დედაპლატა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

1. დედაპლატა

დედაპლატა, იგივე სისტემური პლატა, არის რთული

მრავალფენოვანი პლატა, რომელიც წარმოადგენს თანამედროვე

პერსონალური კომპიუტერის ძირითად დეტალს.

პერსონალური კომპიუტერის ყველა დეტალი ამა თუ იმ

მეთოდით/სტანდარტით დაკავშირებულია დედაპლატასთან

1.1 დედაპლატის დიზაინი (აგებულება)

დედაპლატა უზრუნველყოფს კავშირს გამოთვლითი სისტემის კომპონენტებს შორის.

თანამედროვე პერონალურ კომპიუტერებში დედაპლატაზე მიერთებულია ცენტრალური

პროცესორი, ოპერატიული მეხსიერების მიკროსქემები. დამატებითი მოწყობილობები,

როგორებიცაა მაგალითად დამმახსოვრებელი მოყწობილობები, ხმის, ქსელის და

ვიდეობარათები, კლავიატურა, მაუსი და სხვა პერიფერიული მოწყობილობები შესაძლებელია

ინტეგრირებული იყოს დედაპლატაზე, ან შეერთებული იყოს შესაბამისი კაბელებით, ან

შეერთებული იყოს შესაბამის გაფართოების სლოტებში.

თანამედროვე დედაპლატა როგორც წესი შედგება შემდეგი დეტალებისგან:

• სლოტი (სოკეტი) პროცესორისთვის – ეს სლოტი განკუთვნილია პროცესორების

ჩასადგმელად. არსებობენ ერთპროცესორიანი და მრავალპროცესორიანი

დედაპლატები

• სისტემური ლოგიკის მიკროსქემები, ე.წ. ჩიპსეტი - Chipset. « » ჩიპსეტი

წარმოადგენს ინტერფეისს პროცესორსა და სხვა მოწყობილობებს შორის. ჩიპსეტი

განსაზღვრავს დედაპლატის ძირითად მახასიათებლებს – მაგალითად, თავსებადი

პროცესორების და ოპერატიული მეხსიერების მოდელებს. მოძველებული თაობის

დედაპლატებზე ჩიპსეტი წარმოდგენილი იყო ორი მიკროსქემის – ჩრდილოეთის ხიდის

და სამხრეთის ხიდის სახით. თანამედროვე დიზაინში ჩრდილოეთის ხიდი

ჩაშენებულია პროცესორში.

»

ჩრდილოეთის ხიდი – იგივე მეხსიერების კონტროლერი – Memory Contoller HUB – MCH –

უზრუნველყოფს პროცესორის კავშირს მაღალსიჩქარიან არხებთან, როგორებიცაა

მაგალითად FSB, HyperTransport, QPI. ზოგიერთ თანამედროვე პროცესორში MCH

ჩაშენებულია. ზოგიერთ MCH-ში ჩაშენებულია ვიდეოპროცესორი

სამხრეთის ხიდი – იგივე შეტანა/გამოტანის კონტროლერი – Input/Output Controller – ICH

- უზრუნველყოფს პროცესორის კავშირს დაბალსიჩქარიან არხებთან, როგორებიცაა PCI,

ISA. სწორედ სამხრეთის ხიდშია ჩაშენებული ისეთი პერიფერიული მოწყობილობები,

როგორებიცაა ქსელის ბარათი, ხმის ბარათი, ასევე სხვადასხვა კონტროლერები,

მაგალითად USB, PATA, SATA.

