შინაარსზე გადასვლა

დუგლას ენგელბარტი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
დუგლას ენგელბარტი
ინგლ. Douglas Carl Engelbart
დაბ. თარიღი 30 იანვარი, 1925(1925-01-30)[1] [2] [3] [4]
დაბ. ადგილი პორტლენდი[1] [5] [6] [7]
გარდ. თარიღი 2 ივლისი, 2013(2013-07-02)[1] [8] [9] [4] [10] (88 წლის)
გარდ. ადგილი Atherton[11]
მოქალაქეობა  აშშ[12]
საქმიანობა გამომგონებელი
მუშაობის ადგილი Ames Research Center[13] , კალიფორნიის უნივერსიტეტი[14] , SRI International[14] , Tymshare[14] და McDonnell Douglas[14]
ალმა-მატერი Franklin High School, Oregon State University[14] , ორეგონის უნივერსიტეტი, კალიფორნიის უნივერსიტეტი და კალიფორნიის უნივერსიტეტი[14]
მეუღლე Ballard Fish[15] [16] და Karen O'Leary Engelbart[17]
შვილ(ებ)ი Christina Engelbart[18]
ჯილდოები ACM Software System Award[19] , Computer Pioneer Award[20] , Yuri Rubinsky Memorial Award, ტიურინგის პრემია[21] , ლემელსონის პრემია[17] , ეროვნულ გამომგონებელთა დიდების დარბაზი[22] , IEEE John von Neumann Medal[23] , Benjamin Franklin Medal in Computer and Cognitive Science[24] , ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების ეროვნული მედალი[25] , Lovelace Medal[26] , Webby Lifetime Achievement Award[27] , CHI Academy[28] , Norbert Wiener Award for Social and Professional Responsibility[29] , Computer History Museum Fellow[30] , იელის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი[31] , Consumer Electronics Hall of Fame[32] და ინტერნეტის დიდების დარბაზი[33]
გავლენა მოახდინეს
საიტი dougengelbart.org

დუგლას კარლ ენგელბარტი (ინგლ. Douglas Carl Engelbart; დ. 30 იანვარი, 1925, პორტლენდი, ორეგონის შტატი — გ. 2 ივლისი, 2013) — ამერიკელი მეცნიერი, ინჟინერი, გამომგონებელი და კომპიუტერული მეცნიერების მრავალი ასპექტის პიონერი. ადამიანურ-მანქანური ინტერფეისის ერთ-ერთი პირველი მკვლევარი, კომპიუტერული თაგვის (Mouse) გამომგონებელი. ტიურინგის პრემიის ლაურეატი (1997). მის სახელს ატარებს ენგელბარტის კანონი, რომელიც ამტკიცებს, რომ ადამიანის მუშაობის შინაგანი სიჩქარე ექსპონენციალურია.

ბიოგრაფია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

დუგლას ენგელბარტი 1925 წელს ორეგონში დაიბადა, სადაც პატარა ფერმაში გაიზარდა. 1942 წელს მან საშუალო სკოლა დაამთავრა და ორეგონის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ელექტროინჟინერიის შესასწავლად ჩააბარა. სწავლა მეორე მსოფლიო ომმა შეაწყვეტინა. ის საზღვაო ფლოტში შევიდა და ორი წელი ფილიპინებში რადარის ტექნიკოსად გაატარა. ფილიპინებში ყოფნისას მან ვანევარ ბუშის „როგორც შეიძლება ვიფიქროთ“ წაიკითხა. ენგელბარტი მოგვიანებით წერილობით აღიარებდა ბუშის სტატიის გავლენას მის საკუთარ ნაშრომზე.

ომის შემდეგ ენგელბარტი სკოლაში დაბრუნდა და 1948 წელს ელექტროინჟინერიის ბაკალავრის ხარისხი მიიღო. შემდეგ NASA-ს წინამორბედში, NACA-ს ეიმსის ლაბორატორიაში დაიწყო მუშაობა. 1950 წლისთვის

ვიკიციტატა
„მივხვდი, რომ სტაბილური სამსახურის, დაქორწინებისა და ბედნიერად ცხოვრების გარდა სხვა მიზნები არ მქონდა“

და მან საკუთარ თავს ჰკითხა: „როგორ შეუძლია ჩემს კარიერას მაქსიმალურად გაზარდოს ჩემი წვლილი კაცობრიობის წინაშე?“. ის იმაზე ფიქრობდა, თუ როგორ რთულდებოდა სამყარო და ახსოვდა ბუშის „როგორც შეიძლება ვიფიქროთ“. მან დაიწყო წარმოდგენა ადამიანებისა, რომლებიც სხედან ეკრანების წინ, „დაფრინავენ“ ინფორმაციულ სივრცეში, სადაც მათ შეეძლოთ წარმოუდგენელი სისწრაფითა და მოქნილობით ჩამოეყალიბებინათ და ორგანიზება გაეწიათ თავიანთი იდეებისთვის.[34]

ენგელბარტმა ეიმსის ლაბორატორია დატოვა და კალიფორნიის უნივერსიტეტის ასპირანტურაში გააგრძელა სწავლა. იქ ელექტროინჟინერია შეისწავლა კომპიუტერების სპეციალობით, 1953 წელს მიიღო მეცნიერებათა მაგისტრის (MS), ხოლო 1955 წელს ფილოსოფიის დოქტორის (PhD) ხარისხი.

