გიეონგბოკგუნგი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
გეუნჯეონგჯეონ, გიეონგბოკგუნგის მთავარი სამეფო დარბაზი

გიეონგბოკგუნგი (კორ. 경복궁?) — აგრეთვე ცნობილი როგორც გიეონგბოკგუნგის სასახლე ან გიეონგბოკის სასახლე, იყო მთავარი სამეფო სასახლე ჩოსონის დინასტიის პერიოდში, რომელიც დღესდღეობით მდებარეობს სამხრეთ კორეაში, სეულის ჩრდილოეთ ნაწილში. ის აშენდა 1395 წელს. გიეონგბოკგუნგი არის ყველაზე დიდი ხუთ უმნიშვნელოვანეს სასახლეებს შორის, რომელიც ჯოსეონის დინასტიის პერიოდში აიგო. გიეონგბოკგუნგი იყო როგორც ჯოსეონის დინასტიის იმპერატორების, ასევე იმპერატორთა ოჯახების და ჯოსეონის მთავრობის სასახლე.

გიეონგბოკგუნგი აგრძელებდა ფუნქციონირებას, როგორც ჯოსეონის დინასტიის მთავარი სასახლე, მანამ, სანამ ის იმჯინის ომის დროს ცეცხლმა არ გაანადგურა, ამის შემდეგ კი ის ორი საუკუნის განმავლობაში მიტოვებული იყო. თუმცა XIX საუკუნეში პრინც ჰეუნგსეონ დაევონგუნის მეთაურობით მეფე გოჯონგის მმართველობის პერიოდში ყველა სასახლის 7 700 ოთახი აღდგენილი იქნა. 500-მდე შენობა კი 40 ჰექტარზე იქნა აღდგენილი. უძველესი კორეის არქიტექტურული პრინციპები გათვალისწინებული იქნა ჯოსეონის სამეფო კარის ტრადიციების აღწერაში.

XX საუკუნეში სასახლის დიდ ნაწილი სისტემატურად გაანადგურა იაპონიის იმპერიამ. მას შემდეგ კედლებით გარშემოვლილ სასახლის კომპლექსს თანდათანობით ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია და პირვალდენ სახეს დაუბრუნდა. დღესდღეობით სასახლე ითვლება ყველაზე ლამაზ და დიდებულ სასახლედ ხუთ უმნიშვნელოვანეს სასახლეს შორის. მის შემადგენლობაში და დაქვემდებარებაშია კორეის სასახლის ეროვნული მუზეუმი და ეროვნული ხალხური მუზეუმი, რომელიც სასახლის კომპლექსში მდებარეობს.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

XIV-XVI საუკუნეები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქუჩა და ქალაქის ჭიშკარი ძველ სეულში

გიეონგბოკგუნგი თავდაპირველად ააშენა ჯოსეონის დინასტიის დამფუძნებელმა და პირველმა მეფემ თაეჯომ 1394 წელს, მისი სახელი კი მთავრობის გავლენიანმა მინისტრმა ჯეონგ დო-ჯეონმა მოიფიქრა. ამის შემდეგ, სასახლე მუდმივად ფართოვდებოდა მეფე თაეჯონგისა და მეფე სეჯონგ ბრწყინვალის მეფობის პერიოდში. 1553 წელს სასახლე მძიმედ დააზიანა ცეცხლმა, მისი ძვირადღირებული რეკონსტრუქცია მეფე მიეონგჯონგმა განახორციელა, მომდევნო წელს კი დასრულდა კიდეც.

გიეონგბოკგუნგის ზოგადი სახე

მიუხედავად ამისა, ოთხი ათწლეულის შემდეგ გიეონგბოკგუნგის სასახლე დაიწვა იაპონიის შემოსევების დროს კორეაში 1592-1598 წლებში. სამეფო კარი კი გადატანილ იქნა ჩანგდეოკგუნგის სასახლეში. მომდევნო სამი საუკუნის მანძილზე გიეონგბოკგუნგის სასახლის ნანგრევები მიტოვებული იყო.

