გაგარინი (მთვარის კრატერი)

მთვარის კრატერი
გაგარინი
ლათ. Gagarin
მონაცემები
ზვინულის სიმაღლე	2.18 კმ (2015)
დიამეტრი	261.83 კმ
მოცულობა	უცნობია
უდიდესი სიღრმე	3.15 კმ (2015)
ტიპი	დარტყმითი კრატერი
სახელწოდება
ეპონიმი	იური გაგარინი
დამტკიცებულია	IAU (1970)
მდებარეობა
19.66° ს. გ. 149.35° ა. გ.
ციური სხეული	მთვარე
გაგარინი ვიკისაწყობში

კრატერი გაგარინი (ლათ. Gagarin) — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა საბჭოთა კოსმონავტის, იური გაგარინის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა

კრატერის უახლოესი მეზობლებია პირკეს კრატერი დასავლეთით; დენინგის კრატერი ჩრდილო-დასავლეთით; ისაევის კრატერი, რომელიც გაგარინის კრატერის ჩრდილოეთ ნაწილს ფარავს; გრეივის კრატერი, რომელიც გაგარინის კრატერის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილს ფარავს; არმინსკის კრატერი ჩრდილო-აღმოსავლეთით; სირანოს კრატერი აღმოსავლეთით; ბარბიეს კრატერი სამხრეთ-აღმოსავლეთით; ვრობლევსკის კრატერი, რომელიც გაგარინის კრატერის კიდის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს ესაზღვრება; გოლეჩეკის კრატერი სამხრეთით; ანდრონოვის კრატერი, რომელიც გაგარინის კრატერის კიდის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილს ესაზღვრება; ლევი ჩივიტას კრატერი სამხრეთ-დასავლეთით. გარდა ამისა, კოსბერგის, ბალანდინის და რასპლეტინის კრატერები გაგარინის კრატერის თასშია განლაგებული. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია 19.66° ს. გ. 149.35° ა. გ. / -19.66; 149.35, დიამეტრი 261.83 კმ, სიღრმე — 3.15 კმ.

გაგარინის კრატერს აქვს გასწორებული კიდე, ტერასა, ძლიერი გარეთა კიდე, ქედი და ფსკერზე მრავალი ბორცვი, ჯაჭვი, არათანაბარი ფსკერი, ფსკერზე ლავა, რადიალური სისტემა არ აქვს და მდებარეობს მატერიკზე. იგი ჩამოყალიბდა ნექტარიამდელ პერიოდში, მაგრამ უფრო გვიან, ვიდრე ახლომდებარე სამხრეთ პოლუსი-ეიტკენის აუზი.

კრატერის მდებარეობა მთვარის მოპირდაპირე მხარეს არსებულ სხვა დიდ კრატერებთან შედარებით შემდეგია: ციოლკოვსკის აღმოსავლეთით, ჩაპლიგინის სამხრეთით, პავლოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით და მარე მეხტის ჩრდილო-დასავლეთით. გაგარინის კრატერის კიდეზე, მის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მდებარეობს ისაევის კრატერი, დიამეტრით 85 კმ, რომელიც ნექტარიის პერიოდში ჩამოყალიბდა, ხოლო მისგან ოდნავ მარჯვნივ არის უფრო პატარა კრატერი გრავე. სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს რასპლეტინის კრატერი, დიამეტრით 48 კმ.

სატელიტური კრატერები

დევიდ კემბელის ფოტო
გაგარინი	კოორდინატები	დიამეტრი, კმ
G	20.51° ს. გ. 150.54° ა. გ. / -20.51; 150.54 (Гагарин G)	13.7
M	23.51° ს. გ. 149.17° ა. გ. / -23.51; 149.17 (Гагарин M)	17.6
T	19.33° ს. გ. 144.75° ა. გ. / -19.33; 144.75 (Гагарин T)	26.4
Z	15.31° ს. გ. 149.60° ა. გ. / -15.31; 149.60 (Гагарин Z)	26.8

იხილეთ აგრეთვე

• მთვარის კრატერების სია

რესურსები ინტერნეტში

• Andersson, L. E.; Whitaker, E. A. (1982) NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097. 
• Blue, Jennifer. (July 25, 2007) Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS. ციტირების თარიღი: 2007-08-05
• Bussey, B.; Spudis, P. (2004) The Clementine Atlas of the Moon. New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81528-4. 
• Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C. (1995) Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers. ISBN 978-0-936389-27-1. 
• McDowell, Jonathan. (July 15, 2007) Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report. ციტირების თარიღი: 2007-10-24
• Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B. (1971). „Report on Lunar Nomenclature by the Working Group of Commission 17 of the IAU“. Space Science Reviews. 12 (2): 136–186. Bibcode:1971SSRv...12..136M. doi:10.1007/BF00171763. S2CID 122125855.
• Moore, Patrick (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co.. ISBN 978-0-304-35469-6. 
• Price, Fred W. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-33500-3. 
• Rükl, Antonín (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books. ISBN 978-0-913135-17-4. 
• Webb, Rev. T. W. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6th revised, Dover. ISBN 978-0-486-20917-3. 
• Whitaker, Ewen A. (1999). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-62248-6. 
• Wlasuk, Peter T. (2000). Observing the Moon. Springer. ISBN 978-1-85233-193-1.