გამბიეს კუნძულები

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
გამბიეს კუნძულები
მშობ. სახელი: ფრანგ. Îles Gambier
Gambier9.png
გამბიეს კუნძულების განლაგება
გეოგრაფია
მდებარეობა წყნარი ოკეანე
კოორდინატები 23°09′ ს. გ. 134°58′ დ. გ. / 23.150° ს. გ. 134.967° დ. გ. / -23.150; -134.967
კუნძულთა რაოდენობა 14
მთავარი კუნძული მანგარევა
ფართობი 31 კმ²
უმაღლესი წერტილი 441 მ
დაფის მთა
საფრანგეთის დროშა საფრანგეთი
დემოგრაფია
მოსახლეობა 1337 (2007)
სიმჭიდროვე 43,129 ად. /კმ²
გამბიეს და ტემოეს კუნძულები.

გამბიეს კუნძულები (ფრანგ. Îles Gambier) — მომცრო კუნძულების ჯგუფი საფრანგეთის პოლინეზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ტუამოტუს კუნძულების სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ხშირად გამბიეს კუნძულები განიხილება, როგორც ტუამოტუდან გამოყოფილი კუნძულების ჯგუფი, მარკიზის კუნძულებთან კულტურული და ლინგვისტიკური სიახლოვის გამო, ასევე გეოლოგიური აგებულებით (ამ ჯგუფის კუნძულებს აქვთ ვულკანური წარმოშობა, მაშინ როდესაც ტუამოტუ — ატოლების ჯგუფია). ატოლ ტემოეს მისი სიახლოვის გამო ხშირად მიაკუთვნებენ გამბიეს კუნძულებს.

ფართობი — 31 კმ². მოსახლეობა — 1337 ადამიანი (2007).

გეოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

გამბიეს არქიპელაგის შემადგენლობაში შედის ოთხი დიდი კუნძული და 10 მოტუ, რომლებიც გაერთიანებულია საერთო ლაგუნით:

კუნძული ან რიფი ხმელეთის ფართობი,
კმ²
ლაგუნის ფართობი,
კმ²
მოსახლეობა,
ად. (2002)
სიმჭიდროვე,
ად./კმ²
კოორდინატები
აქტეონის კუნძულები
1 ვაჰანგა 3,8 12,6 21°19′ ს. გ. 136°39′ დ. გ. / 21.317° ს. გ. 136.650° დ. გ. / -21.317; -136.650
2 მატურეივავაო 2,5 18 21°29′ ს. გ. 136°24′ დ. გ. / 21.483° ს. გ. 136.400° დ. გ. / -21.483; -136.400
3 ტენარარო 2 1,6 21°18′ ს. გ. 136°45′ დ. გ. / 21.300° ს. გ. 136.750° დ. გ. / -21.300; -136.750
4 ტენარუნგა 2,2 5 21°21′ ს. გ. 136°32′ დ. გ. / 21.350° ს. გ. 136.533° დ. გ. / -21.350; -136.533
გამბიეს კუნძულები
5 აკამარუ 2,1 11 5,24 23°10′52″ ს. გ. 134°54′56″ დ. გ. / 23.18111° ს. გ. 134.91556° დ. გ. / -23.18111; -134.91556
6 აგაკაუიტაი 0,7 23°09′55″ ს. გ. 135°02′06″ დ. გ. / 23.165361° ს. გ. 135.035250° დ. გ. / -23.165361; -135.035250
7 აუკენა 1,35 31 22,96 23°06′42″ ს. გ. 134°54′01″ დ. გ. / 23.11167° ს. გ. 134.90028° დ. გ. / -23.11167; -134.90028
8 კამაკა 0,5 4 8,00 23°14′36″ ს. გ. 134°57′28″ დ. გ. / 23.24333° ს. გ. 134.95778° დ. გ. / -23.24333; -134.95778
9 მაკაროა 0,2 23°13′11″ ს. გ. 134°58′14″ დ. გ. / 23.21972° ს. გ. 134.97056° დ. გ. / -23.21972; -134.97056
10 მანგარევა 15,4 872 56,62 23°06′ ს. გ. 134°57′ დ. გ. / 23.100° ს. გ. 134.950° დ. გ. / -23.100; -134.950
11 მანუი 0,1 23°13′55″ ს. გ. 134°56′44″ დ. გ. / 23.23194° ს. გ. 134.94556° დ. გ. / -23.23194; -134.94556
12 ტარავაი 5,7 3 0,53 23°08′ ს. გ. 135°01′ დ. გ. / 23.133° ს. გ. 135.017° დ. გ. / -23.133; -135.017
13 ტემოე 2,1 12 23°20′ ს. გ. 134°29′ დ. გ. / 23.333° ს. გ. 134.483° დ. გ. / -23.333; -134.483
14 ტოტეგეგიე 0,1 23°05′ ს. გ. 134°53′ დ. გ. / 23.083° ს. გ. 134.883° დ. გ. / -23.083; -134.883
სულ 38,75 49,2 921 23,77 23°00′ ს. გ. 136°00′ დ. გ. / 23.000° ს. გ. 136.000° დ. გ. / -23.000; -136.000

