დიმეთილტრიპტამინი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
დიმეთილტრიპტამინი

დიმეთილტრიპტამინი (DMT) — ბუნებრივი ფსიქოდელიური ნივთიერება, რომელიც მიეკუთვნება ტრიპტამინების ოჯახს. მისი აღმოჩენა შეიძლება მცენარეებში, ადამიანებსა და სხვა ძუძუმწოვრებში. ის მიიღება ამინომჟავა ტრიპტოფანისაგან და გამოიყოფა INMT ფერმენტისგან ჩვეულებრივი მეტაბოლიზმის დროს. დიმეთილტრიპტამინის სტრუქტურა არის ანალოგიური სეროტონინის, მელატონინის ჰორმონისა და სხვა ფსიქოდელიური ტრიპტამინების.

დიემთის ბევრ კულტურაში იყენებენ როგორც ფსიქოდელიურ ნარკოტიკს. დიემთის ეფექტი დოზის მიხედვით იცვლება მსუბუქი ფსიქოდელიური ეფექტიდან მძაფრ გამოცდილებამდე, რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს გარესამყაროსთან და რეალობასთან კავშირის სრული დაკარგვა.

DMT არის ცნობილი მისი შედარებით მოკლე მოქმედების ხანგრძლივობით, ინტენსიური ეფექტებით და სწრაფი დაწყებით. ამ მიზეზით, DMT ცნობილი იყო როგორც “ბიზნესმენის მოგზაურობა” 1960 იან წლებში შეერთებულ შტატებში.დმტ შესაძლებელია შეისუნთქოთ, გაიკეთოთ ინექცია, ან გადაყლაპოთ, და მისი ეფექტები დამოკიდებულია დოზაზე,  ან მიიღოთ DMT ნებისმიერ MAOI - სთან ერთად. ეფექტები გრძელდება მოკლე დროის განმავლობაში, 5 დან 15 წუთამდე. გრძელი ეფექტები შეიძლება მიღწეულ იქნას გადაყლაპვისას: დაახლოებით 3 საათი. DMT - ს შეუძლია წარმოქმნას ფსიქოდელიური გამოცდილება რომელიც იწვევს ეიფორიას და ჰალუცინაციებს. უმეტეს ქვეყანაში, DMT არის არალეგალური.

დიმეთილტრიპტამინი არის ძლიერი სფიქოდელიური ნარევი ტრიპტამინების ოჯახიდან. ის არის სეროტონინის და მელატონინის  სტრუქტურული ანალოგი და ფუნქციური ანალოგი ფსიქოდელიურების როგორიცაა  4-AcO-DMT, 5-MeO-DMT, 5-HO-DMT, psilocybin (4-PO-DMT), და psilocin (4-HO-DMT).

ფსიქოდელიური ნარკოტიკი 5-MeO-DMT არის სტრუქტურულად მსგავსი N,N-DMT –სი ზოგჯერ შემოკლებით ეძახიან მას DMT -საც როგორც აბრევიატურა. როგორც თეთრი, კრისტალური სიმკვრივე, ის არის ასევე ის არის მსგავსი შეხედულების როგორც DMT. როგორც არ უნდა იყოს, ის არის ბევრად უფრო პოტენციური (5–Meo-DMT ტიპიური აორთქლებული დოზა: 5–20 მგ)

გამოყენება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ეფექტები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სუბიექტური ფსიქოდელიური გამოცდილებები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რამდენიმე სამეცნიერო ექსპერიმენტულ შესწავლაზე სცადეს რომ შეედარებინათ სუბიექტური გამოცდილებები ნარკოტიკებისგან გამოწვეულ სახეცვლილი ცნობიერების მდგომერეობებთან კარგად კონტროლირებად და უსაფრთხო პირობებში.

