გამოჩინებული

სოფელი
გამოჩინებული
ქვეყანა	საქართველო
მხარე	იმერეთის მხარეიმერეთის მხარე
მუნიციპალიტეტი	სამტრედიის მუნიციპალიტეტი
თემი	გამოჩინებული
კოორდინატები	42°04′35″ ჩ. გ. 42°19′57″ ა. გ.
ცენტრის სიმაღლე	250 მ
მოსახლეობა	158 კაცი (2014)
ეროვნული შემადგენლობა	ქართველები

გამოჩინებული (ყოფ. აბაშა) — სოფელი საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეული (იმერეთის მხარე). მოიცავს ორ ყოფილ დასახლებას — ზემო აბაშასა და ქვემო აბაშას.

მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 250 მ-ზე, სამტრედიიდან 17 კმ-ის დაშორებით.

ისტორია

ძველად გამოჩინებულის თემი იყო საჯავახოს მხარის ნაწილი. ამიტომ გამოჩინებულის ეკლესიის ადგილმდებარეობად ქსე-ს მე-9 ტომში სოფელი საჯავახოა შეცდომით მითითებული. მხარე რუსეთის იმპერიის მიერ დასავლეთ საქართველოს ანექსიის შემდეგ მიეკუთვნა ქუთაისის მაზრას. 1902 წლის მონაცემებით აბაშის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა 6 სოფელს და მისი მოსახლეობა იყო 4129 ადამიანი. 1904 წელს აბაშის საზოგადოება ეკუთვნოდა სენაკის მაზრას. 1926 წლისთვის ეწოდებოდა გამოჩინებულის თემი და შედგებოდა 14 სოფლისგან. მისი მოსახლეობა შეადგენდა 6744 ადამიანს, ხოლო ფართობი 59 კმ²-ს. მოგვიანებით გამოჩინებულის თემი მოიცავდა ორ სოფელს — ზემო და ქვემო აბაშას, რომლებიც 2007 წელს გაერთიანდა სოფელ გამოჩინებულის სახელით.

მოსახლეობა

2002 წლის აღწერაში სოფლები ზემო და ქვემო აბაშა ცალ-ცალკე იყო აღწერილი, 2014 წლის აღწერაში კი ერთად.

აღწერის წელი	მოსახლეობა	ზემო აბაშა	ქვემო აბაშა
1902	4129
1926	6744
2002	352	154	198
2014	158

გამოჩინებულის ეკლესია

სოფელში არის წმინდა გიორგის სახელობის გამოჩინებულის ეკლესიის ნანგრევები. ეკლესია 1519 წლით თარიღდება. გამოჩინებულის მონასტერი გურიის ქედის ერთ-ერთ მაღლობზე დგას, ვრცელი გადასახედი აქვს და ამიტომაც ჰქვია გამოჩინებული. ეკლესიას გარს აკრავს თხილისა და ჭადრის ტევრი. ეკლესია მომცრო კვადრატული ფორმის უგუმბათო შენობას წარმოადგენს.

ეკლესიის დასავლეთით დგას ქვიტკირის ორსართულიანი სამრეკლო, რომელსაც აღმოსავლეთით კარის თავზე ჰქონდა მხედრული წარწერა „მოსახსენებლად სულთა გიგო კალოიანისა და მშობელთა თვისთა ამ სამრეკლოის აშენებაზე შევაწიე სამი თუმანი აზნაურმა ოტია კალოიანმა ჩყნე წელსა (1856 წ.)“.

ძველად არსებობდა წესი: აღდგომის წინ, წითელ პარასკევს თარგამაძეების გვარის კაცი ჩამოატარებდა სოფელში დროშა ჯვარს შეჭედილს ვერცხლით და შემკულს წარწერით (ამავე ჯვრით უძღვებოდნენ ძველად მიცვალებულს მნათეს მიჰქონდა იგი წინ), ხალხი ნებაყოფლობით სწირავდა ფულს. მოგროვილი ფულით ყიდულობდნენ ზვარაკს (ცხვარს), რომელსაც აღდგომის დილას, წირვის შემდგომ შემწვარს მიართმევდნენ კალოიანებს (გვარია). ისინი ბეჭებს აიღებდნენ და შემდეგ ხალხს დაუძახებდნენ: „ზვარაკი არის და მოგროვდითო“. ხალხი მოგროვდებოდა, აიღებდნენ კალოიანები და ზვარაკს ხალხს უნაწილებდნენ.

XVIII საუკუნის 80-იან წლებში გამოჩინებულში მოქმედებდა საეპისკოპოსო კათედრა, რაც გამოწვეული იყო ხინოწმინდის საეპისკოპოსოს გაუქმებით ოსმალეთის მიერ. ხინოწმინდიდან გამოჩინებულში გადაასვენეს ღვთისმშობლის ოქროს ხატი, რომელიც ტაძრიდან მოიპარეს 1904 წელს. გამოჩინებულში მოღვაწეობდა გამოხიზნული ეპისკოპოსი იოანე ხინოწმინდელი. გამოჩინებულის ეკლესიაში დიაკვნად მსახურობდა ეფთვიმე გენათელი.

ცნობილი ადამიანები

სოფელში გავრცელებული გვარია ქორიძეები. სოფელში დაიბადა ცნობილი ქართველი საოპერო მომღერალი და ქართული საგალობლების ჩამწერი ფილიმონ ქორიძე, ასევე ქართველი მეღვინე ვალერიან კანდელაკი.

ლიტერატურა

• ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 17.

• ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 17.

• ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 341.
• ბოჭორიძე გ., იმერეთის ისტორიული ძეგლები, თბ., 1995. — გვ. 40.