ევგენი ლავრენჩუკი
| ევგენი ლავრენჩუკი | |
|---|---|
| Євген Лавренчук | |
|
| |
| დაბადების თარიღი |
24 ივნისი, 1982 ლვოვი, უკრაინის სსრ, საბჭოთა კავშირი |
| ეროვნება | უკრაინელი |
| მოქალაქეობა | უკრაინა |
| ალმა-მატერი | რუსეთის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტი |
| საქმიანობა |
ოპერისა და დრამის რეჟისორი პროდიუსერი მასწავლებელი |
| აქტიური | 2002 - დღემდე |
| ჯილდოები | უკრაინის დამსახურებული არტისტი |
| საიტი | https://www.lavrenchuk.com |
ევგენი ლავრენჩუკი (უკრ. Євген Лавренчук; დ. 24 ივნისი, 1982) — უკრაინელი საოპერო და დრამატული რეჟისორი, პროდიუსერი და მასწავლებელი.[1][2] მოსკოვის პოლონური თეატრის დირექტორი, თანადამფუძნებელი (2002) და სამხატვრო ხელმძღვანელი (2002-2014),[3][4] ასევე მსახიობობისა და რეჟისურის სკოლის ხელმძღვანელი. ოდესის ეროვნული საოპერო თეატრის მთავარი რეჟისორი (2018-2021).[5][6] პირველი უკრაინული თეატრისა და კინოს სკოლის რექტორი (2018),[7] საყოველთაო უკრაინული საოპერო ფორუმის დამფუძნებელი და საექსპერტო საბჭოს ხელმძღვანელი. დადგმული აქვს 30-ზე მეტი სპექტაკლი (იხ. სპექტაკლების სია). ახორციელებს დადგმებს და ასევე აქტიურ პედაგოგიურ საქმიანობას ეწევა უკრაინაში, პოლონეთში, გერმანიაში, ლიეტუვაში და ისრაელში. არის სამსახიობო ოსტატობისა და რეჟისურის სწავლების მეთოდოლოგიის ავტორი. უკრაინის დამსახურებული ხელოვანი (2021).
ბიოგრაფია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
დაიბადა 1982 წელს ლვოვში, უკრაინა. თეატრის პირველი შთაბეჭდილებები მიიღო მეექვსე კლასში, როდესაც მისმა ბებიამ წაიყვანა მარია ზანკოვეცკაიას სახელობის ლვოვის თეატრის კულისებში რეპეტიციის პროცესის დროს — რეჟისორი ალა ბაბენკო მუშაობდა ჟან ანუის „მედეას“ დადგმაზე.[8] თავისუფლად ფლობს უკრაინულ, ინგლისურ, პოლონურ, ებრაულ, რუსულ და ფრანგულ ენებს. არის ფერების განსხვავების უუნარო და ვეგანი, აქტიურად პოპულარიზებას უწევს ვეგანიზმსა და ვეგეტარიანობას.