DARPA

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ენგელბარტის ხელმძღვანელობით, Augmentation Research Center-ის მიერ შემუშავებულმა სისტემამ – „oN-Line System“ (NLS), რომელიც ძირითადად მოწინავე კვლევითი პროექტების სააგენტოს (ARPA) დაფინანსებით შეიქმნა და მოგვიანებით თავდაცვის მოწინავე კვლევითი პროექტების სააგენტო (DARPA) ეწოდა, მრავალი ტექნოლოგია აჩვენა, რომელთა უმეტესობა ამჟამად ფართოდ გამოიყენება. ეს მოიცავდა კომპიუტერის თაგვს, რასტრულ ეკრანებს, ტექსტურ რედაქტორებს და ჰიპერტექსტებს. ყველა ეს ტექნოლოგია 1968 წელს „ყველაზე მთავარ დემონსტრირებაზე“ („The Mother of All Demos)“ იყო წარმოდგენილი. ლაბორატორია 1970-იანი წლების ბოლოს SRI-დან Tymshare-ს გადაეცა, რომელიც 1984 წელს McDonnell Douglas-მა შეიძინა, ხოლო NLS-ს Augment (ამჟამად ენგელბარტის ინსტიტუტი) ეწოდა. რადგან Tymshare-ში და ასევე McDonnell Douglas-ში ენგელბარტი მისი იდეებისადმი ინტერესისა და მათ განსახორციელებლად დაფინანსების ნაკლებობას განიცდიდა, 1986 წელს პენსიაზე გავიდა.

შემდგომი პერიოდი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1988 წელს ენგელბარტმა და მისმა ქალიშვილმა – ქრისტინამ დააარსეს Bootstrap Institute – მოგვიანებით ცნობილი, როგორც დაგ ენგელბარტის ინსტიტუტი – მისი ხედვის გასავრცელებლად, განსაკუთრებით სტენფორდის უნივერსიტეტში. ამ ძალისხმევამ გამოიწვია DARPA-ს გარკვეული დაფინანსება Augment-ის მომხმარებლის ინტერფეისის მოდერნიზებისთვის.

ენგელბარტი 1997 წელს გახდა ტიურინგის პრემიის ლაურეატი. 2000 წლის დეკემბერში, შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა ენგელბარტს გადასცა ტექნოლოგიის ეროვნული მედალი, აშშ-ის უმაღლესი ტექნოლოგიური ჯილდო. 2008 წლის დეკემბერში, იგი SRI-მ დააჯილდოვა „ყველაზე მთავარი დემონსტრირების“ 40 წლის იუბილეზე.

რესურსები ინტერნეტში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. 1 2 3 Deutsche Nationalbibliothek Record #124884253 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. ↑ http://www.nndb.com/lists/497/000063308/
  3. ↑ http://www.nytimes.com/2013/07/04/technology/douglas-c-engelbart-inventor-of-the-computer-mouse-dies-at-88.html
  4. 1 2 SNAC — 2010.
  5. ↑ http://www.ibtimes.co.uk/douglas-engelbart-computer-mouse-inventor-dies-88-486491
  6. ↑ http://www.techgig.com/tech-news/editors-pick/Douglas-Engelbart-inventor-of-PC-mouse-dies-18762
  7. ↑ http://zeenews.india.com/news/science/douglas-engelbart-inventor-of-computer-mouse-dies-at-88_859845.html
  8. ↑ http://lifeinlegacy.com/Display.aspx?weekof=2013-07-06
  9. ↑ http://lifeinlegacy.com/display.php?weekof=2013-07-06
  10. ↑ Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  11. ↑ Էնգելբարտը The New York Times Company կայքում
  12. ↑ Դուգլաս Էնգելբարտը 2020,Encyclopædia Britannica կայքում
  13. ↑ https://www.encyclopedia.com/reference/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/engelbart-douglas-carl
  14. 1 2 3 4 5 6 Curriculum Vitae
  15. ↑ https://kureansiklopedi.com/en/detay/douglas-engelbart-5d2ec
  16. ↑ McCarty M. Happy Birthday, Douglas Engelbart — 2025.
  17. 1 2 Barnhill J. H. Douglas C. Engelbart — 2022. — ISSN 1097-0886
  18. ↑ Christina Engelbart Resume
  19. ↑ https://awards.acm.org/newell/award-recipients
  20. ↑ Doug Engelbart / IEEE Computer Society
  21. ↑ https://amturing.acm.org/award_winners/engelbart_5078811.cfm
  22. ↑ https://www.invent.org/inductees/douglas-engelbart
  23. ↑ https://www.ieee.org/content/dam/ieee-org/ieee/web/org/about/awards/von_neumann_rl.pdf
  24. ↑ Franklin Institute website
  25. ↑ https://www.nationalmedals.org/laureates
  26. ↑ https://amturing.acm.org/award_winners/engelbart_7929781.cfm
  27. ↑ https://web.archive.org/web/20011211194800/http://www.webbyawards.com/main/webby_awards/winner_list.html
  28. ↑ https://archive.sigchi.org/awards/sigchi-award-recipients/2002-sigchi-awards/
  29. ↑ CPSR's 2005 Norbert Wiener Award to Douglas Engelbart / Computer Professionals for Social Responsibility
  30. ↑ https://computerhistory.org/profile/doug-endelbart/
  31. ↑ Curriculum Vitae
  32. ↑ CEA Names Industry Leaders to Be Inducted into CE Hall of Fame — 2012.
  33. ↑ https://www.internethalloffame.org/inductees/douglas-engelbart
  34. ↑ Internet Pioneers - Doug Engelbart
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=დუგლას_ენგელბარტი&oldid=4958207“-დან