ვლადისლავ ძიევულსკი
| ვლადისლავ ძიევულსკი | |
|---|---|
| პოლ. Władysław Dziewulski | |
 | |
| დაბ. თარიღი | 2 სექტემბერი, 1878[1] |
| დაბ. ადგილი | ვარშავა |
| გარდ. თარიღი | 6 თებერვალი, 1962[1] (83 წლის) |
| გარდ. ადგილი | ტორუნი |
| დასაფლავებულია | Cemetery of St. George in Toruń |
| მოქალაქეობა | პოლონეთი |
| საქმიანობა | ასტრონომი და მათემატიკოსი |
| მუშაობის ადგილი | Nicolaus Copernicus University in Toruń |
| ალმა-მატერი | გიოტინგენის უნივერსიტეტი |
| ჯილდოები | პოლონეთის აღორძინების ორდენის კომანდორი |
ვლადისლავ ძიევულსკი (პოლ. Władysław Dziewulski; დ. 2 სექტემბერი, 1878, ვარშავა — გ. 6 თებერვალი, 1962, ტორუნი) — პოლონელი ასტრონომი.
ბიოგრაფია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ვლადისლავ ძიევულსკი დაიბადა 1878 წლის 2 სექტემბერს ქალაქ ვარშავაში, ცნობილი ნატურალისტის, ევგენიუს ძიევულსკის ოჯახში. მისი ძმები იყვნენ იურისტი და ეკონომისტი სტეფან ძიევულსკი და ფიზიკოსი ვაცლავ ძიევულსკი. 1901 წელს დაამთავრა ვარშავის უნივერსიტეტი დოქტორის ხარისხით. 1902-1903 წლებში (და შემდგომში 1907-1908 წლებში) სტაჟირება გაიარა გეტინგენის უნივერსიტეტის ობსერვატორიაში, სადაც კარლ შვარცშილდთან თანამშრომლობდა. 1903 წლიდან მუშაობდა იაგელონის უნივერსიტეტში, თავდაპირველად ასტრონომიის განყოფილებაში, შემდეგ (1909-1919) ასტრონომიულ ობსერვატორიაში. 1906 წელს იაგელონის უნივერსიტეტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „მარსის საუკუნოვანი შეშფოთებები ეროსის გადაადგილებაში“.[2] 1920 წლიდან მუშაობდა ვილნიუსის სტეფან ბატორის უნივერსიტეტში — ასოცირებული პროფესორი, პროფესორი, მათემატიკისა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების ფაკულტეტის დეკანი (1921-1922), რექტორი (1924-1925), პრორექტორი (1925-1928) და უნივერსიტეტის ობსერვატორიის დამფუძნებელი და დირექტორი. ნაცისტური ოკუპაციის დროს ის და მისი კოლეგები ხელმძღვანელობდნენ ვილნიუსში არსებულ იატაკქვეშა პოლონურ უნივერსიტეტს. მას შემდეგ, რაც ვილნიუსი წითელმა არმიამ 1944 წელს დაიკავა, ის პოლონელი მეცნიერების ჯგუფთან (მათ შორის ვილჰელმინა ივანოვსკასთან) ერთად ლოძში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც მათ გადაწყვიტეს ტორუნში ახალი კვლევითი ცენტრის დაარსება. ამრიგად, 1945 წელს ძიევულსკი გახდა ტორუნში ნიკოლაი კოპერნიკის უნივერსიტეტის (1945-1947 წლებში მისი პრორექტორი იყო), ასევე პივნიცას ასტრონომიული ობსერვატორიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.
მისი ძირითადი ნაშრომები ციური მექანიკის, ვარსკვლავური დინამიკის, ცვლადი ვარსკვლავების ფოტომეტრიისა და ასტრონომიის ისტორიის სფეროებში იყო. მან 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი გამოაქვეყნა.[3] ის იყო პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის (1952), ვარშავის სამეცნიერო საზოგადოების (1909), პოლონეთის ასტრონომიული საზოგადოების (ერთ-ერთი დამფუძნებელი და მისი პირველი პრეზიდენტი 1923–1924 წლებში) და სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების წევრი.
ის დაქორწინებული იყო იადვიგაზე (ქალიშვილობის გვარი მალინოვსკა). მისი ერთ-ერთი ქალიშვილია ასტრონომი ანელა ძიევულსკა.
ხსოვნა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]მის პატივსაცემად,
- მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ძიევულსკი;
- მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (319636) ძიევულსკი.[4]
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- 1 2 Catalog of the German National Library
- ↑ Rokita, Stanislaw (2007). „Dziewulski, Władysław“, The Biographical Encyclopedia of Astronomers. Springer Publishing, გვ. 321. ISBN 978-0-387-31022-0. ციტირების თარიღი: December 18, 2025.
- ↑ Kozłowski, Tomasz. Polskie korporacje akademickie na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Strony Kozłowskich herbu Kozłowski. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. ციტირების თარიღი: 2015-05-24.
- ↑ „New Names of Minor Planets“ (PDF). WGSBN Bulletin. 4 (6): 8. 29 April 2024. ციტირების თარიღი: 29 April 2024.