განათლება
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]დაამთავრა მარია მაგდალინეის სახელობის პოლონური სკოლა ლვივში.[18] 2003 წელს დაამთავრა რუსეთის თეატრალური ხელოვნების აკადემია (რომან ვიქტიუკის სახელოსნო) როგორც საოპერო რეჟისორი, შემდგომში - ქორეოგრაფიის უმაღლესი კურსები მარია კიური-სკლოდოვსკას უნივერსიტეტში (ლუბლინი, პოლონეთი), ასევე მხატვრული ფილმების რეჟისორთა უმაღლესი კურსები (მოსკოვი).[9]
მოსკოვის პოლონური თეატრი
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]2003 წლის აპრილში ნოვი არბატის მოსკოვის თეატრ „Et Cetera“-ს სცენაზე გაიმართა სპექტაკლის „თოვლი“ პრემიერა, დადგმული პოლონელი დრამატურგის სტანისლავ პშიბიშევსკის პიესის მიხედვით - ევგენი ლავრენჩუკის, თეატრალური აკადემიის სარეჟისორო ფაკულტეტის კურსდამთავრებულის სადიპლომო პროექტი.[10] სცენაზე ითამაშეს მოსკოვის პოლონელებმა რომან იადზინსკიმ (ბრონკა), ანტონ ფონტანოვმა (ტადეუში) და ვოლოდიმირ ტერპუგოვმა (კაზიმეჟი) პროფესიონალ მსახიობ ელენა ბოლდინასთან ერთად. ამავე დროს, სპექტაკლი განიხილებოდა როგორც საგამოცდო ნამუშევარი - საგამოცდო კომისიის თავმჯდომარე, სსრკ-ის სახალხო არტისტი ელენა ობრაზცოვა დაესწრო ღონისძიებას და ხელი მოაწერა ევგენი ლავრენჩუკის რეჟისორის დიპლომს.[11] მოსკოვის პოლონური თეატრი თავის საქმიანობას სწორედ სპექტაკლ „თოვლიდან“ ითვლის.[12] მოსკოვის პოლონური თეატრის იურიდიული რეგისტრაცია 2004 წელს მოხდა. შექმნის კონცეფციაში აღნიშნული იყო, რომ თეატრი ყოველდღიურად არ მართავს წარმოდგენებს, არ გააჩნია წლიური დადგმების გეგმა და არ ცდილობს შემოქმედების ვულგარიზაციას და ჰარმონიის შემოწმებას საბაზრო ალგებრით. სპექტაკლების ენად გამოცხადდა პოლონური, რუსული და ნებისმიერი სხვა, რომელიც მისაღები იქნებოდა შემსრულებლებისთვის. თეატრის დაფინანსების წყაროებად დასახელდა მსხვილი საერთაშორისო ფონდები, პოლონეთისა და რუსეთის მთავრობები და სამინისტროები, მოსკოვის, ვარშავისა და ევროპული პროგრამების გრანტები, რაც საშუალებას იძლეოდა თეატრალურ პროექტებს ჰქონოდათ პრინციპულად არაკომერციული ხასიათი.[13] პშიბიშევსკის „თოვლის“ შემდეგ თეატრის რეპერტუარში შევიდა იულიუშ სლოვაცკის „მარია სტუარტი“ გაეტანო დონიცეტის მუსიკაზე, ვიტოლდ გომბროვიჩის პიესაზე დაფუძნებული „ივონა, ბურგუნდიის პრინცესა“, სლავომირ მროჟეკის „ტანგო“, ევგენი ლავრენჩუკის მიერ საკუთარი სცენარით დადგმული „ევროპის გატაცება“. გარდა ამისა, გამოშვებული იყო სხვა რეჟისორების დადგმები: უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“, „ევროპის დაკნინება“, „მძინარე ედიპოსი“.[14] თეატრის წარმოდგენები ნაჩვენები იყო მოსკოვის, რუსეთის ქალაქების ვოლოგდისა და ტომსკის, ლიეტუვური ვილნიუსის, პოლონური ვარშავის, შჩეცინის, კრაკოვის, რიაჟევის, სვინოუისტეს, ვროცლავის, სოპოტის და სხვა ქალაქების სცენებზე. თეატრი აქტიურად მონაწილეობდა საერთაშორისო თეატრალურ ფესტივალებში.[15] პოლონური თეატრის მონაწილეობა ფესტივალებში:
- 2003 - პოლონური დიასპორის თეატრების მე-5 მსოფლიო ფესტივალი სუბკარპატიაში (რიაშოვი, პოლონეთი)[16]
- 2008 - პოლონური თეატრის თეატრალური ფესტივალი სტარა პროხოვნიაში (ვარშავა, პოლონეთი)[17]
- 2011 - საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი V პოლონური სცენის მსოფლიო შეხვედრები (ვილნიუსი, ლიეტუვა)[18]
