ერეკლე I

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ ერეკლე.
ერეკლე I
ნაზარ ალი-ხანი
Nicolaes Davidszoon. Georgiaens Koningh crop.jpg
ქართლის და კახეთის მეფე
მმართ. დასაწყისი: 1688
მმართ. დასასრული: 1709
წინამორბედი: გიორგი XI
მემკვიდრე: ვახტანგ VI
პირადი ცხოვრება
დაბ. თარიღი: 1642
გარდ. თარიღი: 1709 წლის 21 აპრილი
გარდ. ადგილი: ირანი
მეუღლე: ანა ჩოლოყაშვილი
შვილები:

ვაჟები: დავით II, კონსტანტინე II, ისმაილი, როსტომი , ვახტანგი , დიმიტრი, გიორგი, თეიმურაზ II, რეზე ყული ხანი, მუსტაფა მირზა

ქალიშვილები: ელენე-ბეგუმი, მარიამ–მაკრინა , ქეთევანი (გ. 1718)
დინასტია: ბაგრატიონები
მამა: დათუნა ბატონიშვილი
დედა: ელენე დიასამიძე
ხელმოწერა: Erekle I signature.svg

ერეკლე I, ნაზარ ალი-ხანი, ნიკოლოზი (დ. 1642 – გ. 1709) — ქართლის (1688-1703) და კახეთის (17031709) მეფე, თეიმურაზ I-ის ძის დავითის შვილი.

ერეკლე I სიყმაწვილიდან რუსეთის სამეფო კარზე იზრდებოდა და ცნობილი იყო ნიკოლოზის სახელით. 1662 საქართველოში ჩამოვიდა და კახეთში გამეფებას შეეცადა, მაგრამ უშედეგოდ. ქართლის მეფე ვახტანგ V-მ კახეთის მეფედ 1664 თავისი ძე არჩილი დასვა. ერეკლე I რუსეთში დაბრუნდა. 1674 ისევ ჩავიდა კახეთში და ირანის შაჰის, სულეიმან I-ის მოთხოვნით 1675 წელს ისპაჰანში გაემგზავრა. კახეთის სამეფო ტახტზე გამეფების პირობად შაჰმა მას გაჰმადიანება მოსთხოვა. ერეკლე I ერთხანს უარზე იყო, მაგრამ ცხრაწლიანი ყოყმანის შემდეგ ბოლოს მაჰმადიანობა მიიღო და ნაზარალი-ხანის სახელით შაჰმა ქართლის მეფედ დაამტკიცა. 1688 წელს შაჰმა ქართლის ტახტიდან გიორგი XI გადააყენა და მის მაგივრად ერეკლე I დაამტკიცა, რომელმაც ხანგრძლივი ყოყმანის შემდეგ მაჰმადიანობა მიიღო. შაჰმა იგი ნაზარალი-ხანის სახელით ქართლში გამოგზავნა და კახეთის ნაწილიც – ქიზიყი და თუშეთი უწყალობა. 1691 გიორგი XI ქართლში გადავიდა და დაიწყო ბრძოლა ტახტის დასაბრუნებლად. ქართლის თავადების ერთი ნაწილი ერეკლე I-ს უჭერდა მხარს, მეორე - გიორგი XI-ს. ბოლოს გიორგი XI იძულებული გახდა ირანს წასულიყო, სადაც შაჰის ნდობა მოიპოვა და 1703 შაჰმა მას ქართლის სამეფო დაუბრუნა, ხოლო ერეკლე I კახეთის მეფედ გამოაცხადა. 1703-1709 წლებში ის ითვლებოდა კახეთის მეფედ, მაგრამ რეალურად იმყოფებოდა ირანში, ხოლო კახეთში მეფის მოადგილედ მისი ვაჟი დავით II იყო გაგზავნილი. ერეკლე I ირანში ჰუსეინ შაჰის პირად გვარდიას ხელმძღვანელობდა და იქვე გარდაიცვალა.

ერეკლე I-მა სცადა ზოგიერთი ცვლილება შეეტანა სახელმწიფოებრივ წყობილებაში. განსაკუთრებული ყურადღება მიაქცია საქალაქო ცხოვრების მოწესრიგებას. მან მტკიცედ განსაზღვრა ქალაქის მოხელეთა უფლება-მოვალეობანი, შეიმუშავა თბილისის ხელოსანთა ამქრის წესდება და სხვა.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

წინამორბედი:
არჩილ II
კახეთის მეფე
1675 - 1676
შემდეგი:
განაგებენ ირანელი მოხელეები
წინამორბედი:
გიორგი XI
ქართლის მეფე
1688 - 1703
შემდეგი:
ვახტანგ VI
წინამორბედი:
განაგებენ ირანელი მოხელეები
კახეთის მეფე
1703 - 1709
შემდეგი:
დავით II