ბოშათა საერთაშორისო დღე
 | |
| თარიღი | 8 აპრილი |
|---|---|
ბოშათა საერთაშორისო დღე (8 აპრილი) არის დღე, რომელიც ეძღვნება ბოშურ კულტურას და ბოშების წინაშე არსებული პრობლემების გაცნობიერებას.[1]
წარმოშობა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ბოშათა საერთაშორისო დღე ოფიციალურად გამოცხადდა 1990 წელს, სეროცკში (პოლონეთი), ბოშათა საერთაშორისო კავშირის (IRU) მეოთხე მსოფლიო კონგრესის ფარგლებში. აღნიშნული დღე შეირჩა 1971 წლის 7–12 შორის ჩელსფილდში (ლონდონის მახლობლად) გამართული ბოშა წარმომადგენლების პირველი მნიშვნელოვანი საერთაშორისო შეხვედრის პატივსაცემად.[2]
საერთაშორისო რეაქცია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]რომის პაპი იოანე პავლე II თავის მორწმუნეებს მოუწოდებდა, ბოშების მიმართ თანაგრძნობითა და პატივისცემით მოქცეულიყვნენ.
2004 წელს ადამ ეარელი აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტიდან გამოხატავდა შეშფოთებას ბოშების წინააღმდეგ ადამიანის უფლებათა დარღვევებზე და მოუწოდებდა ევროპულ მთავრობებს ტოლერანტობის წახალისებისკენ.
2006 წელს მაუდ დე ბუერ-ბუკიკიო, ევროპის საბჭოს მთავარი მდივნის მოადგილე, ყურადღებას ამახვილებდა ანტიბოშური განწყობების ზრდაზე და მოუწოდებდა ბოშა თემებს, ებრძოლათ მძიმე სიცოცხლის პირობების გასაუმჯობესებლად, რაც გრძელვადიანი და ფართოდ გავრცელებული დისკრიმინაციის შედეგი იყო.[3]
2009 წელს აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი ჰილარი კლინტონი საუბრობდა ბოშა ხალხის ადამიანის უფლებების დაცვასა და ხელშეწყობაზე ევროპაში.[4]
კულტურული დიპლომატიის ინსტრუმენტი
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ბოშათა საერთაშორისო დღე კულტურული დიპლომატიის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ინსტრუმენტად ჩამოყალიბდა XXI საუკუნის დასაწყისიდან. მისი საშუალებით ბოშათა თემები სხვადასხვა ქვეყანაში ახერხებენ კულტურული თვითწარმოჩენის, პოზიტიური იდენტობის ფორმირების და სტერეოტიპების დაძლევის პროცესში აქტიურ ჩართვას.
კულტურულ ღონისძიებაში მონაწილეობა, რომელიც ეძღვნება ამ დღეს, ითვალისწინებს როგორც ტრადიციულ ფოლკლორულ წარმოდგენებს (მათ შორის ბოშურ მუსიკას, ცეკვასა და კულინარიას), ასევე თანამედროვე ხელოვნებისა და ლიტერატურის ნიმუშების პოპულარიზაციას. ეს ფორმატი განსაკუთრებით ეფექტურია ისეთ საზოგადოებებში, სადაც ბოშა მოსახლეობა დიდი ხნის განმავლობაში წარმოადგენდა კულტურულად „უხილავ“ ჯგუფს.[5]
ბოლო წლებში გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია, ევროპის კავშირი და იუნესკო გამოყოფენ ბიუჯეტებს, რომლებიც მიმართულია ბოშების კულტურული თვითწარმოჩენის ხელშეწყობისკენ. ამ ფონზე, ბოშათა საერთაშორისო დღემ მიიღო ახალი მნიშვნელობა — იგი იქცა არა მხოლოდ სამხილებლად დისკრიმინაციისა და სოციალური გარიყვას წინააღმდეგ, არამედ პოზიტიური ნარატივის ჩამოსაყალიბებლად.[6]
მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული ღონისძიებების ნაწილი ტარდება ოფიციალურ სახელმწიფო სივრცეებშიც — საკანონმდებლო ორგანოებში, უნივერსიტეტებსა და დიპლომატიურ წარმომადგენლობებში, რაც კიდევ უფრო აძლიერებს ბოშათა კულტურული წვლილის აღიარებას. მაგალითისთვის, 2019 წელს ფრანგული ინსტიტუტი თანამშრომლობდა ბოშა ხელოვანებთან პარიზში გამართულ ფესტივალზე "Roma Dives", რომელშიც მონაწილეობდნენ ევროპის სხვადასხვა ქვეყნებიდან მოწვეული არტისტები.[7]
ამრიგად, ბოშათა საერთაშორისო დღე იქცა იმ პლატფორმად, სადაც ეთნიკური უმცირესობები არა მხოლოდ საკუთარ პრობლემებზე საუბრობენ, არამედ ქმნიან პოზიტიურ, თანასწორუფლებიან სივრცეს კულტურული და მოქალაქეობრივი მონაწილეობისათვის.