- 2012 - პოლონური მონოსპექტაკლების საერთაშორისო ფესტივალი MONOWschó (ვილნიუსი, ლიეტუვა)[19]
შექსპირის ფესტივალი (გდანსკი, პოლონეთი) მარია კონოპნიცკას ფესტივალები (პჟედბუჟი, პოლონეთი)
2010 წელს ვარშავაში დაარსდა ევგენი ლავრენჩუკის საერთაშორისო ფონდი.[20] თეატრის მუშაობის მნიშვნელოვანი მიმართულება იყო საგანმანათლებლო პროგრამები და სამსახიობო ტრენინგები მოსკოვის თეატრების მსახიობებისა და თეატრალური უნივერსიტეტების სტუდენტებისთვის. თეატრთან მოქმედებდა მსახიობობისა და რეჟისურის სკოლა, რეგულარულად ტარდებოდა საავტორო ტრენინგები პიროვნული ზრდისთვის, გაიხსნა პოლონური ენის კურსები და თეატრალური სტუდია ბავშვებისთვის. 2014 წლის მოვლენებთან დაკავშირებით (ყირიმში რუსეთის შეიარაღებული შეჭრა და ომი აღმოსავლეთ უკრაინაში), ევგენი ლავრენჩუკმა დატოვა რუსეთი, როგორც სახელმწიფოს პოლიტიკასთან შეუთანხმებლობის ნიშნად, რომელსაც მან დანაშაულებრივი უწოდა. თეატრმა თავისი საქმიანობა 2015 წელს შეწყვიტა.[21]

ევროვიზია 2017
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]2017 წლის მაისში, პირველი არხის (უკრაინა) მიწვევით, მუშაობდა როგორც ევროკლუბის კრეატიული დირექტორი და ფან-ზონის რეჟისორი 2017 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე, რომელიც კიევში გაიმართა.[22] 2022 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის ფინალის წინ, მონაწილეობა მიიღო პროექტ „სტოჟარი.უა“-ს პირდაპირ ეთერში საოპერო ვარსკვლავ მარია მაკსაკოვასთან და ხელოვნებათმცოდნე კონსტანტინ დოროშენკოსთან ერთად.[23]
საგანმანათლებლო საქმიანობა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ეწევა აქტიურ პედაგოგიურ საქმიანობას როგორც უკრაინაში, ისე ევროპაში. 2015 წლის იანვრიდან არის მასწავლებელი სამეფო ბიზნესისა და დიპლომატიის აკადემიაში (პოლ. : Krolewska Akademia Biznesu i Dyplomacji we Wrocławiu; ვროცლავი, პოლონეთი).[24] 2018 წლიდან არის პირველი უკრაინული თეატრისა და კინოს სკოლის რექტორი. სკოლა არის ღია, სტუდენტები შეიძლება იყვნენ სხვადასხვა ასაკობრივი ჯგუფის წარმომადგენლები მომზადების სხვადასხვა დონით (ელემენტარულიდან პროფესიონალურამდე).[25] სკოლის სტუდენტები რეგულარულად გამოდიან პროფესიონალურ სცენებზე, სადაც საზოგადოებას თავიანთ მიღწევებს უჩვენებენ.[26] ყოველწლიურად, ევგენი ლავრენჩუკის სკოლა ატარებს სეზონურ გასვლით სემინარებს უკრაინისა (ლვივი) და პოლონეთის (ვარშავა, კრაკოვი, ზაკოპანე, გდანსკი, სოპოტი, ვროცლავი, სვინოუისტე და სხვ.) უმსხვილეს ქალაქებში, სადაც უკრაინიდან დაინტერესებული სტუდენტები ერთიანდებიან პოლონეთისა და სხვა ევროპული ქვეყნების სტუდენტებთან ერთად.[27] სკოლის სასწავლო პროგრამა და ტრენინგები ეფუძნება ლავრენჩუკის საკუთარ სწავლების მეთოდოლოგიას, რომელიც იყენებს მიხაილ ჩეხოვის, იერჟი გროტოვსკის, ანტონენ არტოსა და კონსტანტინ სტანისლავსკის იდეების ახალ ინტერპრეტაციებს,[28] ასევე აქვს საავტორო კურსი „ყველაფერი პერსონაჟის შესახებ. პიროვნების ტიპოლოგია“.[29]

