შინაარსზე გადასვლა

ვია ცელმინსი

სტატიის შეუმოწმებელი ვერსია
მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ვია ცელმინსი
დაიბადა 25 ოქტომბერი, 1938
დაბადების ადგილი ლატვია, რიგა
ეროვნება ლატვიელი
სფერო ფერწერა, გრაფიკული ხელოვნება, გრავიურება
ჯილდოები გუგენჰაიმის სტიპენდია, კარნეგის პრემია, მაკარტურის სტიპენდია

ვია ცელმინსი (ლატვ. . Vija Celmiņa; დ. 25 ოქტომბერი, 1938, ლატვია, რიგა) — ლატვიელ-ამერიკელი მხატვარი, რომელიც ყველაზე კარგად ცნობილია ფოტო-რეალისტური ნახატებითა და ბუნების ამსახველი ნახატებით, როგორიცაა ოკეანე, ობობის ქსელები, ვარსკვლავური ველები და ქვები. მისი ადრეული ნაშრომები მოიცავდა პოპ სკულპტურებსა და მონოქრომატულ რეპრეზენტაციულ ნახატებს. ვია ცელმინსი 40-ზე მეტი სოლო გამოფენის ავტორია 1965 წლიდან.[1][2][3]

ბიოგრაფია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ვია ცელმინსი დაიბადა 1938 წლის 25 ოქტომბერს, რიგაში, ლატვიაში. 1940 წელს ლატვიის საბჭოთა ოკუპაციისას, მეორე მსოფლიო ომის დროს, მისი მშობლები გაიქცნენ გერმანიაში, რომელიც მაშინ ნაცისტური რეჟიმის ქვეშ იყო; ომის დასრულების შემდეგ, ოჯახი ცხოვრობდა გაეროს მიერ მხარდაჭერილ ლატვიელ ლტოლვილთა ბანაკში, ბადენ-ვიურტემბერგში. 1948 წელს, ეკლესიის მსოფლიო სამსახურმა ოჯახი გადმოიყვანა შეერთებულ შტატებში, მოკლედ ნიუ-იორკში, შემდეგ კი ინდიანაპოლისში, ინდიანაში. ადგილობრივი ლუთერანული ეკლესიის მიერ სპონსორირებული, მისმა მამამ იპოვა სამუშაო როგორც დურგალი, ხოლო დედამ საავადმყოფოს სამრეცხაოში. ვია იყო ათი წლისა და არ იცოდა ინგლისური, რამაც გაიყვანა იგი ხატვაზე კონცენტრირებაზე, რის გამოც მისმა მასწავლებლებმა წაახალისეს მისი შემდგომი შემოქმედება და ნახატი.[4] 1955 წელს ის ჩაირიცხა ჯონ ჰერონის ხელოვნების სკოლაში ინდიანაპოლისში, სადაც, როგორც თქვა, პირველად ცხოვრებაში არ იგრძენოს თავი გარე ადამიანად.[5] 1961 წელს მოიგო სტიპენდია იეილის უნივერსიტეტში ზაფხულის სესიაზე სასწავლელად, სადაც შეხვდა ჩაკ კლოუზსა და ბრაის მარდენს, რომლებიც ახლო მეგობრები დარჩნენ.[6] ამ დროს დაიწყო იტალიელი მონოტონური ნატურმორტის მხატვრის ჯორჯო მორანდის შესწავლა და აბსტრაქტული ნაშრომების ხატვა.[7] 1962 წელს დაამთავრა ჰერონი BFA-ით და გადავიდა ვენეციაში, ლოს ანჯელესში, რათა მიეღო MFA კალიფორნიის უნივერსიტეტში ლოს ანჯელესში, დამთავრება 1965 წელს. UCLA-ში ის ტკბებოდა თავისუფლებით, ყოფნით შორს მშობლებისგან, რაც მისცა შემდგომი მხატვრული გამოკვლევის საშუალება. 1978 წელს ის იყო მხატვარი-რეზიდენტი, დაფინანსებული სრული დასაქმებისა და ტრენინგის აქტით (CETA), ლოს ანჯელესის თანამედროვე ხელოვნების ინსტიტუტში. ის ცხოვრობდა ვენეციაში 1980 წლამდე, ხატავდა და ქანდაკებდა, მუშაობდა ინსტრუქტორად კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ლოს ანჯელესში, კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ირვაინში და კალიფორნიის ხელოვნების ინსტიტუტში, ვალენსიაში.[8] 1981 წელს, სკოუჰეგანის ნახატისა და ქანდაკების სკოლაში სწავლების მოწვევის შემდეგ, ის მუდმივად გადავიდა ნიუ-იორკში, სურდა ახლო ყოფნა მხატვრებთან და ხელოვნებასთან, რომელიც მოსწონდა. ის ასევე დაუბრუნდა ნახატს, რომელიც მიეტოვა თორმეტი წლისთვის, მუშაობდა ამ დროს ძირითადად ფანქრით. მოგვიანებით იყენებდა ხის კვეთებს, და წამშლელსა და ნახშირს. მას შემდეგ, ის მუშაობდა საშინაო სახლიდან საგ ჰარბორში, ნიუ-იორკი, და სტუდიის ლოფტიდან კროსბი სტრიტზე სოჰოში, მანჰეტენი. 1980-იანი წლების განმავლობაში, ის ასევე ასწავლიდა კუპერ იუნიონსა და იეილის უნივერსიტეტის ხელოვნების სკოლაში.[9]

