გარსილასო დე ლა ვეგა
 | |
| დაბადების თარიღი | 12 აპრილი, 1539[1] [2] [3] [4] [5] [6] |
|---|---|
| დაბადების ადგილი | კუსკო, New Castile Governorate, ესპანეთის იმპერია[7] [8] [8] [9] [5] [2] |
| გარდაცვალების თარიღი | 23 აპრილი, 1616[2] (77 წლის) |
| გარდაცვალების ადგილი | კორდობა[7] [8] [8] [5] [2] |
| დასაფლავებულია | Mosque-Cathedral of Cordoba |
| ფსევდონიმი | Inca Garcilaso de la Vega |
| საქმიანობა | მწერალი[10] [11] [7] , ისტორიკოსი[5] [11] [7] , მთარგმნელი[7] , პოეტი, რომანისტი[7] , ქრონისტი[4] [4] [8] [8] , ხელოვანი[9] , მხატვარი[9] და პროზაიკოსი[12] |
| ეროვნება | მეტისები[5] |
| მოქალაქეობა | ესპანეთის იმპერია[4] [4] |
| Magnum opus | უტყუარი კომენტარები ინკებზე |
| ხელმოწერა |
 |
ინკა გარსილასო დე ლა ვეგა (ესპ. Inca Garcilaso de la Vega; სახელი დაბადებისას: გომეს სუარეს დე ფიგეროა (ესპ. Gómez Suárez de Figueroa); დ. 12 აპრილი, 1539, კუსკო, პერუ — გ. 23 აპრილი, 1616, კორდობა, ესპანეთი) — პერუელი ისტორიკოსი და მწერალი, ლათინური ამერიკის ერთ-ერთი პირველი მნიშვნელოვანი ავტორი. ისტორიული ნაშრომის „უტყუარი კომენტარები ინკებზე“ ავტორი.
ბიოგრაფია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]გარსილასო დე ლა ვეგა ესპანელი დიდგვაროვანისა და ინკი ქალის ოჯახში დაიბადა. მამამისი, სებასტიან გარსილასო დე ლა ვეგა, კუსკოს გუბერნატორი და უზენაესი მოსამართლე იყო, ხოლო დედა, პალა ჩიმპუ უკლუ (მონათლული დონია იზაბელი), ინკების უზენაესი მმართველის, უაინა კაპაკის დისშვილი იყო. რადგან ევროპელებსა და ინკ ინდიელებს შორის ქორწინება იმ დროს ოფიციალურად არ იყო აღიარებული, გომეს სუარეს დე ფიგეროა უკანონოდ ითვლებოდა. მოგვიანებით მან მამის გვარი მიიღო და თავის გვარს „ინკა“ დაამატა, რითაც ხაზი გაუსვა საკუთარ წარმომავლობას მმართველი დინასტიიდან.
სიცოცხლის პირველი ოცი წელი მან კუსკოში გაატარა, სადაც დედის მხრიდან ნათესავებისგან კეჩუას ენა, ტრადიციები, რელიგია და ინკების ისტორია შეისწავლა. 1560 წელს გარსილასო ესპანეთში გაემგზავრა, სადაც განათლების მიღება გააგრძელა და ლათინური ენა შეისწავლა. ის ცდილობდა სამეფო კარზე მამის დამსახურების აღიარების მიღებას, მაგრამ უშედეგოდ, რის შემდეგაც სამხედრო კარიერა აირჩია. 1570 წელს გარსილასო კაპიტნის წოდებამდე დააწინაურეს მორისკოების აჯანყების ჩახშობაში მონაწილეობისთვის. მოგვიანებით ის მონტილაში დასახლდა, შემდეგ კი კორდობაში, სადაც ცხოვრების უმეტესი ნაწილი გაატარა. ზრდასრულ ასაკში მან წმინდანის წოდება მიიღო და ლიტერატურულ საქმიანობასა და ქველმოქმედებას მიუძღვნა თავი.
გარსილასოს ლიტერატურული კარიერა თარგმანებით დაიწყო. მისი პირველი გამოქვეყნებული ნაშრომი იყო ლეონ ებრეოს „დიალოგები სიყვარულზე“ (1590). მისი პირველი ორიგინალური ნაშრომი იყო „ინკების ფლორიდა“ (1605), რომელიც ესპანელი კონკისტადორების ექსპედიციებს ჩრდილოეთ ამერიკაში მიეძღვნა. მისი ძირითადი ნაშრომი იყო „უტყუარი კომენტარები ინკებზე“, რომლის პირველი ნაწილი 1609 წელს გამოიცა. ამ ნაშრომში ავტორმა დეტალურად აღწერა ინკების სახელმწიფოს, ტაჰუანტინსუიუს, ისტორია, მმართველობა და ადმინისტრაციული სისტემა, ასევე პერუს რელიგიური შეხედულებები, წეს-ჩვეულებები და ბუნებრივი პირობები. ამ ნაშრომის მეორე ნაწილი — „პერუს ზოგადი ისტორია“ 1617 წელს, ავტორის გარდაცვალების შემდეგ გამოიცა. იგი აღწერს ინკების იმპერიის ესპანელების მიერ დაპყრობას და შემდეგ კონკისტადორებს შორის წარმოშობილ სამოქალაქო ომებს.
გარსილასო დე ლა ვეგას ნაშრომებმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ადრეული თანამედროვე პერიოდის ევროპულ ინტელექტუალურ ტრადიციაზე. ინკების სოციალური სტრუქტურის აღწერილობებმა მიიპყრო მოაზროვნეების, მათ შორის ტომას მორის და ტომასო კამპანელას ყურადღება. 1780 წელს ტუპაკ ამარუ II-ის აჯანყების დროს, ესპანეთის ხელისუფლებამ აკრძალა კომენტარების გავრცელება, რადგან ისინი კოლონიური წესრიგისთვის საშიშად მიიჩნია. წიგნი ამერიკაში 1918 წლამდე არ გადაბეჭდილა.
ინკა გარსილასო დე ლა ვეგა გარდაიცვალა 1616 წლის 23 აპრილს, კორდობაში. იგი დაკრძალეს კორდობას საკათედრო ტაძარში. მის მშობლიურ ქალაქ კუსკოში მთავარი სტადიონი მის სახელს ატარებს. გარსილასო დე ლა ვეგას ძირითადი ნაშრომებია ლეონ ებრეოს „სიყვარულის დიალოგების“ (1590) თარგმანი იტალიური ენიდან, „ინკების ფლორიდა“ (1605), „უტყუარი კომენტარები ინკებზე“ (1609) და „პერუს ზოგადი ისტორია“ (1617).
რესურსები ინტერნეტში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ SNAC — 2010.
- 1 2 3 4 Babelio — 2007.
- ↑ Library of Congress Authorities — Library of Congress.
- 1 2 3 4 5 Identifiants et Référentiels — ABES, 2011.
- 1 2 3 4 5 varios autores Diccionario biográfico español — Real Academia de la Historia, 2011.
- ↑ Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
- 1 2 3 4 5 6 Deutsche Nationalbibliothek Record #118716352 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
- 1 2 3 Union List of Artist Names
- ↑ OpenData BNP
- 1 2 http://mak.bn.org.pl/cgi-bin/KHW/makwww.exe?BM=01&IM=04&NU=01&WI=A11799778
- ↑ Národní autority České republiky