დაკავება იტალიაში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ევგენი ლავრენჩუკი დააკავეს იტალიის ქალაქ ნეაპოლის აეროპორტში 2021 წლის 17 დეკემბერს, რუსეთის მოთხოვნით ექსტრადიციისთვის - თითქოს რვა წლის წინ, რუსეთის ფედერაციაში მუშაობისას, მან ჩაიდინა ფინანსური დანაშაული (სავარაუდოდ, მოსკოვის ტაგანის რაიონულმა სასამართლომ მას ბრალი დასდო თაღლითობაში, სხვადასხვა ფინანსურ მაქინაციებში 4 მილიონი რუბლის ოდენობით და მიუსაჯა 10 წლით თავისუფლების აღკვეთა. მტკიცებულებების ბაზისა და დოკუმენტების მოთხოვნაზე, მომთხოვნი მხარე ვერაფერს წარმოადგენდა, ასაბუთებდა წინასწარი გამოძიებით და ექსტრადიციის მოთხოვნით.[30] 2022 წლის იანვრის დასაწყისში, ინიციატივთა ჯგუფმა შექმნა პეტიცია ხელოვანის მხარდასაჭერად. 1,200-ზე მეტი ხელოვანი გამოვიდა მოწოდებით „გაათავისუფლეთ ევგენი ლავრენჩუკი“.[31] მხარდაჭერის განცხადება გამოაქვეყნეს PEN უკრაინამ და PEN ამერიკამ 50-ზე მეტი წევრის ხელმოწერით,[32] უკრაინის თეატრის მსახიობთა ეროვნულმა კავშირმა. პირადი განცხადებები გააკეთეს ლვივის საქალაქო თემის ხელმძღვანელმა ანდრეი სადოვიმ, პოლიტიკურმა აქტივისტმა ირინა პოდოლიაკმა, საზოგადო მოღვაწემ და მწერალმა ოლეგ სენცოვმა, ჟურნალისტმა იური მაკაროვმა და სხვა მრავალმა. 21 იანვრის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ლავრენჩუკი გადაიყვანეს შინაპატიმრობაში (უკრაინის საკონსულომ გამოყო ბინა და უზრუნველყო ყველა საჭირო ნივთით[33]). ინტერპოლმა უარი უთხრა რუსეთის ფედერაციას დაკავებულის ექსტრადიციაზე მისი დანაშაულის მტკიცებულებების არარსებობის გამო.[34] ევგენი ლავრენჩუკის დაკავებამ პოლიტიკური ხასიათი მიიღო, და ათობით დიპლომატმა, პოლიტიკოსმა, მინისტრმა და კულტურის მოღვაწემ გააერთიანეს ძალისხმევა მის გასათავისუფლებლად. გათავისუფლების მოთხოვნა მიმართა პაპმა ფრანცისკემ. დაკავების საკითხი იტალიის პარლამენტის დონეზე გაიტანა დეპუტატმა რიკარდო მაგიმ.[35] სიტუაციას აკონტროლებდა იტალიის იუსტიციის მინისტრი მარტა კარტაბია. უკრაინის მხრიდან გადამწყვეტი როლი ითამაშა ნეაპოლის გენერალურმა საკონსულომ (უკრაინის გენერალური კონსული ნეაპოლში მაქსიმ კოვალენკო).[36] 2022 წლის 25 მარტს ნეაპოლის სააპელაციო სასამართლომ უარყო რუსეთის ფედერაციის ექსტრადიციის მოთხოვნა იმ საფუძვლით, რომ ლავრენჩუკი დგას რუსეთში სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სასჯელის, ან რისკის წინაშე, რაც არის ძირითადი უფლებების დარღვევა, რომელიც იტალიური კანონმდებლობის თანახმად (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 698-ე მუხლი) გამორიცხავს პასიურ ექსტრადიციას.[37][38] იმავე დღეს სოციალურ ქსელში გამოჩნდა ევგენი ლავრენჩუკის შეტყობინება: „მეგობრებო! მე თავისუფალი ვარ! ბოლოს და ბოლოს! დიდი მადლობა ყველას ყველაფრისთვის, რაც ჩემთვის გააკეთეთ“.[39] საბოლოოდ, ყველა ბრალდება მოიხსნა, და უკანონო დაკავების თითოეული დღე კომპენსირებული იქნა 250 ევროს ოდენობით (გადაუხადა იტალიამ რუსეთიდან მიღებული თანხებიდან).[40] მასმედია, რომელიც პროცესს აშუქებდა, ლავრენჩუკთან მიმართებაში იყენებდა ფორმულირებას „რუსული ინტერპოლის უკანასკნელი მსხვერპლი“.[41]
რესურსები ინტერნეტში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- Євген Лавренчук: світового глядача цікавлять бренди інтерв'ю на «Гал-інфо» (7 травня 2024)
- Євген Лавренчук на порталі «Театральна риболовля»
- Євген Лавренчук на порталі «Theatre love» დაარქივებული 2020-03-28 საიტზე Wayback Machine.