ნაშრომები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კალიფორნიაში 1960-იან წლებში მუშაობისას, ვია ცელმინსის ადრეული ნაშრომები, ზოგადად ფოტო-რეალისტური ნახატისა და პოპ-შთაგონებული ქანდაკების, იყო რეპრეზენტაციული. ის ხელახლა ქმნიდა ყოველდღიურ ობიექტებს, როგორიცაა ტელევიზორები, ნათურები, ფანქრები, წამშლელები და ნახატი მონოქრომული რეპროდუქციები ფოტოგრაფიების. ნახატების საერთო ფონური თემა იყო ძალადობა ან კონფლიქტი, როგორიცაა საომარი თვითმფრინავები, პისტოლეტები და აჯანყების სახეები. 1964–1966 წლების ნაშრომების რეტროსპექტივა ორგანიზებული იყო მენილის კოლექციის მიერ ლოს-ანჯელესის ხელოვნების მუზეუმთან თანამშრომლობით 2010 წელს. მან დაასახელა მალკოლმ მორლი და ჯასპერ ჯონსი როგორც გავლენები ამ პერიოდში.[10] 1960-იანი წლების ბოლოს 1970-იანი წლების განმავლობაში, მან მიატოვა ნახატი და კონცენტრაცია მოახდინა გრაფიტის ფანქრით მუშაობაზე, ქმნიდა ძალზე დეტალურ ფოტო-რეალისტურ ხატვებს, დაფუძნებულ ბუნებრივი ელემენტების ფოტოგრაფიებზე, როგორიცაა ოკეანის ან მთვარის ზედაპირი, ნაჭუჭების შიგნით, და ქვების მახლობელი ხედები. კრიტიკოსები ხშირად ადარებენ მის შრომატევად მიდგომას თანამედროვეებს ჩაკ კლოუზსა და გერჰარდ რიხტერს, და მან დაასახელა ჯორჯო მორანდი, ღია რუხი ნატურმორტის მაისტერი, როგორც მთავარი გავლენა.[11] ეს ნაშრომები ასევე იზიარებენ რიხტერის აშკარა შემთხვევითობასა და, ამგვარად, აშკარად უგუნებო დამოკიდებულებას. ეს არის ისე, თითქოს ნებისმიერი ფოტოგრაფია გამოდგებოდა რომელიმე წყაროდ ნახატისთვის, და არჩევანი აშკარად არაა მნიშვნელოვანი. ეს, რა თქმა უნდა, არ არის ასე, მაგრამ ნაშრომი შეიცავს ამ შთაბეჭდილებას, რომ სურათი შერჩეულია შემთხვევით უსასრულო არჩევანიდან შესაძლებელი ალტერნატიული სურათებისა მსგავსი ბუნებისა.[12][13]

