ბარტოლო დი ფრედი

ბარტოლო დი ფრედი
ბარტოლო დი ფრედი
სრული სახელი	Bartolo di Fredi
დაიბადა	დაახლოებით 1330
დაბადების ადგილი	სიენა, იტალია
გარდაიცვალა	26 იანვარი, 1410
გარდაცვალების ადგილი	სიენა, იტალია
სფერო	ფერწერა, ფრესკა
მიმდინარეობა	სიენის სკოლა

ბარტოლო დი ფრედი (იტალ. Bartolo di Fredi; დაახლოებით 1330 — 26 იანვარი, 1410), ასევე ცნობილი როგორც ბარტოლო ბატილორო (Bartolo Battiloro) — სიენაში დაბადებული იტალიელი მხატვარი, რომელიც მიეკუთვნებოდა სიენის სკოლას.

ბიოგრაფია

ბარტოლო დი ფრედის ჰქონდა დიდი სახელოსნო და იგი იყო ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი მხატვარი, რომელიც სიენასა და მის მიმდებარე ქალაქებში XIV საუკუნის მეორე ნახევარში მუშაობდა. 1355 წელს იგი დარეგისტრირდა ქალაქის გილდიაში. მას ჰყავდა რამდენიმე შვილი, რომელთაგან ყველა მასზე ადრე გარდაიცვალა, გარდა ანდრეა დი ბარტოლოსა.^[1]

1353 წლიდან იგი იყო ანდრეა ვანის თანამშრომელი და 1361 წელს დაეხმარა სიენის საქალაქო საბჭოს დარბაზის მოხატვაში. 1356 წლიდან მუშაობდა სან ჯიმინიანოს მთავარ ეკლესიაში — კოლეგიატაში, რომელიც სიენიდან დაახლოებით 30 კილომეტრში მდებარეობს. იქ მან მარცხენა ნავის მთელი გვერდითი კედელი მოხატა ფრესკების ციკლით „ძველი აღთქმის სცენები“; დასრულებული ნამუშევარი ხელმოწერილი და დათარიღებულია 1367 წლით.^[2]

1366 წელს სან-ჯიმინიანოს საქალაქო საბჭომ შეუკვეთა ტილო „ავგუსტინელთა ორდენის ორი ბერი“, რომელიც უნდა განთავსებულიყო საზოგადოებრივ სასახლეში, ქალაქსა და ორდენს შორის ხანგრძლივი დავების მოგვარების აღსანიშნავად.

1367 წლის დასაწყისში იგი, ჯაკომო დი მინოსთან ერთად, მონაწილეობდა სიენის საკათედრო ტაძრის მოხატვაში. 1372 წელს მან ქალაქის მმართველობაში მაღალი თანამდებობა დაიკავა და გაგზავნეს ახალი პოდესტას მისასალმებლად სიენაში ჩამოსვლისას. 1381 წელს თავადაც გახდა საქალაქო საბჭოს წევრი.^[3]^[4]

1382 წელს მან შექმნა „ჯვრიდან ჩამოხსნა“, რომელიც ამჟამად ინახება სან-ფრანჩესკოს ეკლესიის საკრისტიაში, მონტალჩინოში. იმავე ეკლესიაში დაცულია მისი სხვა პანელებიც: „ქრისტეს ნათლობა“, წმინდანთა — პეტრეს, პავლესა და ფრანცისკეს — გამოსახულებები და ხუთი სცენა „მონტალჩინოს წმინდა ფილიპეს ცხოვრებიდან“.

1389 წელს ბარტოლომ, ლუკა ტომეს დახმარებით, სიენის საკათედრო ტაძარში შექმნა მეწაღეთა გილდიის საკურთხევლის ტილო. იმავე წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იგი ამზადებდა საკურთხევლის ტილოებს სიენის საკათედრო ტაძრისა და ქალაქის სხვა ეკლესიებისთვის, თუმცა ეს ნამუშევრები დღემდე აღარ შემორჩა.

1410 წელს ბარტოლო დაკრძალეს სიენის სან-დომენიკოს მონასტრის კლუატრში.

