავად დამარცხდნენ ბერძნებთან ომში. თავად თემისტოკლე, ძვ. წ. 459 წელს, 65 წლის ასაკში გარდაიცვალა მაგნესიაში. თემისტოკლეს სურვილით, მისი ცხედარი მის მშობლიურ მხარეში, ატიკაში წაიღეს და დაწვეს.

ისტორიული რეპუტაცია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თემისტოკლეს გარდაცვალების მომენტში, ათენელები მას მიიჩნევდნენ ერის სირცხვილად და მოღალატედ. მისი რეპუტაცია 450-იან წლებში არქონტმა პერიკლემ აღადგინა. შემდგომში ჰეროდოტესა და თუკიდიდეს ნამუშევრებში თემისტოკლე ბერძნული ერთიანობის კულტად მოიხსენიება. თანდათანობით ათენელბიც მიხვდნენ დიდი სტრატეგოსისა და პოლიტიკოსის მნიშვნელობას. მისი სახელი არამარტო ანტიკურ, არამედ შუა საუკუნეების ევროპაშიც შემორჩა და დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის იდეალად იქცა.


ანტიკური წყაროები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თანამედროვე წყაროები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Butler, Howard (2005). The Story of Athens. Kessinger Publishing. ISBN 1-4179-7092-8. 
  • Hanson, Victor Davis (2001). Carnage and Culture: Landmark Battles in the Rise of Western Power. DoubleDay. 
  • Frost, Frank J. (1980). Plutarch's Themistocles, An Historical Commentary. Princeton University Press. 
  • Behmel, Albrecht (2000). Themistokles: Sieger von Salamis. Herr von Magnesia. Ibidem. 
  • Holland, Tom (2005). Persian Fire. Abacus. 
  • Simon Hornblower, Anthony Spawforth (1996). The Oxford Classical Dictionary. Oxford University Press. .
  • Green, Peter (2007). Alexander the Great and the Hellenistic Age. Orion. 
  • Lazenby, JF (1993). The Defence of Greece 490–479 BC. Aris & Phillips Ltd.. 
  • Strauss, Barry (2004). The Battle of Salamis: The Naval Encounter That Saved Greece—and Western Civilization. Simon and Schuster.