გომიონიცის მონასტერი
გომიონიცის მონასტერი (სერბ. Манастир Гомионица) — სერბული მართლმადიდებელი მონასტერი, რომელიც ეძღვნება ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანებას და მდებარეობს სოფელ კმეჩანიში, ბანია-ლუკიდან 42 კილომეტრით დასავლეთით, სერბთა რესპუბლიკა, ბოსნია და ჰერცეგოვინა. მონასტერი არის ზმიანიეს სახელით ცნობილი რეგიონის სულიერი ცენტრი.[1]
ის დაარსდა 1536 წლამდე, თუმცა მისი დაარსების ზუსტი თარიღი უცნობია. XVI საუკუნის წყაროებში მას ზალუჟიეს უწოდებდნენ, ხოლო მისი ამჟამინდელი სახელი მიდის ახლომდებარე მდინარისგან. XVI საუკუნის მეორე ნახევარში, მონასტრის იღუმენს ოსმალებისგან რწმუნება ჰქონდა გომიონიცას ირგვლივ ფართო არეალის მოსახლეობის მშვიდობიანი დამოკიდებულებისთვის.[1]
მონასტერი შესაძლოა მიტოვებული ყოფილიყო, სულ მცირე ნაწილობრივ, XVII საუკუნის ბოლოს (დიდი თურქული ომის შემდეგ) და 1730-იან წლებში. ეკლესია რამდენჯერმე განახლდა XVIII და XIX საუკუნეებში. მწერალმა პეტარ კოჩიჩმა დაამთავრა დაწყებითი სკოლა, რომელიც მონასტერში იყო ორგანიზებული. ის მძიმედ დაზარალდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, ხოლო მისი იღუმენი, სერაფიმ შტრკიჩი, 1941 წელს მოკლეს ნაცისტურმა ხორვატულმა უსტაშებმა.[2]
ომის შემდეგ გომიონიცა გახდა დედათა მონასტერი. 1953 წელს ის დასახელდა როგორც იუგოსლავიის კულტურული ძეგლი, ხოლო 2006 წელს გამოცხადდა ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული ძეგლი. გომიონიცას საგანძურში შენახულია XVI-XIX საუკუნეებში შექმნილი ხატები, ასევე XIV-XVII საუკუნეებში შექმნილი ხელნაწერები და ნაბეჭდი წიგნები. მონასტერს ოდესაღაც ეკუთვნოდა ხის ნაკვეთი ჯვარი, რომელიც ვერცხლისგან არის დამზადებული და ოქროთი მოვარდისფერი, შექმნილი 1640 წელს, რომელიც მოგვიანებით თომას გამბიერ პარისის კერძო კოლექციაში იყო და ახლა არის კორტოლდის ხელოვნების ინსტიტუტში.[3]
გომიონიცის მონასტერი ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული მონუმენტების გადარჩენის კომისიამ ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნულ ძეგლად გამოაცხადა 2006 წლის 20 იანვარს.[4]
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- 1 2 Ljiljana Ševo (2003). „Gomionica monastery in the light of recent discoveries“. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti. Novi Sad: Matica srpska. 34/35: 269–277. ISSN 0352-6844. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-12. ციტირების თარიღი: 2025-05-22.
- ↑ Ljiljana Ševo. (2006)Gomionica monastery. Bosnia and Herzegovina Commission to Preserve National Monuments. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-13. ციტირების თარიღი: 2025-05-22.
- ↑ The Courtauld, London (Samuel Courtauld Trust), inv. O.1966.GP.268 დაარქივებული 2024-12-03 საიტზე Wayback Machine. : Dj. Stričević, "A Serbian Cross in London", Hilandarski zbornik 4 (1978), 153-168.
- ↑ Gomionica monastery (architectural ensemble) en, sh. Commission to preserve national monuments (20 January 2006). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 ივნისი 2022. ციტირების თარიღი: 20 April 2023