განოიდები

განოიდები
ატლანტური ზუთხი (Acipenser sturio)
მოკლედინგა კაიმანისებრი თევზი (Lepisosteus platostomus)
აღწერა
თევზების ჯგუფი
სამეცნიერო სახელი
Ganoidomorpha
მშობლიური ტაქსონი
სხივფარფლიანი თევზები
წარმომადგენლები
ხრტილოვანი განოიდები ძვლიანი განოიდები

განოიდები, განოიდური თევზები (ლათ. Ganoidomorpha) — სხივფარფლიანი თევზების ჯგუფი. წარსულში მრავალრიცხოვანი იყო, განსაკუთრებით დევონურ პერიოდში. სხეულის სიგრძე 3–5 სმ-დან (ნამარხი ფორმები) 9 მეტრამდეა. განოიდებმა შეინარჩუნეს რიგი ძველი ნიშან-თვისებები, რომლებიც სხვა სხივფარფლიან თევზებს არ აქვთ: ჩონჩხში მრავალი ხრტილია, ზოგიერთს შემორჩენილი აქვს ქორდა, მალები უსხეულოა, ქალის შიდა კოლოფი ხრტილოვანია; ქვედა ყბა შედგება მრავალი გაძვალებული ნაწილისგან. ქერცლი (განოიდური, რომბული) ზემოდან დაფარულია ემალისებრი ნივთიერებით (განოინით). კუდის ფარფლი ჰეტეროცერკალურია. შენარჩუნებულია საშხეფი — სპეციალური ნახვრეტი სალაყუჩე სარქვლის ზემოთ (როგორც ზვიგენებს) და, სხვადასხვა ხარისხით, სპირალური სარქველი ნაწლავში და არტერიული კონუსი გულში. დღეისათვის მცხოვრები სახეობები გაერთიანებულია ორ ჯგუფში: 1) ხრტილოვანი განოიდები (Chondrostei, Chondrosteimorpha) ორი რიგით — ზუთხისნაირნი და მრავალფარფლასნაირნი (ეს უკანასკნელი სადავოა); 2) ძვლიანი განოიდები, ანუ მთელძვლოვანნი (Holostei, Holosteimorpha) ასევე ორი რიგით — ამიისნაირნი (Amiiformes) ერთადერთი სახეობით (შლამის თევზი) და ჯავშნიანნი (Lepisosteiformes) ერთი ოჯახით (კაიმანისებრი თევზები). ძვლიან განოიდებს ახასიათებთ საღერძე ჩონჩხის გაძვალება და საცურავი ბუშტის უჯრედოვნება, ამ უკანასკნელს პრიმიტიული ფილტვის ფუნქცია შეუძლია შეასრულოს.

განოიდების ორი ჯგუფის ნათესაური კავშირის კლადოგრამა:

Actinopteri	ხრტილოვანი განოიდები   ახალფარფლიანები   მთელძვლოვანნი (ძვლიანი განოიდები)     ძვლიანი თევზები