1990 იან წლებში, სტრასმანმა და მისმა კოლეგებმა წარმართეს ხუთ წლიანი DMT ს კვლევა მეხიკოს უნივერსიტეტში. რეზულტატებმა უზრუნველყო შეფასება  სუბიექტური ფსიქოდელიური გამოცდილებების ხარისხის შესახებ. ამ კვლევაში მონაწილეებმა მიიღეს DMT -ს დოზები ვენაში ინექციით და კვლევის შედეგებმა მიუთითა რომ შეიძლებოდა განსხვავებული ფსიქოდელიური გამოცდილებები გამოვლენილიყო, დამოკიდებული დოზირების დონეზე. დაბალი დოზები (0.1 და 0.05 მგ/კგ, იკითხება როგორც “მილიგრამი DMT კილოგრამ სხეულის წონაზე”)  წარმოშობს სომაესთეტიკურ (საკუთარი სხეულსი აღქმას მიკუთვნილი) და ემოციონალურ პასუხებს, მაგრამ არა ჰალუცინოგენურ გამოცდილებებს (მაგ., 0.05 მგ/კგ –ს აქვს მსუბუქი ხასიათის ამწევი და დამამშვიდებელი თვისებები). საპირისპიროდ, დიდ დოდებს (0.2 და 0.4 mg/kg) მკვლევარებმა მონიშნეს როგორც “ჰალუცინოგენური” რამაც გამოავლინა “ინტენსიურად ფერადოვანი, სწრაფად მოძრავი ეკრანი ვიზუალური სურათების, ჩამოყალიბებული, აბსტრაქტული ან ორივე”. შედარებით სხვა სენსორულ მოდალობებთან ყველაზე მეტად ზემოქმედების ქვეშ იყო ვიზუალური მხარე. მონაწილეებმა აღწერეს ვიზუალური ჰალუცინაციები, ნაკლებად სმენითი ჰალუცინაციები და თავისებური ფიზიკური შეგრძნება პროგრესირებადი სხეულის დისოციაციის გრძნობასთან, და ასევე ეიფორიის, სიმშვიდის, შიშის, და მღელვარების გამოხდილება.

სტრასმანმა ასევე განაცხადა რომ დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა თუ სად იქნებოდა მიღებული ნარკოტიკი. ის ამტკიცებდა რომ თვითონ DMT -ს არ აქვს სასარგებლო თვისებები, უფრო დიდ როლს ასრულებდა ის თუ სად და როდის იქნებოდა მიღებული.

აღმოჩნდა რომ დმტს შეუძლია წარმოქმნას ჰალუცინოგენური გამოცდილებები. მან შეიძლება გამოიწვიოს გრძნობის მდგომარეობა პიროვნებაზე რომ მას შეუძლია “კავშირი დაამყაროს სხვა ინტელიგენტ სიცოცხლის ფორმებთან”  (ნახეთ მექანიკური ელფები) DMT -ს დიდი დოზები წარმოქმნის ჰალუცინაციურ მდგომარეობას რაც შეიცავს “სხვა ინტელექტის” შეგრძნებას რასაც ადამიანები ზოგჯერ აღწერენ როგორც “სუპერ–გონიერი”, მაგრამ “ემოციურად მიუდგომელი”.

1995 წელს დიტრიხ და დანიელ ლამპარტერებმა ჩაატარეს გამოკვლევა სადაც აღმოჩნდა რომ დმტ–ს მიერ გამოწვეული ცნობიერების განსხვავებულ მდგომარეობაზე (ASC) ძლიერ გავლენას ახდენდა ჩვევები, ვიდრე სიტუაციური ფაქტორები. გამოკვლევის დროს მონაწილეებმა გამოიყენეს APZ კითხვარის სამი განზომილება რომ აღეწერათ ASC (შეეფასებინათ ASC - ს გრადაცია). პირველი, ოკეანის უსაზღვროება (OB) რომელიც ეგოს საზღვრებს შლის უმეტესად ასოცირებულია პოზიტიურ ემოციებთან. მეორე, პათოლოგიური შიშის მდგომარეობაში მყოფი ეგოს დაშლა (AED) მოიცავს ფიქრების არეულობას, თვითმმართველობის და თვითკონტროლის დაკარგვას, და მესამე, მხედველობით რესტრუქტურალიზაციას (VR) რაც მოიცავს სმენით და ვიზუალურ ილუზიებს, ჰალუცინაციებს. რეზულტატებმა აჩვენა ძლიერი ეფექტები პირველ და მესამე განზომილებებში ყველა გარემოებაში, განსაკუთრებით DMT–ს და რეკომენდირებული ძლიერი OB და VR სკალის მდგომარეობისგან დამოუკიდებელი  ელექტრული რეაქციების შიგასტაბილურობა. არსებითად, ექსპერიმენტი წარიმართა უსაფრთხო ლაბორატორიულ გარემოში. გარკვეულ გარემოცვას ჰქონდა გავლენა შედეგებზე რომლებიც შეიძლებოდა ყოფილიყო ძალიან განსხვავებული ლაბორატორიის გარეთ არსებულთან შედარებით.