ამ პერიოდის ბოლოს, 1976-დან 1983 წლამდე, ცელმინსი ასევე დაუბრუნდა ქანდაკებას ისე, რომ შეითავსა მისი ინტერესი ფოტო-რეალიზმისადმი. მან გამომუშავა ბრინჯაოს ღია, აკრილური ნახატი ქვების სერია, ზუსტი რეპლიკები ინდივიდუალური ქვებისა, რომლებიც იპოვა რიო გრანდეს გასწვრივ ჩრდილოეთ ნიუ მექსიკოში, მათი თერთმეტი მაგალითით, რომელიც ინახება MoMA-ში.[14] 1981 წლისთვის, ის დაუბრუნდა ნახატს, ამ წერტილიდან წინ მუშაობდა ასევე ხის კვეთებითა და ბეჭდვით, და მნიშვნელოვნად ნახშირით წამშლელების ფართო მრავალფეროვნებით - ხშირად გამოიკვლევდა ნეგატიურ სივრცეს, შერჩევით ამოიღებდა სიბნელეს სურათებიდან, და მიაღწევდა რუხი ტონების დახვეწილ კონტროლს.[15] 1980-იანი წლების დასაწყისიდან წინ, ცელმინსი კონცენტრაცია მოახდინა თანავარსკვლავედებზე, მთვარესა და ოკეანეებზე ამ სხვადასხვა ტექნიკის გამოყენებით, ბალანსი აბსტრაქტულსა და ფოტო-რეალიზმს შორის. 2000 წლისთვის, მან დაიწყო მოჩვენებითი და განმასხვავებელი ობობის ქსელების წარმოება, კვლავ ნეგატიური სურათები ზეთში ან ნახშირში, დიდი კრიტიკული აღიარებით, განსაკუთრებული აღნიშვნით მისი ზუსტი ზედაპირის განვითარების და ნათებაზე.[16] მან თქვა, რომ ყველა ეს ნაშრომი დაფუძნებულია ფოტოგრაფიებზე, და ის იღებს მნიშვნელოვან ძალისხმევას სურათების აშენებულ ზედაპირებზე. The Independent-ის 1996 წლის მიმოხილვაში მისი 30-წლიანი რეტროსპექტივისა ლონდონის თანამედროვე ხელოვნების ინსტიტუტში, ის დასახელდა „ამერიკული ხელოვნების საუკეთესოდ დაცული საიდუმლო“.[17][18][19] კრიტიკოსებმა ხშირად აღნიშნეს, რომ ცელმინსის ნაშრომები 1960-იანი წლების ბოლოდან - ოკეანის ზედაპირები, ვარსკვლავური ველები, ნაჭუჭები და ობობის ქსელები, ხშირად იზიარებენ ეს მახასიათებელს რომ არ აქვთ მიმართვის წერტილი: არა ჰორიზონტი, სიღრმის ველი, კიდე ან ლანდმარკები, რომ მათ კონტექსტში ჩააყენოს. ადგილმდებარეობა, თანავარსკვლავედი, ან სამეცნიერო სახელი ყველა უცნობია - არ არის ინფორმაცია გადაცემული.[20] 2008 წლიდან, ცელმინსი დაუბრუნდა ობიექტებსა და წარმომადგენლობით ნაშრომს, რუკებისა და წიგნების ნახატებით, ასევე პატარა გრაფიტის ტაბლეტების მრავალი გამოყენებით - ხელით ჩაგრული შავი დაფები. მან ასევე წარმოადგინა სერიული ბეჭდვები მისი ახლა კარგად ცნობილი ტალღების, ობობის ქსელების, ნაჭუჭების და უდაბნოს იატაკების, მათი უმრავლესობა გამოიფინა მაკკი გალერეაში 2010 წლის ივნისში.[21][22] მან ცოტა ხნის წინ გამოუშვა ახალი სერია ბეჭდვებისა, რომელიც მოიცავს ღამის ცის და ტალღების მეზოტინტებს. ეს ბეჭდვები გამოიფინა მეთიუ მარკსის გალერეაში 2018 წლის იანვარ, თებერვალ და მარტში და სენიორ & შოპმეიკერის გალერეაში 2018 წლის თებერვალ და მარტში.[23] მისი წყლის ხის კვეთები შეიძლება წელი სჭირდეს ამოსაკვეთად; მან კომენტარი გააკეთა, რომ ისინი მოგაგონებენ „უმარტივესი რამების სირთულეს“.

