გაზის კამერა

გაზის კამერა — მოწყობილობა, რომელიც ადამიანებისა და ცხოველების მოკვლას აირით უზრუნველყოფს და ჰერმეტულად დახურული სათავსისგან შედგება, სადაც შეჰყავთ მოწამლავი ან დახუთვის გამომწვევი აირი. მოწამლავ აგენტებს შორის გამოიყენება ციანოვანწყალბადი და ნახშირის მონოქსიდი. მაღალი კონცენტრაციის ნახშირორჟანგი ჩვეულებრივ გამოიყენება ცხოველებისთვის განკუთვნილ გაზის კამერებში.

ისტორია

ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაზის კამერის გამოყენება პირველად ექიმმა ალან მაკლეინ ჰამილტონმა შესთავაზა ნევადის შტატს.^[1]^[2]^[3]^[4]

ამის შემდეგ გაზის კამერები გამოიყენებოდა სიკვდილით დასჯის მეთოდად აშშ-ში და დღემდე რჩება სამი შტატის კანონმდებლობით დაშვებულ ლეგალურ საშუალებად; უკანასკნელ პერიოდში ინერტული N₂-ით აზოტით დახუთვის კანონით დაბრუნებაც მოხდა, თუმცა პრაქტიკაში ეს მეთოდი ფაქტობრივად ზედმეტი გახდა 1990-იანი წლების დასაწყისიდან.^[5] ლიტვაში გაზის კამერები გამოიყენებოდა სამოქალაქო, სასჯელაღსრულებითი მიზნებისთვის 1930-იან წლებში, ხოლო ბოლო ცნობილი სასიკვდილო დასჯა 1940 წელს განხორციელდა. თუმცა არც ერთი მათგანი მასობრივად არ გამოიყენებოდა და ისინი მხოლოდ „კრიმინალური“ დანაშაულებისთვის სასჯელის აღსრულებას ემსახურებოდა.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი მაგალითია გაზის კამერების ფართომასშტაბიანი გამოყენება ჰოლოკოსტის პერიოდში, როდესაც ისინი ნაცისტურმა გერმანიამ დანერგა 1930-იანი წლების ბოლოს, თავდაპირველად პროგრამის აქცია ტ-4 ფარგლებში, ხოლო მოგვიანებით — საკუთარი გენოციდური პროგრამის ნაწილად.

თანამედროვე ხანაში ჩრდილოეთ კორეიდან თავი გადარჩენილმა პირებმა განაცხადეს, რომ ციხე-ბანაკებში სიკვდილით დასჯა ხორციელდებოდა გაზის კამერებში, ხშირად სამედიცინო ექსპერიმენტებთან შერწყმით.^[6]

სქოლიო

↑ Sinclair, B.W.; Sinclair, J.; Prejean, H. (2011) [[1](https://books.google.com/books?id=FlmCDwAAQBAJ&pg=PT27) Capital Punishment: An Indictment by a Death-Row Survivor]. Skyhorse Publishing, გვ. 27. ISBN 978-1-62872-134-8.
↑ Engel, H. (2016). [[2](https://books.google.com/books?id=KDBeCwAAQBAJ&pg=PT160) Lord High Executioner: An Unashamed Look at Hangmen, Headsmen, and Their Kind]. Open Road Media, გვ. 160. ISBN 978-1-5040-3149-3.
↑ Hansen, L.L.; Hansen, L.P. (2022) [[3](https://books.google.com/books?id=lEeJEAAAQBAJ&pg=PA435) Intro Penology & Corrections - 1E], Aspen Paralegal Series. Aspen Publishing, გვ. 435. ISBN 978-1-5438-4635-5.
↑ Riddle, J.E.; Loyd, S.M.; Branham, S.L.; Thomas, C. (2012) [[4](https://books.google.com/books?id=6dbCOgM2nHQC&pg=PA63) Nevada State Prison], Images of America (et). Arcadia Publishing, გვ. 63. ISBN 978-0-7385-8545-1.
↑ [[5](http://www.deathpenaltyinfo.org/methods-execution) Methods of Execution]. Death Penalty Information Center.
↑ „Revealed: The gas chamber horror of North Korea's gulag“. გარდიანი. 1 February 2004. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-03-14. ციტირების თარიღი: 2022-01-25.

[Sinclair_Sinclair_Prejean_2011_p._27-1] Sinclair, B.W.; Sinclair, J.; Prejean, H. (2011) [[1](https://books.google.com/books?id=FlmCDwAAQBAJ&pg=PT27) Capital Punishment: An Indictment by a Death-Row Survivor]. Skyhorse Publishing, გვ. 27. ISBN 978-1-62872-134-8.

[Engel_2016_p._160-2] Engel, H. (2016). [[2](https://books.google.com/books?id=KDBeCwAAQBAJ&pg=PT160) Lord High Executioner: An Unashamed Look at Hangmen, Headsmen, and Their Kind]. Open Road Media, გვ. 160. ISBN 978-1-5040-3149-3.

[Hansen_Hansen_2022_p._435-3] Hansen, L.L.; Hansen, L.P. (2022) [[3](https://books.google.com/books?id=lEeJEAAAQBAJ&pg=PA435) Intro Penology & Corrections - 1E], Aspen Paralegal Series. Aspen Publishing, გვ. 435. ISBN 978-1-5438-4635-5.

[Riddle_Loyd_Branham_Thomas_2012_p._63-4] Riddle, J.E.; Loyd, S.M.; Branham, S.L.; Thomas, C. (2012) [[4](https://books.google.com/books?id=6dbCOgM2nHQC&pg=PA63) Nevada State Prison], Images of America (et). Arcadia Publishing, გვ. 63. ISBN 978-0-7385-8545-1.

[5] [[5](http://www.deathpenaltyinfo.org/methods-execution) Methods of Execution]. Death Penalty Information Center.

[6] „Revealed: The gas chamber horror of North Korea's gulag“. გარდიანი. 1 February 2004. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-03-14. ციტირების თარიღი: 2022-01-25.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]