ვანატინაი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ვანატინაი
მშობ. სახელი: ინგლ. Vanatinai
Karta PG Louisiade isl.PNG
ლუიზიადის არქიპელაგი
გეოგრაფია
მდებარეობა წყნარი ოკეანე
კოორდინატები 11°30′ ს. გ. 153°26′ ა. გ. / 11.500° ს. გ. 153.433° ა. გ. / -11.500; 153.433
ფართობი 865,7 კმ²
სიგრძე 71 კმ
სიგანე 15 კმ
უმაღლესი წერტილი 806 მ
რიუს მთა
პაპუა-ახალი გვინეას დროშა პაპუა-ახალი გვინეა
რეგიონი პაპუა
პროვინცია მილნ-ბეი
დემოგრაფია
მოსახლეობა 2300 (1978)
სიმჭიდროვე 2,657 ად. /კმ²

ვანატინაი (ინგლ. Vanatinai; ასევე ტაგულა (ინგლ. Tagula), სადესტი (ინგლ. Sudest)) — კუნძული წყნარ ოკეანეში ლუიზიადის არქიპელაგის შემადგენლობაში. ეკუთვნის პაპუა-ახალი გვინეის სახელმწიფოს. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება რეგიონ პაპუას პროვინცია მილნ-ბეის.

გეოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ვანატინაი მდებარეობს ლუიზიადის არქიპელაგის აღმოსავლეთ ნაწილში, დაახლოებით 362 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით ახალი გვინეის კუნძულიდან. გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძულს აქვს შერეული — ვულკანური და მარჯნული წარმოშობა. კუნძულის საერთო ფართობი შეადგენს 865,7 კმ²-ს, რის შედეგადაც ის სიდიდით ყველაზე დიდი კუნძულია ლუიზიადის არქიპელაგში. კუნძულის სიგრძე შეადგენს 71 კმ-ს, ხოლო სიგანე — 15 კმ-ს.[1] კუნძულის ზედაპირი მთიანი და უსწორმასწოროა, ცენტრში მდებარეობს მთის ქედი, რომლის უმაღლესი წერტილი — რიუს მთა აღწევს 806 მეტრს.[1] სხვა მაღალი მწვერვალებია — მადაუს მთები (269 მ), განგულუა (439 მ), არუმბი (350 მ). ვანატინაი, როგორც ლუიზიადის არქიპელაგის სხვა კუნძულები, შემოფარგლულია ვრცელი ბარიერული რიფით, რომელიც ქმნის მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე დიდ ლაგუნას.[2]

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ევროპელთაგან ვანატინაი პირველმა აღმოაჩინა ესპანელმა მოგზაურმა ლუის ვაეს დე ტორესმა, სავარაუდოდ 1606 წელს.[3] კუნძულელების პირველი დადოკუმენტირებული კონტაქტი ევროპელებთან მოხდა 1849 წელს გემ Rattlesnake-ის ეკიპაჟის წევრებთან, რომლებიც იყვნენ ტორესის სრუტის შემსწავლელი ექსპედიციის წევრები.[4] 1830-იან წლებში კუნძულს, სავარაუდოდ, სტუმრობდნენ ევროპელი ვაჭრები და ვეშაპის დამჭერები, ხოლო 1888 წელს კუნძულზე აღმოაჩინეს ოქროს მცირე მარაგი, რომელმაც გამოიწვია «ოქროს ციებ-ცხელება» და ლუიზიადის არქიპელაგის ფორმალური ანექსია ბრიტანეთის იმპერიის მიერ, რომელიც გახდა ბრიტანეთის ახალი გვინეის ნაწილი (1904 წლიდან — პაპუას ტერიტორია ავსტრალიის მმართველობის ქვეშ). დაახლოებით იმავე დროს კუნძულზე შეიქმნა ქოქოსის პალმის პლანტაციები.[4] პირველი ქრისტიანი მისიონერები კუნძულზე დაფუძნდნენ მხოლოდ 1947 წელს.[4] 1975 წელს კუნძული დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.[5]

მოსახლეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1978 წელს კუნძულზე ცხოვრობდა დაახლოებით 2300 ადამიანი. ძირითადი დასახლება მდებარეობს ვანატინაის ჩრდილოეთ სანაპიროზე.

ეკონომიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კუნძულის ეკონომიკის საფუძველს წარმოადგენს სოფლის მეურნეობა (კოპრის წარმოება).

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 Vanatinai. oceandots.com. წაკითხვის თარიღი: 2010-04-07.
  2. Geoffrey Miles White, Lamont Lindstrom. The Pacific theater: island representations of World War II. — University of Hawaii Press, 1989. — გვ. {{{გვერდნი}}} . — P. 207. — 433 p. — ISBN 0824811461
  3. Max Quanchi; John Robson. Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands. — Lanham, Maryland; Toronto; Oxford: The Scarecrow Press, Inc., 2005. — გვ. {{{გვერდნი}}} . — P. xv. — ISBN 0810853957
  4. 4.0 4.1 4.2 Geoffrey Miles White, Lamont Lindstrom. The Pacific theater: island representations of World War II. — University of Hawaii Press, 1989. — გვ. {{{გვერდნი}}} . — P. 208. — 433 p. — ISBN 0824811461
  5. Stanley J. Ulijaszek. Population, Reproduction and Fertility in Melanesia. — Berghahn Books, 2008. — გვ. {{{გვერდნი}}} . — P. 92. — 256 p. — ISBN 1845452690