გალათას კოშკი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
გალათას კოშკი
Galata Kulesi
Galata tower istanbul.jpg
გალათას კოშკის ხედი მდებარე გალათას (ქარაქიოი) კვარტლიდან, ბეიოღლუს რაიონიდან.
კოორდინატები 41°01′32″ ჩ. გ. 28°58′26″ ა. გ. / 41.0256556° ჩ. გ. 28.9741556° ა. გ. / 41.0256556; 28.9741556
მდებარეობა სტამბოლი
თურქეთის დროშა თურქეთი
ტიპი კოშკი
მასალა ქვა
სიგანე 16.54 მ
სიმაღლე 66.9 მ
დასრულების თარიღი ახ. წ. 1348[1]

გალათას კოშკი (თურქ. Galata Kulesi) — შუა საუკუნეების ქვის კოშკი სტამბოლის გალათას/ქარაქიოის კვარტალში, ბოსფორისა ჰალიჩის შეერთების წერტილის ჩრდილოეთით. ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ღირშესანიშნაობა, რომელიც მაღალი კონუსური ცილინდრის ფორმისაა და თავის ვიზიტორებს სთავაზობს სტამბოლის ისტორიული ნახევარკუნძულისა და მისი შემოგარენის პანორამულ ხედს.

აღწერა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ცხრა სართულიანი კოშკის სიმაღლე 66,90 მ (62,59 მ თავზე დამაგრებული ორნამენტის გარეშე, 51,65 მ დაკვირვების ბაქანზე) შეადგენს და მშენებლობის დროს, ქალაქის ყველაზე მაღალი შენობა იყო. მიწიდან კოშკის სიმაღლე 35 მ შეადგენს. კოშკის გარე დიამეტრი 16,45 მ, ხოლო შიდა დიამეტრი 8,95 მეტრია, კედლის სისქე კი 3.75 მ შეადგენს.

კოშკის ზედა სართულებზე მდებარეობს რესტორანი და კაფე, საიდანაც დიდებული ხედი იშლება სტამბოლსა და ბოსფორზე. ასევე ზედა სართულზე მდებარეობს ღამის კლუბი, რომელიც თურქულ შოუს მასპინძლობს. კოშკში მოქმედებს ორი ლიფტი, რომლებიც ემსახურება სტუმრებს.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1875-1886 წლებში პასკალ სებაჰის მიერ გალათას კოშკის სურათი. სურათში ნაჩვენები კოშკის გუმბათი 1875 წლის ქარიშხლის შემდეგ აშენებულია. დღევანდელი კონუსური გუმბათი, 1965-1967 წლებში ჩატარებული რეკონსტრუქციის დროს აშენდა.

1348 წელს რომანულ სტილში აშენებული კოშკი, კონსტანტინოპოლში გენუელთა კოლონიის გაფართოებას ემსახურებოდა, ხოლო კოშკის სახელი Christea Turris-ი (ქრისტეს კოშკი) იყო. გალათას კოშკი, 1348 წელს აშენების დროს, 66,9 მეტრის სიმაღლით, სტამბოლში ყველაზე მაღალი შენობა იყო.[2] ახალი კოშკი, გალათას ძველი კოშკის ნაცვლად აშენდა, რომელიც Megalos Pyrgos (დიდი კოშკი) სახელით იყო ცნობილი და აკონტროლებდა დიდი ჯაჭვის ჩრდილოეთ ბოლოს, რომელიც ჰალიჩის შესასვლელს კეტავდა. ძველი კოშკი სხვა ადგილზე განლაგებული იყო და დიდწილად 1203 წელს განადგურდა, 1202-1204 წლების მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს.[3]

კოშკის ზედა ნაწილი, კონუსური ფორმის გუმბათი, ოსმალეთის პერიოდში ჩატარებული რამდენიმე რესტავრაციის დროს შეიცვალა, სადაც მას ხანძრის შესაჩერებლად, სადამკვირვებლო კოშკად იყენებდნენ.

გალათას კოშკი 1846 წელს. ივანე აივაზოვსკის ტილო, სადაც გამოსახულია კოშკის წინა კონუსური სახურავი, რომელიც 1875 წელს, ქარიშხლის დროს განადგურდა. მიმდინარე კონუსური სახურავი 1965-1967 წლებში ჩატარებული რეკონსტრუქციის დროს აშენდა.