• თანამედროვე ჩიპსეტებში როგორც წესი ჩაშენებულია Super I/O მიკროსქემა,

რომელიც პასუხისმგებელია დაბალი გამტარუნარიანობის/სწრაფრომქმედების მქონე

მოწყობილობებისა და პროცესორის კავშირზე (მაგალითად, PS/2 კლავიატურა/მაუსი,

დრეკადი დისკეტები, პარალელური (იგივე LPT) პორტები, კომუნაციის (COM) პორტები)

დედაპლატა

პროფესიული კოლეჯი ჰორიზონტი « »

ლევან ღლონტი 6

სურათი 1: დედაპლატა

• NVRAM – Non-Volatile Random Access Memory – ენერგოდამოუკიდებელი

მეხსიერების მიკროსქემა, რომელშიც ჩაწერილია BIOS ან სხვა სისტემური

პროგრამული უზრუნველყოფა

• სლოტები გაფართოების ბარათებისთვის – მაგალითად, PCI-Express სლოტი

ვიდეობარათებისთვის, PCI სლოტი სხვადასხვა ბარათებისთვის (ქსელის ბარათი, ხმის

ბარათი)

• კვების სლოტები – ამ სლოტებში მოდის ელექტროენერგია კვების ბლოკიდან,

რომელიც ნაწილდება პროცესორს, ჩიპსეტს და სხვა მოწყობილობებს შორის.

აღსანიშნავია, რომ ზოგი მოწყობილობა იმაზე მეტ ელექტროენერგიას საჭიროებს,

ვიდრე დედაპლატას შეუძლია მიაწოდოს. ამ ფაქტიდან გამომდინარე, ამ

მოწყობილობებს აქვთ დამოუკიდებელი კვების ინტერფეისები (მაგალითად, მყარი

დისკები, CD/DVD დისკამძრავები, ზოგიერთი მაღალი წარმადობის ვიდეობარათი)

ზოგიერთი მოწყობილობის/მიკროსქემის თბოგადაცემის მოთხოვნასთან (გაგრილების

აუცილებლობასთან) დაკავშირებით თანამედროვე დედაპლატები აღჭურვილნი არიან

აქტიური და პასიური გაგრილებისთვის საჭირო ელემენტებით – რადიატორებით,

ვენტილატორებით, ჰაერის ნაკადის მიმმართველებით და ა.შ.

1.2 დედაპლატის ფორმ-ფაქტორი

დედაპლატის ფორმ-ფაქტორი არის სტანდარტი, რომლითაც განსაზღვრულია დედაპლატის

ფიზიკური პარამეტრები (ზომა, სამაგრების და ძირითადი დეტალების განლაგება), ასევე

ელექტრომომარაგების პარამეტრები. დღეს გავრცელებულია ATX, MiniATX და MicroATX

ფორმ-ფაქტორის დედაპლატები.

დედაპლატა

პროფესიული კოლეჯი ჰორიზონტი « »

ლევან ღლონტი 6

სურათი 2: დედაპლატის დიზაინი

1.3 კვების ინტერფეისი

მოძველებული დიზაინის დედაპლატებში კვების ბლოკთან დასაკავშირებლად

გამოიყენებოდა 20 კონტაქტიანი კონექტორი. თანამედროვე დიზაინის დედაპლატებში

გამოიყენება 24 კონტაქტიანი კონექტორები. დამატებითი 4 კონტაქტი საჭიროა PCI-Express

სლოტზე მიერთებული მოწყობილობების კვებისთვის. თუ დედაპლატაზე არ გამოიყენება PCIExpress სლოტი, 24 კონტაქტიანი დედაპლატების უმეტესობა მუშაობს 20 კონტაქტიანი

კონექტორის მიერთების შემთხვევაშიც. თავსებადობის გაუმჯობესებისთვის, კვების ბლოკების

უმეტესობა დაკომპლექტებულია კომბინირებადი 20+4 კონტაქტიანი კონექტორებით

თანამედროვე დედაპლატებზე ასევე გამოიყენება დამატებითი 4 კონტაქტიანი კონექტორი,

რომელიც ენერგიით უზრუნველყოფს ცენტრალურ პროცესორს. როგორც წესი, ეს კონექტორი

ცენტრალურ პროცესორთან ახლოსაა განთავსებული

ძირითადი პლატა