დადივანქი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

დადივანქი — სომხური მონასტერი, მდებარეობს შაჰუმიანის რეგიონში, მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში, მდინარე ტარტარის მარცხენა ნაპირზე. ისტორიულად ეს იყო დიდი კოვანკის რაიონის სულიერი კომპლექსი. მას ასევე უწოდებენ ხუტავანკს, რადგან იგი აგებულია გორაკზე. სამონასტრო კომპლექსი მიეკუთვნება IX-XIII საუკუნეებს.

ისტორია და არქიტექტურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აღნიშნული მონასტერი დააარსა წმინდა დადიმ, თადეოს მოციქულის მოწაფემ, რომელმაც გავრცელდა ქრისტიანობა აღმოსავლეთ სომხეთში, ახ.წ. პირველ საუკუნეში. ეს მონასტერი, ისტორიულ საბუთებში პირველად IX საუკუნეში მოიხსენიება. 2007 წლის ივნისში, მთავარი ეკლესიის წმინდა საკურთხევლის ქვეშ აღმოაჩინეს წმინდა დადის საფლავი. ზემო ხაჩენის მთავრები ასევე დაკრძალულნი არიან დედივანკში, ეკლესიის გალავნის ქვეშ. ნაპოვნია კიდევ ერთი სამარხი, რომელიც არ არის დამახასიათებელი სომხური ქრისტიანული ტრადიციებისა.

აღნიშნული მონასტერი 1145 წელს დაანგრიეს სელჯუკებმა, თუმცა იგი 1170 წელს აღადგინეს.

გვიან შუა საუკუნეებში დედივანკი იყო სომეხთა სომეხთა მელიქების ნაწილი. XIX საუკუნეში აღმოსავლეთ სომხეთის გუგარკის, უტიკისა და არხის პროვინციები, აგრეთვე სიანკინის სამხრეთ ნაწილში მდებარე ზანგზური, რუსეთის იმპერიის ნაწილი გახდა.

1960-იან წლებში აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ სამონასტრო კომპლექსის ტერიტორიაზე დააარსა სოფელი, რომლის მოსახლეობამ დააზიანა სამონასტრო კომპლექსის შენობები და ფრესკები.

მონასტერი ეკუთვნის სომეხთა სამოციქულო ეკლესიის არაქისის ეპარქიას. მთავარი ტაძრის კედლებზე რამდენიმე სომხური ეპიგრაფიკული წარწერაა. ტაძრის მხატვრობა დათარიღებულია XIII საუკუნით. პაოლო კუნეოს თქმით, დედივანკი არის ერთ-ერთი ორი მონასტერიდან გრანდაზთან ერთად, სადაც გვხვდება ფიგურები მოტივები (შესაძლოა მონასტრების შემომწირველებისა).

1994 წელს მთიანი ყარაბაღის ომის დასრულების შემდეგ, მონასტერი ხელახლა გაიხსნა და 2004 წელს, სომეხ – ამერიკელი ბიზნესმენის, ედელე ჰოვნაიანანის დაფინანსებით, დაიწყო განახლების პროცესი, რომელიც 2005 წელს დასრულდა.

2017 წლის აგვისტოში პირველად, იტალიელმა სპეციალისტებმა, ჩაუტარეს სარეაბილიტაციო სამუშაოები სამონასტრო კომპლექსს. ახლა ისევ მიმდინარეობს მათ მიერ მონასტრის გაწმენდისა და აღდგენის სამუშაოები. მათ უკვე აღადგინეს ოთხი სამლოცველო და ფრესკები და ახლა აპირებენ ორნამენტების აღდგენას სამლოცველოების კარებთან ახლოს. აღდგენითი სამუშაოების დასრულება იგეგმება 2020 წლისთვის.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • (in French) Le Petit Futé Arménie – by Dominique Auzias, Jean-Paul Labourdette – 2009 – 330 pages
  • Armenologie in Deutschland, by Armenuhi Drost-Abgarjan, Hermann Goltz – 2005 – p. 59
  • (in Italian) Documenti di architettura armena, Alexandr L. Jakobson – 1986 – 73 p.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]