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ Поступ. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-24. ციტირების თარიღი: 2016-09-11.
- ↑ Т. СТАВСКАЯ. "Театр и лица" — Евгений Лавренчук. Отрывки из радиопрограммы «Театр и лица»: Радиостанция «Эхо Москвы в Томске». Жасминовая поляна. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-08-08. ციტირების თარიღი: 2013-11-18.
- ↑ Встреча с польским режиссером. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-16. ციტირების თარიღი: 2016-09-11.
- ↑ Polish Theater Done in Polish in Moscow. The Moscow Times. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-14. ციტირების თარიღი: 2016-09-11.
- ↑ АНО Польский театр в Москве под руководством Евгения Лавренчука. Общероссийский классификатор предприятий и организаций. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-06-11. ციტირების თარიღი: 2013-11-18.
- ↑ Скандальный московский режиссер привезет в Краснодар "Снег". ციტირების თარიღი: 2016-09-11
- ↑ Головний режисер Одеського театру опери та балету: "Культурний процес – це поєднання інтимного процесу митця та публічного хайпу" (Українське радіо) uk. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-02-14. ციტირების თარიღი: 2020-03-28.
- ↑ Неда Неждана й Олеся Чайка. (2022-05-09) Розмова з режисером Євгеном Лавренчуком uk. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-05-09. ციტირების თარიღი: 2020-01-01.
- ↑ Микола БАБИН. (2022-02-24) Євген Лавренчук у проєкті "ВЕСНа" uk. Проєкт «ВЕСНа». ციტირების თარიღი: 2023-02-12.
- ↑ Шемякин М.. Совсем еще мальчишка. Женский онлайн журнал Серебряный Клуб. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-14. ციტირების თარიღი: 2013-11-18.
- ↑ Министерство Культуры Российской Федерации - Встреча с польским режиссером. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-15. ციტირების თარიღი: 2016-09-11.
- ↑ Марина МУРЗИНА. (2012-05-10) Сцена взята "в полон" ru. «Сто Личность». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-17. ციტირების თარიღი: 2016-09-17.
- ↑ Katarzyna KRAUL. (2006-07-09) Historia Śniegiem okryta pl. «Gazeta Poznańska». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-04-07. ციტირების თარიღი: 2016-09-12.
- ↑ Светлана ЧАЦКАЯ. (2016-09-11) Евгений Лавренчук: "Кризис — прекрасный повод быть еще хитрее". «МК (Краднодар)». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-15.
- ↑ Tamara-Elżbieta JAGRZYNA. (2003-03-01) Polski Teatr w Moskwie pl. Kulturalno-Narodowa Organizacja Społeczna «Polonia» Republiki Chakasji. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-19. ციტირების თარიღი: 2016-09-11.
- ↑ V Światowe Spotkania Teatrów Polonijnych na Podkarpaciu pl. Wiadomości (2003-10-09). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-14. ციტირების თარიღი: 2016-09-11.
- ↑ Moskwa w pigułce pl. Archiwum Rzeczpospolitej (2008-11-14). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-17. ციტირების თარიღი: 2016-09-11.
- ↑ Weekend teatrów z Moskwy. Scena Współczesna Starej Prochowni pl. Warszawa.pl (2008-10-25). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-14. ციტირების თარიღი: 2016-09-11.
- ↑ Spontaniczny i intrygujący spektakl Polskiego Teatru w Moskwie pl. Kurier Wileński (2011-10-17). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-01-26. ციტირების თარიღი: 2016-09-11.