ოსმალელი ისტორიკოსისა და მოგზაურის ევლია ჩელების სეიაჰათნამეს (მოგზაურობის წიგნი) თანახმად, 1630-1632 წლებში ჰეზარფენ აჰმედ ჩელები, რომელიც ადრეული საკონტინენტთაშორისო პილოტი გახლდათ, ხელოვნური ფრთების გამოყენებით ამ კოშკიდან სრიალით და ბოსფორის გავლით, გადაფრინდა იუსქიუდარში, რომელიც ქალაქის ანატოლიურ მხარესაა და თითქმის ექვსი კილომეტრით დაშორებულია კოშკს.[4] ევლია ჩელები ასევე წერს ჰეზარფენის ძმის, ლაგიარი ჰასან ჩელების შესახებ, რომელიც 1633 წელს პირველმა გაფრინდა რაკეტით, დენთის გამოყენებით.

1717 წლიდან, ოსმალებმა კოშკს ქალაქში ხანძრის აღმოსაჩენად იყენებდნენ, როგორც სადამკვირვებლო კოშკს. 1794 წელს, სულთან სელიმ III-ის მმართველობის დროს, კოშკის სახურავი ტყვიისა და ხისგან შედგებოდა, ხოლო მისი კიბეები ხანძრის შედეგად დაზიანდა. 1831 წელს კიდევ ერთი ხანძარი მოხდა, რომელმაც შენობა დააზიანა, რის შედეგად კოშკს ხელახალი სარეკონსტრუქციო სამუშაოები ჩაუტარდა.

1875 წელს, ქალაქში მომხდარი ქარიშხლის დროს, შენობის კონუსური სახურავი განადგურდა.[5][6] კოშკი, ოსმალეთის იმპერიის არსებობის ბოლომდე, კონუსური სახურავის გარეშე დარჩა. მრავალი წლის შემდეგ, 1965-1967 წლებში აღდგენითი სამუშაოების დროს, კოშკის კონუსური სახურავი აღადგინეს.[5][6] 1960-იანი წლების აღდგენითი სამუშაოების დროს, კოშკის ხის ინტერიერი შეცვალა ბეტონის კონსტრუქციით, აგრეთვე განხორციელდა მისი კომერციალიზაცია და გაიხსნა საზოგადოებისთვის.

1818 წელს, კოშკის სახურავიდან, პირველმა ფრანგმა პანორამულმა მხატვარმა პიერ პრავოსტმა გადაიღო თავისი ცნობილი სურათი — „კონსტანტინოპოლის პანორამა“, რომელიც 1825 წელს პარიზში გამოიფინა.[7] ქვემოთ მოყვანილი პანორამული გამოსახულება შედგება 10 ფოტოსგან, რომელიც საფოტოგრაფო კომპანიამ „Sébah & Joaillier“-იმ, სავარაუდოდ 1880-იან წლებში გადაიღო.[8]

ოსმალეთის პერიოდის სტამბოლის პანორამული ხედი გალათას კოშკიდან
ოსმალეთის პერიოდის სტამბოლის პანორამული ხედი გალათას კოშკიდან

გალერეა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პანორამული ხედი სადამკვირვებლო ბაქანიდან 2015 წელს (ემთხვევა ზემოთ მოყვანილი ისტორიული ფოტოს ხედს)
პანორამული ხედი სადამკვირვებლო ბაქანიდან 2015 წელს (ემთხვევა ზემოთ მოყვანილი ისტორიული ფოტოს ხედს)

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Kara-Keui (Galata) and View of Pera, Constantinople, Turkey (1890–1900). წაკითხვის თარიღი: 2013-10-18.
  2. Katie Hallam (2009). The Traveler's Atlas: Europe. London: Barron's Educational Series.(2009), p. 118-119.
  3. Kazhdan, Alexander, რედ. (1991), Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, с. 815, ISBN 978-0-19-504652-6
  4. ევლია ჩელები (1611-1682). Seyahatname. Istanbul: Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık (2003), p. 318.
  5. 5.0 5.1 Time Out Istanbul: "Galata Kulesi’nin eski fotoğraflarda neden farklı göründüğünü merak ettiniz mi?"
  6. 6.0 6.1 Galatakulesi.org: "Galata Kulesi: Kısa Tarihçe"
  7. Louis du Chalard & Antoine Gautier, "Les panoramas orientaux du peintre Pierre Prévost (1764-1823)", in Orients, Bulletin de l'association des anciens élèves et amis des langues orientales, juin 2010, p.85-108.
  8. Panorama of Constantinople, Taken from the Galata Tower World Digital Library. კონგრესის ბიბლიოთეკა. Retrieved December 3, 2010.