ბრაიან მარსდენი

ბრაიან მარსდენი
ინგლ. Brian Geoffrey Marsden
დაბ. თარიღი	5 აგვისტო, 1937(1937-08-05)
დაბ. ადგილი	კემბრიჯი
გარდ. თარიღი	18 ნოემბერი, 2010(2010-11-18) (73 წლის)
გარდ. ადგილი	Burlington
მოქალაქეობა	გაერთიანებული სამეფო
საქმიანობა	ასტრონომი
მუშაობის ადგილი	ჰარვარდის უნივერსიტეტი და Smithsonian Astrophysical Observatory
ალმა-მატერი	იელის უნივერსიტეტი და ახალი კოლეჯი
ჯილდოები	George Van Biesbroeck Prize

ბრაიან ჯეფრი მარსდენი (ინგლ. Brian Geoffrey Marsden; დ. 5 აგვისტო, 1937, კემბრიჯი, ინგლისი — გ. 18 ნოემბერი, 2010, ბურლინგტონი) — ინგლისელი და ამერიკელი ასტრონომი და ასტეროიდების აღმომჩენი. მუშაობდა სმითსონის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში კემბრიჯში, მასაჩუსეტსი და იყო მცირე პლანეტების ცენტრის დირექტორი 1978-2006 წლებში.

ბიოგრაფია

ბრაიან მარსდენი დაიბადა 1937 წელს კემბრიჯში, ინგლისში და სწავლობდა ოქსფორდის უნივერსიტეტში, შემდეგ კი იელის უნივერსიტეტში. ის იყო ციური მექანიკისა და ასტრომეტრიის ექსპერტი, სპეციალიზირებული იყო იმ ასტეროიდებისა და კომეტების ორბიტების გამოთვლაში, რომელთა შესახებაც არასაკმარისი დაკვირვებითი მონაცემები არ არსებობდა, ასევე ორბიტალური გადახრების დადგენაში. მარსდენმა ასევე წლები დახარჯა პლუტონისთვის პლანეტარული სტატუსის ჩამორთმევის კამპანიაში. მხოლოდ 2006 წელს აღიარეს პლუტონი ოფიციალურად ჯუჯა პლანეტად.

მარსდენმა იწინასწარმეტყველა იმ ციური სხეულების თანამედროვე ორბიტები, რომლებიც არაზუსტი ორბიტალური გამოთვლების გამო „დაკარგულად“ ითვლებოდა ან რომელთა ორბიტები შეიცვალა. მისმა ნაშრომმა ხელი შეუწყო „დაკარგული“ კომეტებისა და ასტეროიდების ხელახლა აღმოჩენას. „დაკარგული“ კომეტის პოვნა განსაკუთრებით რთულია, რადგან სხვა ციური სხეულებიდან წამოსული გრავიტაციული დარღვევების გარდა, მისი ორბიტა ასევე შეიძლება შეიცვალოს არაგრავიტაციული ეფექტებით (მაგალითად, უკუცემის ეფექტი, როდესაც გაზის ჭავლები გამოიტყორცნება კომეტის ბირთვიდან). მარსდენმა წარმატებით იწინასწარმეტყველა 1992 წელს ოდესღაც დაკარგული მოკლეპერიოდიანი კომეტის, სვიფტ-ტატლის დაბრუნება. გარდა ამისა, მისმა გამოთვლებმა აჩვენა, რომ შუმეიკერ-ლევის კომეტა იუპიტერს უნდა შეჯახებოდა. მან შეისწავლა კროიცის კომეტების ორბიტები და აჩვენა, რომ მათი ორ ქვეჯგუფად დაყოფა შესაძლებელია. ნიკოლაი ჩერნიხთან ერთად მან 1982 წლის 28 აგვისტოს აღმოაჩინა ასტეროიდი (37556) სვიაზტიე.

ხსოვნა

მის პატივსაცემად, მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (1877) მარსდენი.

რესურსები ინტერნეტში

• „A cheery herald of fear: Brian Geoffrey Marsden“. The New York Times. Man in the News. 13 March 1998.
• Marsden, B. G. (February 1999). „1997 XF₁₁ – the true story“. The Journal of the British Astronomical Association. 109 (1): 39. Bibcode:1999JBAA..109...39M. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-10-31.
• The Great Asteroid Scare. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-06-14. – Marsden's announcement about XF11 made front page headlines
• „Obituary of Brian Marsden“. The Daily Telegraph. 6 December 2010.