ბორიდები

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ტიტანიუმის დიბორიდის კრისტალური სტრუქტურა. __ Ti     __ B

ბორიდებიბორის ნაერთები ლითონებთან. ბორიდებს ახასიეთებს როგორც ლითონური, ისე არალითონური (ნახევრად გამტარი) ნივთიერებების თვისებები. ლითონური თვისებებია: მაღალი თბო- და ელექტროგამტარობა, ლიტონური ბზინვა, ტემპერატურის გადიდების შედეგად ელექტროწინაღობის კოეფიციენტის ზრდა. ბორიდების უმრავლესობა მჟავამედეგია (მაგალითად, -ზე არ მოქმედებს მდუღარე თეზაფიც კი), ნაკლებად პლასტიკური და მეტად სალია (მიკროსისალე 20-30 გნ/მ2). -ის სიმტკიცის ზღვარი გაგლეჯისას (როცა მისი ფორიანობა 2-3%-ს უდრის) 380 მეგნ/მ2-ია. -ის დრეკადობის მოდულია 650 გნ/მ2, -ის — 700 გნ/მ2, -ის — 685 გნ/მ2, ხოლო -ისა — 790 გნ/მ2.

ბორიდები
ფორმულა CAS ნომერი სიმკვრივე (გ/სმ3) დნობის ტემპერატურა (°C)
TiB2 12045-63-5 4.38 3225
ZrB2 12045-64-6 6.17 3050
HfB2 12007-23-7 11.2 3650
VB2 12007-37-3 5.10 2450
NbB 12045-19-1 7.5 2270
NbB2 12007-29-3 6.97 3050
TaB 12007-07-7 14.2 2040
TaB2 12007-35-1 11.2 3100
CrB2 12007-16-8 5.20 2170
Mo2B5 12007-97-5 7.48 2370
W2B5 12007-98-6 14.8 2370
Fe2B 12006-85-8 7.3 1389
FeB 12006-84-7 7 1658
CoB 12006-77-8 7.25 1460
Co2B 12045-01-1 8.1 1280
NiB 12007-00-0 7.13 1034
Ni2B 12007-01-1 7.90 1125
LaB6 12008-21-8 6.15 2715
UB4 12007-84-0 9.32 2530
UB2 12007-36-2 12.7 2430

მიღება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბორიდების მისაღებად ლითონთა ჟანგეულებს აღადგენენ ბორის კარბიდისა და მურის ნარევით () ან ლითონთა ჟანგეულებისა და ბორის ანჰიდრიდის ნარევს აღადგენენ მურით (). არსებობს აგრეთვე ბორიდების მიღების მაგნიტოთერმული და სხვა მეთოდები.

გამოყენება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბორიდების ფხვნილის დაწნეხითა და შეცხობით ან ცხლად დაწნეხით ამზადებენ მკვრივ ნაკეთობებს. ბორიდებს იყენებენ რადიოელექტრონიკაში, ბირთვულ ტექნიკაში (სარეგულაციო მასალად და ბირთვული გამოსხივებისაგან დასაცავად), მეტალურგიაში, მანქანათმშენებლობაში.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]