ბოშათა საერთაშორისო დღის მნიშვნელობა თანამედროვე ევროპაში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ბოშათა საერთაშორისო დღე ევროპულ საზოგადოებაში არამხოლოდ კულტურული მრავალფეროვნების აღნიშვნას ემსახურება, არამედ მნიშვნელოვან სოციალურ-პოლიტიკურ განზომილებასაც იძენს. XXI საუკუნის ევროპაში, სადაც მიგრაცია, მულტიკულტურალიზმი და ევროპული ინტეგრაცია წამყვან გამოწვევებად იქცა, ბოშათა საკითხი გახდა ადამიანის უფლებებისა და სოციალური ჩართულობის სიმბოლო.
მიუხედავად იმისა, რომ მრავალი ქვეყანა, განსაკუთრებით დასავლეთ ევროპაში, ბოშათა უფლებების დასაცავად შემოიღო სპეციალური პროგრამები, რეალობა კვლავ მიანიშნებს სისტემურ დისკრიმინაციაზე, განსაკუთრებით განათლების, ჯანმრთელობის დაცვასა და დასაქმების სფეროში.[8] ბოშათა საერთაშორისო დღე, ამ კონტექსტში, იქცა ერთგვარ სამოქალაქო დიალოგის პლატფორმად, სადაც სამოქალაქო საზოგადოება, სახელმწიფო სტრუქტურები და ბოშა თემები ცდილობენ ინკლუზიური პოლიტიკის ერთობლივ ფორმირებას.
ბოლო წლებში, საერთაშორისო ორგანიზაციების – როგორიცაა ევროპის საბჭო, ევროკავშირი და გაერო – ჩართულობამ ხელი შეუწყო პრობლემების საერთაშორისო სამართლის დონეზე წამოწევას. მაგალითად, ევროკავშირის საბჭომ 2020 წელს მიიღო „ბოშათა თანასწორობის სტრატეგია 2030 წლისთვის“, რაც ხაზს უსვამს გრძელვადიანი სტრუქტურული ცვლილებების აუცილებლობას.[9]
ამავე დროს, ბოშათა საერთაშორისო დღის გარშემო არსებული აქტივობები მედიასაშუალებების საშუალებით აქტიურად აისახება საზოგადოებრივ აზრზე. კულტურული ღონისძიებები, დოკუმენტური ფილმები, ფოტოექსპოზიციები და საგანმანათლებლო ინიციატივები ხელს უწყობს ბოშებისადმი სტერეოტიპული წარმოდგენების გარღვევას და რეალურ ინტეგრაციას.
ამგვარად, ბოშათა საერთაშორისო დღე ბოშათა თემისთვის არ არის მხოლოდ იდენტობის დღესასწაული — იგი წარმოადგენს თანასწორობისთვის ბრძოლის სიმბოლოს, რომელიც საერთაშორისო საზოგადოების მორალურ ვალდებულებად უნდა იქცეს.[10]
ციფრული მეხსიერება და ბოშური იდენტობა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ბოშათა საერთაშორისო დღე სულ უფრო მეტად იყენებს ციფრული მედიის პოტენციალს ბოშური იდენტობის არქივირებისა და გავრცელებისთვის. სოციალური ქსელები, ბლოგები და ვიდეოპლატფორმები იქცა იმ სივრცედ, სადაც ბოშა ახალგაზრდობა ავითარებს კოლექტიურ მეხსიერებას, აზიარებს ისტორიებსა და კულტურულ ღირებულებებს, რაც ხელშემწყობია თემის თაობათშორისი დაკავშირებისთვის.[11]
რესურსები ინტერნეტში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ბოშათა საერთაშორისო დღე — 8 აპრილი, 2013; დოიჩე ველე-ს მიერ მომზადებული მასალა
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ 8 April, International Roma Day: "Step up human rights protection for Roma and guarantee their access to vital services during COVID-19 pandemic" en-GB. ციტირების თარიღი: 2020-11-09
- ↑ International Romani Day (8 April) en-US (2017-04-10). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-03-04. ციტირების თარიღი: 2020-11-09
- ↑ Council of Europe Deputy Secretary General concerned at mounting anti-Gypsy feelings in Europe. Center for the Study of Democracy. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-28.
- ↑ Secretary Clinton's Message on International Roma Day. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 სექტემბერი 2017. ციტირების თარიღი: 3 April 2018.
- ↑ Hancock, Ian. We are the Romani People. University of Hertfordshire Press, 2002.
- ↑ UNESCO. “Cultural policies for the promotion of Romani heritage”. Report, 2018.
- ↑ French Institute. "Roma Dives: Journée internationale des Roms." Programme, Paris, 2019.
- ↑ Guy, Will. Between Past and Future: The Roma of Central and Eastern Europe. University of Hertfordshire Press, 2001.
- ↑ European Commission. "EU Roma strategic framework for equality, inclusion and participation for 2020–2030." Brussels, 2020.
- ↑ McGarry, Aidan. Romaphobia: The Last Acceptable Form of Racism. Zed Books, 2017.
- ↑ Romanonet. "Digital platforms and Romani identity", 2021.