მისი მხატვრული სტილი გამოირჩევა პიეტრო ლორენცეტისთვის დამახასიათებელი რეალისტური და მოცულობითი ფიგურების უარყოფით. ამის ნაცვლად, იგი უპირატესობას ანიჭებდა უფრო ბრტყელ, დეკორატიულ და ზებუნებრივ კომპოზიციებს სიმონე მარტინისა და დუჩო დი ბუონინსენიას მანერაში. მის ნამუშევრებში ფანტაზიის ელემენტები შერწყმულია ნარატიულ და ანეკდოტურ დეტალებთან.^[5]

საჯარო კოლექციები

მონტალჩინოს სასულიერო ხელოვნების სამოქალაქო და ეპარქიალური მუზეუმი, ლუჩინიანოს სან-ფრანჩესკოს ეკლესია, ლუვრი, შამბერის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, ავინიონის პატარა სასახლის მუზეუმი, სერბეთის ეროვნული მუზეუმი, ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმი, ჰონოლულუს ხელოვნების მუზეუმი, ლოს-ანჯელესის ოლქის ხელოვნების მუზეუმი, ბოსტონის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი და ვირჯინიის შტატის ქალაქ შარლოტსვილის ფრალინის ხელოვნების მუზეუმი იმ საჯარო კოლექციებს შორისაა, სადაც ბარტოლო დი ფრედის ნამუშევრები ინახება.^[6]

გალერეა

დეტალი ტრიპტიქიდან „ღვთისმშობლის კურთხევა“ (1388), ტემპერა პანელზე, სასულიერო ხელოვნების სამოქალაქო და ეპარქიალური მუზეუმი, მონტალჩინო.
„ქრისტეს შობა და მწყემსთა თაყვანისცემა“ (1383), ტემპერა პანელზე.
„ღვთისმშობლის კურთხევა“ (1388), ტემპერა პანელზე, სასულიერო ხელოვნების სამოქალაქო და ეპარქიალური მუზეუმი, მონტალჩინო.
„მარიამის ტაძრად მიყვანა“ (1388), ტემპერა პანელზე, ლუვრი, პარიზი
„მოგვთა თაყვანისცემა“ (დაახლოებით 1390), ტემპერა და ოქრო ხეზე, მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმი, ნიუ-იორკი.

დამატებითი ლიტერატურა

პოუპ-ჰენესი, ჯონი; კანტერი, ლორენს ბ. The Robert Lehman Collection I: Italian Paintings. ნიუ-იორკი / პრინსტონი: The Metropolitan Museum of Art, Princeton University Press-თან თანამშრომლობით, 1987. ISBN 0870994794.
Web Gallery of Art Bryan, Michael. Dictionary of Painters and Engravers, Biographical and Critical, ტომი I: A–K, რედ. Robert Edmund Graves, ლონდონი: George Bell and Sons, 1886.

სქოლიო

↑ „BARTOLO di Fredi“. Enciclopedia dell'Arte Medievale. Treccani. 1992.
↑ „BARTOLO di Fredi“. Dizionario Biografico degli Italiani. Treccani. 1964.
↑ „Bartolo di Fredi“. Larousse Dictionnaire de la peinture.
↑ „BARTOLO di Fredi“. Enciclopedia Italiana. Treccani. 1930.
↑ „BARTOLO di Fredi“. Enciclopedia dell'Arte Medievale. Treccani. 1992.
↑ The Adoration of the Magi. The Metropolitan Museum of Art. ციტირების თარიღი: 2026-05-29; La Présentation au Temple. Musée du Louvre. ციტირების თარიღი: 2026-05-29; The Virgin of the Annunciation. Los Angeles County Museum of Art. ციტირების თარიღი: 2026-05-29

[1] „BARTOLO di Fredi“. Enciclopedia dell'Arte Medievale. Treccani. 1992.

[2] „BARTOLO di Fredi“. Dizionario Biografico degli Italiani. Treccani. 1964.

[3] „Bartolo di Fredi“. Larousse Dictionnaire de la peinture.

[4] „BARTOLO di Fredi“. Enciclopedia Italiana. Treccani. 1930.

[5] „BARTOLO di Fredi“. Enciclopedia dell'Arte Medievale. Treccani. 1992.

[6] The Adoration of the Magi. The Metropolitan Museum of Art. ციტირების თარიღი: 2026-05-29; La Présentation au Temple. Musée du Louvre. ციტირების თარიღი: 2026-05-29; The Virgin of the Annunciation. Los Angeles County Museum of Art. ციტირების თარიღი: 2026-05-29

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]