ეპიმეთეოსი

ეპიმეთეოსი (ბერძნ. Ἐπιμηθεύς; მნიშვნელობა – „შემდგომი დაფიქრება“) იყო ბერძნული მითოლოგიის ტიტანური პერსონაჟი, ატლასის, მენოეთიოსისა და პრომეთეოსის ძმა. პრომეთეოსი „მომავლის ხედვისა“ და ჭკვიანურად მოქმედების, ეპიმეთეოსი კი „შემდგომი დაფიქრების“ და უცოდინრობის სიმბოლოა. ზოგი მითის მიხედვით, ეპიმეთეოსი იწვევს პანდორას ქილიდან გამოშვებულ პრობლემებს.

მითოლოგია

პლატონეს მიხედვით, ძველი მითის გამოყენებით, დიალოგში პროტაგორასი (320d–322a), ტიტან ძმებს დაევალა ახალი ცხოველებისთვის თვისებების გადანაწილება. ეპიმეთეოსი პასუხისმგებელი იყო ყოველი ცხოველისთვის დადებითი თვისების მიცემაზე, მაგრამ ადამიანის მომენტში, რადგან „მომავლის ხედვა“ აკლდა, ვერაფერი დაუტოვა. პრომეთეოსმა ადამიანისთვის გამოარჩია ცივილიზაციის ხელოვნება და ცეცხლი, რომელსაც ატენასა და ჰეფესტუსს წაიღო. მოგვიანებით პრომეთეოსი მის ქმედებაზე სასამართლოში პასუხობდა.

ჰეზიოდოსის მიხედვით (თეოგონია, 527–; სამსახური და დღეები, 57–), ეპიმეთეოსი იყო ის, ვინც ღმერთებისგან მიიღო პანდორა. მათი ქორწინება სავარაუდოა, თუმცა ტექსტებში პირდაპირ არ არის აღნიშნული. მოგვიანებით, ეპიმეთეოსისა და პანდორას ქალიშვილი იყო პირა, რომელიც დაქორწინდა დეოკალიონზე, პრომეთეოსის შთამომავლის ხაზი. ერთად ისინი იყვნენ ორი ადამიანი, რომლებიც გადარჩნენ მაჰის დროს.

ზოგი წყაროს მიხედვით, ეპიმეთეოსს ჰყავდა მეორე ქალიშვილი, მეტამელეა, სახელის მნიშვნელობა – „შემდგომი ხვეწნა“, რაც აღნიშნავს, რომ ვინც წინასწარ არ გეგმავს, სევდას იგრძნობს კატასტროფის დროს.

აპოლონიოს როდოსელის არგონავტიკა–ზე მინიშნების მიხედვით, ეპიმეთეოსის ცოლი ერქვა ეფირა, ოკეანოსისა და თეტის ქალიშვილი.

პინდარის პითიადაში ეპიმეთეოსი წარმოდგენილია როგორც პროფასის მამა.

თანამედროვე კულტურა

Psychological Types–ში, მე–X თავში, „ტიპების ზოგადი აღწერა“, კარლ იუნგი იყენებს ეპიმეთეოსის გამოსახულებას (პირდაპირი მითითებით კარლ სპიტელერი–ს ეპიმეთეოსისკენ) იმისთვის, რომ გამოხატოს მენტალური ფუნქციის არასწორი გამოყენება, საპირისპიროდ მის სრულ, ჯანმრთელ და შემოქმედებით გამოყენებასთან.