ბიბლიოფობია
ბიბლიოფობია (ბერძ. βιβλίον ბიბლიონ — „წიგნი" და φόβος ფობოს – „შიში“) —წიგნების მიმართ შიშის ან ზიზღის გრძნობა .[1] ტერმინს ორი დაკავშირებული, თუმცა განსხვავებული მნიშვნელობა გააჩნია. ფსიქოლოგიასა და ფსიქიატრიაში ნიშნავს წიგნების ან კითხვის მიმართ ირაციონალურ შიშს. ეს ფობია მიეკუთვნება შფოთვით აშლილობას.[2] კულტურულ-ისტორიულ კონტექსტში, ტერმინი აღწერს გავლენას, რომელიც წიგნებმა მოახდინა საზოგადოებაზე ან კულტურაზე, რამაც გამოიწვია ცენზურა და წიგნების განადგურება.[3]
ბიბლიოფობია ბიბლიოფილიის — წიგნების სიყვარულის ანტონიმია. სიტყვა წარმოიშვება ბერძნული სიტყვიდან „biblion“ (βιβлівν), რაც ნიშნავს „წიგნს“.[1]
ისტორია და კულტურული გამოყენება
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ტერმინი პირველად გამოიყენა თომას ფროგნალ დიბდინმა, თავის ნაშრომში „Bibliophobia“ 1832 წელს. წიგნში ავტორი საუბრობს იშვიათი წიგნების შეგროვებისადმი ხალხის ინტერესის დაკარგვას.[4]
1999 წელს კოლეჯის პროფესორმა ტომ შიპიმ განიხილა ბიბლიოფობია შუა საუკუნეებში. პროფესორი აღნიშნავს, რომ მოვლენა წარმოიშვა მაშინ, როდესაც წერა-კითხვის მცოდნე მაღალი ფენის წარმომადგენლები წერილობითი ტექსტების (რელიგიური თუ სამართლებრივი დოკუმენტების) ფლობით სარგებლობდნენ და ამით წერა-კითხვის უცოდინარ მასებში შიშს თესავდნენ და ბრძანებებს გასცემდნენ.[3][5]
სარა ჩიჰაიას 2025 წლის პულიცერის პრემიაზე ნომინირებულ მემუარში Bibliophobia ავტორის ცხოვრების მთავარ გარდამტეხ წიგნად ტონი მორისონის „The Bluest Eye"-ს ასახელებს, რომელმაც თეთრკანიანების კლივლენდის გარეუბანში გატარებულ სასკოლო წლებში საკუთარი იაპონურ-ამერიკული იდენტობის შესახებ ღრმა განცდები გამოააშკარავა.[6]
ბიბლიოფობიის მაგალითების შესანიშნავი ნიმუშია გადმოცემული რეი ბრედბერის წიგნში „451º ფარენჰაიტით".[7][8]
იხილეთ აგრეთვე
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- 1 2 "bibliophobia, n.", Oxford English Dictionary (Oxford University Press), 2024-02-06, , https://oed.com/dictionary/bibliophobia_n. წაკითხვის თარიღი: 2026-04-22
- ↑ Bibliophobia (Fear of Books) (March 22, 2022). ციტირების თარიღი: 22 April 2026
- 1 2 Jackson, Holbrook (1932), The Fear of Books, University of Illinois Press, ISBN 9780252070402
- ↑ Dibdin, Thomas Frognall (2010-06-24). Bibliophobia. Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-01559-2.
- ↑ Shippey, Tom (2001), Bibliophobia: hatred of the book in the Middle Ages, Birkbeck College
- ↑ Sarah Chihaya|The Pulitzer Prizes
- ↑ The History of Science Fiction - Adam Roberts - Google Books (p.388)
- ↑ The Pulpy Roots of ‘Fahrenheit 451’|The Russel Kirk Center