არქიპელაგ გამბიეს კუნძულთა უმრავლესობას აქვს ვულკანური წარმოშობა და ისტორიამდელ დროს ჩაძირული ვულკანის კრატერის ნაწილია. მომცრო კუნძულების ჯგუფს აქვთ მარჯნული წარმოშობა. გამბიეს კუნძულების უმაღლესი წერტილია — დაფის მთა (Mt. Duff) კუნძულ მანგარევაზე (441 მ).

კლიმატი გამბიეს კუნძულებზე ტროპიკულია. წელიწადში ყველაზე ცივი თვეებია — ივლისი და აგვისტო (15 °C).

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სავარაუდოდ, პირველი პოლინეზიელები კუნძულ ფამბიეზე მოვიდნენ მარკიზის კუნძულებიდან ჩვენი წელთაღრიცხვის დაახლოებით 1200 წელს. პირველი ევროპელი, რომელმაც აღმოაჩინა არქიპელაგი იყო ბრიტანელი კაპიტანი ჯონ უილსონი ლონდონის მისიონერთა საზოგადოებიდან. ის ცურავდა კუნძულის ახლოს 1797 წელს გემით «დაფი». არქიპელაგს სახელი მან დაარქვა ბრიტანეთის საადმირალოს ლორდის ჯეიმზ გამბიეს პატივსაცემად, რომელიც იყო ექსპედიციის ფორმალური პატრონი. 1834 წლიდან 1871 წლამდე კუნძულებზე გადასხდნენ კათოლიკე მისიონერები. XX საუკუნის დასაწყისში მოხდა მნიშვნელოვანი ცვლილებები გამბიეს კუნძულების ინფრასტრუქტურაში: აშენდა გზები, ქვის სახლები, ეკლესიები. საფრანგეთის პროტექტორატი კუნძულებზე გავრცელდა 1871 წელს.

ადმინისტრაციული დაყოფა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

გამბიეს კომუნაში შედის: 4 აქტეონის კუნძული, 10 გამბიეს კუნძული და 3 ტუამოტუს კუნძული. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი რიკიტეა.

კუნძული ან რიფი ხმელეთის ფართობი,
კმ²
ლაგუნის ფართობი,
კმ²
მოსახლეობა,
ად. (2002)
ადმინისტრაციული ცენტრი
აქტეონის კუნძულები
1 ვაჰანგა 3,8 12,6
2 მატურეივავაო 2,5 18
3 ტენარარო 2 1,6
4 ტენარუნგა 2,2 5
გამბიეს კუნძულები
5 აკამარუ 2,1 11 ტოკანი
6 აგაკაუიტაი 0,7
7 აუკენა 1,35 31 პურირაუ
8 კამაკა 0,5 4
9 მაკაროა 0,2
10 მანგარევა 15,4 872 რიკიტეა
11 მანუი 0,1
12 ტარავაი 5,7 3 აგონოკო
13 ტემოე 2,1 12
14 ტოტეგეგიე 0,1
ტუამოტუს კუნძულები
15 მორანე 2 11
16 მარუტეა სამხრეთი 14 112 178
17 მარია 3 7
გამბიეს კომუნა 57,75 179,2 1099 რიკიტეა