XIX საუკუნე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

დაევონგუნის მმართველობის პერიოდში 1867 წელს სასახლის შენობების რეკონსტრუქცია მოხდა და ჩამოყალიბდა მასიური კომპლექსი, რომელიც შედგებოდა 330 ნაგებობისსგან და 5 792 ოთახისგან. 432 703 კვადრატულ კილომეტრზე მდგარი გიეონბოკგუნგის სასახლე კვლავ გახდა საკულტო სიმბოლო კორეის ნაციისა და კორეის სამეფო ოჯახის. მას შემდეგ, რაც 1895 წელს მოკლული იქნა იმპერატრიცა მიეონგსეონგი იაპონელი აგენტების მიეს, მისმა ქმარმა იმპერატორმა გოჯონგმა დატოვა სასახლე. საიმპერატორო ოჯახი არასდროს დაბრუნებულა გიეონგბოკგუნგში.

XX-XXI საუკუნეები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1911 წლიდან მოყოლებული იაპონიის იმპერიის კოლონიალურმა მთავრობამ სისტემურად დაანგრია ყველაფერი, გარდა 10 შენობისა, რომელიც კორეის ოკუპაციის დროს მიისაკუთრა. იაპონია გიეონგბოკგუნგს იყენებდა უამრავი გამოფენების მასპინძლობისთვის. 1926 წელს მთავრობა მასიურად აშენებდა იაპონური მთავრობისთვის შენობა-ნაგებობებს სწორედ სასახლის სამეფო დარბაზის გეუნჯეონგჯეონის წინ, რათა ძირფესვიანად აღმოეფხვრათ ჯოსეონის დინასტიის სიმბოლო და მემკვიდრეობა. გვანგჰვამუნის ჭიშკარი- მთავარი და სამხრეთ კარიბჭე გიეონგბოკგუნგისა გადატანილ იქნა იაპონელების მიერ სასახლის აღმოსავლეთ ნაწილში, მისი ხის სტრუქტურა კი მთლიანად განადგურებული იყო კორეის ომის პერიოდში.

გიეონგბოკგუნგის XIX საუკუნის დროინდელი ორიგინალი სასახლის ნაგებობები, რომელიც გადარჩა ორივე იაპონური კოლონიალური მმართველობის დროს კორეაში და კორეის ომის პერიოდში მოიცავს:

  • გეუნჯეონგჯეონი (სამეფო დარბაზი)- ეროვნული საგანძური N.223
  • გიეონგჰოერუს პავილიონი- ეროვნული საგანძური N.224
  • ჰიანგვონჯეონგის პავილიონი, ჯაგიეონგჯეონის დარბაზი, ჯიბოკჯაეს დარბაზი, საჯეონგჯეონის დარბაზი და სუჯეონგჯეონის დარბაზი.

თანამედროვე არქეოლოგიური კვლევების შედეგად 330 ნაგებობის საფუძვლები აღმოაჩინეს.

რეკონსტრუქცია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1989 წელს სამხრეთ კორეის მთავრობამ დაიწყო 40 წლიანი პროექტი აღედგინათ ასობით სტრუქტურები, რომელიც გაანადგურა იაპონიის იმპერიის კოლონიალურმა მთავრობამ, კორეის ოკუპაციის პერიოდში (1910-1945).

1995 წელს იაპონიის გენერალური შენობები, ბევრი კამათისა და დებატების შემდეგ დაანგრიეს, რათა აღედგინათ ჰეუნგნიემუნის ჭიშკარი და მისი მონასტერი. კორეის ეროვნული მუზეუმი, რომელიც დღესდღეობით სასახლის ტერიტორიაზეა 2005 წელს გადაიტანეს იონგსან-გუში.