- ↑ Międzynarodowy Polski Festiwal Monospektakli w Wilnie pl. Wilnoteka (2012-10-18). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-21. ციტირების თარიღი: 2016-09-11.
- ↑ Лавренчук, Євгеній Вікторович. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-14. ციტირების თარიღი: 2016-09-09
- ↑ Евровидение 2017. В стиле Лавренчука (Польский театр в Москве Евгения Лавренчука). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-02-25. ციტირების თარიღი: 2020-03-28.
- ↑ Maria Maksakova Jr., Kostiantyn Doroshenko. (2022-05-14) Наш гість — Євген Лавренчук uk. «Stozhary.ua». ციტირების თარიღი: 2023-01-18.
- ↑ Królewska Akademia Biznesu i Dyplomacji. www.krolewska-akademia.pl. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-12. ციტირების თარიღი: 2016-05-11.
- ↑ Перша українська школа театру і кіно ru-UA. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-28. ციტირების თარიღი: 2020-03-28.
- ↑ Гість CityArtShow – Євген Лавренчук – головний режисер Одеської Опери uk. «CityArtShow» на «RadioVgolos» (2020-03-28). ციტირების თარიღი: 2022-12-30.
- ↑ Workshop'19 (акторська кухня) uk. ციტირების თარიღი: 2020-03-28.
- ↑ фонд, Український культурний. Огляд проектів Фонду: театральні прем'єри uk. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-06-22. ციტირების თარიღი: 2020-03-28.
- ↑ Діана КОЛОМОЄЦЬ. (2021-07-08) Євген Лавренчук розповів про розвиток опери в Україні: "Доводиться йти партизанським шляхом" uk. «Leopolis.news». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-04-29. ციტირების თარიღი: 2023-04-29.
- ↑ Любов БАЗІВ. (2021-01-18) Євген Лавренчук, головний режисер Одеського національного академічного театру опери та балету uk. «Укрінформ». ციტირების თარიღი: 2023-02-05.
- ↑ Все про характер. Типологія особистості Євген Лавренчук uk. «Polski Teatr w Moskwie» (2017-10-07). ციტირების თარიღი: 2023-02-07.
- ↑ Міністерство культури України. Одеський національний академічний театр опери та балету повідомляє результати конкурсу. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-25. ციტირების თარიღი: 2020-03-28.
- ↑ Наймолодший головний режисер Оперного театру в Україні uk. «Київський ранок» на UA Київ (2019-11-26). ციტირების თარიღი: 2022-12-30.
- ↑ Сміливі ініціативи Одеської опери | Збруч uk. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-28. ციტირების თარიღი: 2020-03-28.
- ↑ Де живе Дракон? - № 102 (22012) четвер 6 грудня 2018 року - Одеська обласна газета «Чорноморські новини» uk. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-28. ციტირების თარიღი: 2020-03-28.
- ↑ Open to Progress: дискусії й арії в Одесі. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-05-19. ციტირების თარიღი: 2020-03-28.
- ↑ Ганна ТРЕГУБ. (2020-03-28) Євген Лавренчук: "Бездарність дуже легко прикрити завдяки осучасненню, оригінальності. Оригінальність — останній притулок сірості" uk. «Український тиждень». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-28. ციტირების თარიღი: 2022-12-28.
- ↑ "Убити дракона". В Одесі ставлять оперу про тоталітаризм за п'єсою сталінських часів uk. «Радіо Свобода» (2018-11-30). ციტირების თარიღი: 2023-01-03.
- ↑ Ольга ФІЛІППОВА. (2018-12-06) Де живе Дракон? Про нові плани Одеської опери uk. «Чорноморські новини». ციტირების თარიღი: 2023-01-03.
- ↑ Ольга СТЕЛЬМАШЕВСЬКА. (2018-12-07) Одеса покаже зуби дракона uk. «Дзеркало тижня». ციტირების თარიღი: 2023-01-03.
- ↑ Ирэн АДЛЕР. (2019-11-06) То, что Верди написал: одесский Оперный готовит новую "Травиату" с пластиковыми стульями, граммофоном и камелиями ru-UA. «Думська». დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-28. ციტირების თარიღი: 2023-01-03.