მექანიკური ელფები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ტერმინი მექანიკური ელფი შემოიტანა ეთნობოტანიკოსმა Terence McKenna -მ თავისი გამოცდილებით, ვინც ასევე გამოიყენა ტერმინი ფრაქტალური ელფები, ან თვით ტრანსფორმირებადი მექანიკური ელფები. უცნაური ქმნილებების ჰალუცინაციები მოიხსენია Szara-მ ფსიქიკური მეცნიერების ჟურნალში (ახლა  British Journal of Psychiatry) (1958) "Dimethyltryptamine Experiments with Psychotics", Stephen Szara  აღწერს ერთერთთ თემაში რომ DMT - ს მოგზაურობის დასაწყისში მისი ზემოქმედების ქვეშ “უცნაური ქმნილებების, ჯუჯების ან რაღაც მაგდაგვარის” გამოცდილება მიიღო.

სხვა მკვლევარებმა გამოცდილების მიღების შემდეგ აღწერეს ჰუმანოიდის (ადამიანის შესახედაობის მქონე) ან ცხოველის ფორმის ‘ორგანიზმები’ ან ‘არსებები’, რომლებიც აღწერილია როგორც ‘პატარა ადამიანები’ იყო ერთი და იგივე ყველასთვის (არა–ადამიანის გენის მქონე, ელფები, ჭინკები და ა.შ). ამ ჰალუცინაციების ფორმის მიზეზი იფიქრეს რომ ეს არის ენდოგენური (რაც აიხსნება შინაგანი მიზეზებით) დმტს მოვლინებული უცხოპლანეტელების მოტაცების გამოცდილება. Cliff Pickover –ს აქვს ასევე დაწერილი “მექანიკური ელფების” გამოცდილებაზე, წიგნ სექსი, ნარკოტიკები აინშტაინი და ელფებში.

ფიზიკური[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

დამოკიდებულებაზე მიდრეკილება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

DMT - ს დამოკიდებულების პოტენციალი და ფსიქოლოგიური აშლილობის რისკი არის მინიმალური როდესაც იყენებენ რელიგიურ ცერემონიებში. DMT, როგორც უმეტესობა ფსიქოდელიკების, არის განხილული არც შეჩვევის გამომმუშავებელი, არც ტოქსიკური.ფიზიკურ დოზაზე რეაქციის გამოკვლევის თანახმად, “დიმეთილტრიპტამინის დოზამ ოდნავ აწია სისხლის წნევა, გულის რიტმი, თვალის გუგის დიამერი, და რექტალური (სწორნაწლავური) ტემპერატურა, დამატებით სწევს სისხლში ბეტა ენდორფინების, corticotropin, cortisol, და prolactin – ის კონცენტრაციას. ზრდის ჰორმონის დონე სისხლში იწევა ერთნაირად DMT- ს ყველა დოზასთან რეაქციისას, და მელატონინის დონე არ იცვლება.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ისტორიულად, ის მოხმარებული იყო ადგილობრივი ამაზონელი კულრურების მიერ აიაჰუასკას ფორმით წინასწარმეტყველების და მკურნალობის მიზნით. ის პირველად სინთეტიკურად გამოიყვანეს 1931 წელს და 1946 წელს, მიკრობიოლოგმა Oswaldo Gonçalves de Lima აღმოაჩინა მისი ნატურალური მყოფობა მცენარეებში. 1960 – ში, ის აღმოაჩინეს ასევე ძუძუმწოვრების ორგანიზმში. DMT არის ცნობილი მისი შედარებით მოკლე მოქმედების ხანგრძლივობით, ინტენსიური ეფექტებით და სწრაფი დაწყებით. ამ მიზეზით, DMT ცნობილი იყო როგორც “ბიზნესმენის მოგზაურობა” 1960 იან წლებში შეერთებულ შტატებში.