2009 წლის ბოლოსთვის დადგინდა, რომ დაახლოებით 40 პროცენტი სტრუქტურებისა, რომლებიც იაპონიის მიერ კორეის ოკუპაციამდე იდგა უკვე აღდგენილი ან რეკონსტრუქტირებული იქნა. გიეონგბოკგუნგის აღდგენის ინიციატივის მეხუთე ეტაპზე გვანგჰვამუნი, სასახლის მთავარი კარიბჭე აღდგენილ იქნა თავისი ორიგინალური დიზაინით. კიდევ ერთი 20 წლიანი რესტავრაციის პროექტი უკვე დაგეგმა სამხრეთ კორეის მთავრობამ, რათა აღადგინონ დარჩენილი ნაწილი გიეონგბოკგუნგისა და დაუბრუნონ მას თავდაპირველი სტატუსი.

განლაგება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

გვანგჰვამუნის ჭიშკარი
ჰეუნგნიემუნის ჭიშკარი
გეუნჯეონგმუნის ჭიშკარი და იეონგჯეგიოს ხიდი
გიეონგბოკგუნგის სასახლე ღამით

გიეონგბოკგუნგის მთავარი შესასვლელები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • გვანგჰვამუნი (მთავარი და სამხრეთის ჭიშკარი)
  • ჰეუნგნიემუნი (მეორე შიდა ჭიშკარი)
  • გეუნჯეონგმუნი (მესამე შიდა ჭიშკარი)
  • სინმუმუნი (ჩრდილოეთის ჭიშკარი)
  • გეონჩუნმუნი (აღმოსავლეთის ჭიშკარი)
  • იეონგჩუმუნი (დასავლეთის ჭიშკარი)

ეოჯეონი (გარეთა სამეფო კარი)[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • გეუნჯეონგმუნი (მესამე შიდა კარიბჭე)
  • გეუნგჯეონგჯეონი (სამეფო დარბაზი)
  • საჯეონგჯეონი (აღმასრულებელი ოფისი)
  • სუჯეონგჯეონი
  • ჩეონჩუნჯეონი
  • მანჩუნჯეონი

ნაეჯეონი (შიდა სამეფო კარი)[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • განგნიეონგჯეონი (მეფის საცხოვრებელი კორპუსი)
  • გიოთაეჯეონი (დედოფლის საცხოვრებელი კორპუსი)
  • ჯაგიეონგჯეონი ( დედოფლის გვიანი საცხოვრებელი კორპუსი)

დონგგუნგი (სამეფო ტახტის მემკვიდრის სასახლე)[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ჯასეონდანგი (სამეფო ტახტის მემკვიდრის და პრინცესას საცხოვრებელი კორპუსი)
  • ბიჰიეონგაკი (სამეფო ტახტის მემკვიდრის სამეცადდინო სამეცადინო ადგილი)

პავილიონები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • გიეონგჰოერუ (სამეფო საბანკეტო დარბაზი)
  • ჰიანგვონჯეონგი

ხიდები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • იეონგჯეგიო

რომელმაც გაიარა მთავარი და საშუალო კარიბჭე (ჰეუნგნიემუნის კარიბჭე), მნახველებმა უნდა გაიარონ პატარა ხიდი სახელად იეონგჯეგიო. ის მდებარეობს ზედა არხის მარჯვენა მხარეს. ხიდის გასწვრივ არიან რამდენიმე წარმოსახვითი არსებები, ცნობილი როგორც სეოსუ.

  • ჩვიჰიანგგიო

ჩვიჰიანგგიოს ხიდი თავდაპირველად მდებარეობდა კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში და იყო უგრძესი ხიდი, რომელიც აიგო ჯოსეონის დინასტიის დროს მთლიანად ხისგან. მიუხედავად ამისა ის განადგურდა კორეის ომის დროს. დღევანდელი სახით ხიდის რეკონსტრუქცია მოხდა კუნძულის სამხრეთ ნაწილში 1953 წელს.

ბიჰეონგაკი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

იჰეონგაკი (კორ. 비현각?) ნიშნავს დიდ და ნათელ სამეფო სასახლეს, სადაც სამეფო ტახტის მემკვიდრე მეცადინეობდა მასწავლებელთან ერთად.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Hoon, Shin Young (2008). The Royal Palaces of Korea: Six Centuries of Dynastic Grandeur. Singapore: Stallion Press. ISBN 978-981-08-0806-8. 

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]