რესურსები ინტერნეტში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. ↑ UCLA Hammer Gallery. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-07-03. ციტირების თარიღი: 2013-01-26
  2. ↑ National Gallery. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-16. ციტირების თარიღი: 2013-01-26
  3. ↑ (2019) Great women artists. Phaidon Press, გვ. 94. ISBN 978-0714878775. 
  4. ↑ Dictionary of Women Artists Volume 1, p.377, By Delia Gaze, 1997. 
  5. ↑ Indianapolis Star, Oct. 11, 2012 - Inta A. Celmins Obituary.
  6. ↑ THE MUSEUM OF MODERN ART ORAL HISTORY PROGRAM, INTERVIEW WITH: VIJA CELMINS, BY: BETSY SUSSLER, EDITOR-IN-CHIEF, BOMB MAGAZINE, Oct. 18, 2011.
  7. ↑ Art21, Sep. 16, 2003 - Vija Celmins: Earliest Influences, Early Works, Interview.
  8. ↑ Archives of American Art, Smithsonian Institution, https://www.aaa.si.edu/collections/los-angeles-institute-contemporary-art-records-5495/subseries-5-3
  9. ↑ The Brooklyn Rail, June 2010 - In Conversation: Vija Celmins with Phong Bui (3 June 2010).
  10. ↑ Knight, Christopher (December 21, 1993). „Los Angeles Times, Dec. 21, 1993 - ART REVIEW: The Profound Silence of Vija Celmins : MOCA retrospective, by CHRISTOPHER KNIGHT“.
  11. ↑ Sirmans, Franklin; White, Michelle (2010) Vija Celmins: Television and Disaster, 1964–1966. Houston: The Menil Collection, გვ. 64. ISBN 978-0-300-16612-5. 
  12. ↑ Might Be Good, Issue 158, Dec. 3, 2010 - Interview: Vija Celmins, by Wendy Vogel. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-02-13. ციტირების თარიღი: 2013-01-26
  13. ↑ McKenna, Kristine (July 27, 1990). „Los Angeles Times, Jul. 27, 1990 - ART REVIEWS : A Rare Show by Reclusive Vija Celmins, by KRISTINE McKENNA“.
  14. ↑ Tate Modern, Tate Papers, Issue 14, Oct. 2010 - Dust and Doubt: The Deserts and Galaxies of Vija Celmins, by Stephanie Straine. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-05. ციტირების თარიღი: 2013-01-26
  15. ↑ Tate Modern - Bio of Vija Celmins.
  16. ↑ MoMA: Highlights Since 1980, by Rebecca Roberts, published in 2007, pp161. 
  17. ↑ Roswitha Haftmann Stiftung Foundation, Laudatio of Vija Celmins, 2009, by Hans-Joachim Müller.
  18. ↑ Whitney for Teachers, Discussion of Vija Celmins. დაარქივებულია ორიგინალიდან — აპრილი 16, 2013. ციტირების თარიღი: მაისი 26, 2025.
  19. ↑ PBS, ART21 - About Vija Celmins, from Art in the Twenty-First Century, 2003. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-28. ციტირების თარიღი: 2025-05-26.
  20. ↑ Morgan, Susan, Los Angeles Times, 12 December 1993 https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-12-12-ca-1174-story.html
  21. ↑ Glueck, Grace (November 1, 2002). „New York Times, Nov. 1, 2002 - ART REVIEW; With No Hidden Agenda, The Process Is the Point, By GRACE GLUECK“. The New York Times.
  22. ↑ „New Yorker, June 4, 2001 - DARK STAR: The intimate grandeur of Vija Celmins, BY PETER SCHJELDAHL“. The New Yorker. 28 May 2001.
  23. ↑ Smith, Roberta (June 10, 2010). „New York Times, June 10, 2010 - Vija Celmins: 'New Paintings, Objects and Prints', By ROBERTA SMITH“. The New York Times.
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ვია_ცელმინსი&oldid=4964191“-დან