ბარაკ ობამა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
(გადამისამართდა გვერდიდან ბარაკ ჰუსეინ ობამა)
Jump to navigation Jump to search
ბარაკ ობამა
Barack Obama
ბარაკ ობამა Barack Obama
აშშ-ის 44-ე პრეზიდენტი
თანამდებობაზე ყოფნის დრო
20 იანვარი, 2009 – 20 იანვარი, 2017
ვიცე-პრეზიდენტი  ჯო ბაიდენი
წინამორბედიჯორჯ უოკერ ბუში
მემკვიდრედონალდ ტრამპი

თანამდებობაზე ყოფნის დრო
3 იანვარი, 2005 – 16 ნოემბერი, 2008
წინამორბედიპიტერ ფიცჯერალდი
მემკვიდრეროლანდ ბურისი

ილინოისის სენატის წევრი მე-13 ოლქიდან
თანამდებობაზე ყოფნის დრო
8 იანვარი, 1997 – 4 ნოემბერი, 2004
წინამორბედიალის პალმერი
მემკვიდრექუამ რაოული

დაბადებული4 აგვისტო, 1961
ჰონოლულუ, ჰავაი
ეროვნებაამერიკელი
პოლიტიკური პარტიადემოკრატიული პარტია
მეუღლემიშელ ობამა
პროფესიაიურისტი
რელიგიაპროტესტანტი
ჯილდოებინობელის პრემია ნობელის მშვიდობის პრემია, 2009
ხელმოწერაBarack Obama signature.svg

ბარაკ ჰუსეინ ობამა II (ინგლ. Barack Hussein Obama II; დ. 4 აგვისტო, 1961, ჰონოლულუ, ჰავაი, აშშ) — ამერიკელი იურისტი და პოლიტიკოსი-დემოკრატი, აშშ-ის 44-ე პრეზიდენტი 2009–2017 წლებში. პირველი აფრო-ამერიკელი, რომელიც აშშ-ის პრეზიდენტად აირჩიეს. პრეზიდენტობამდე, წარმოადგენდა ილინოისის შტატს აშშ-ის სენატში 2005–2008 წლებში.

ობამადა დაიბადა ქალაქ ჰონოლოლუში, ჰავაის შტატში. 1983 წელს დაამთავრა კოლუმბიის უნივერსიტეტი, რის შემდეგაც მუშაობდა ჩიკაგოში ადგილობრივი მოსახლეობის ინტერესების დამცველად. 1988 წელს, ჩაირიცხა ჰარვარდის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, იყო გაზეთ „Harvard Law Review“-ის პირველი შავკანიანი პრეზიდენტი. ჰარვარდის დამთავრების შემდეგ, გახდა სამოქალაქო უფლებების დამცველი ადვოკატი, ასწავლიდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე კონსტიტუციურ კანონებს. წარმოადგენდა მე-13 ოლქს შტატ ილინოისის სენატში 1997–2004 წლებში, სანამ აირჩევდნენ აშშ-ის სენატში. მიიღო მთელი ქვეყნის ყურადღება 2004 წლის მარტში პრაიმერის გამარჯვების შემდეგ, კვლავ მიიქცია ყურადრება 2004 წლის ივლისში დემოკრატიული პარტიის ნაციონალური კონვენციაზე გამოსვლით და ნოემბერში არჩევნებში გამარჯვებით. 2008 წელს, გახდა დემოკრატიული პარტიის კანდიდატი საპრეზიდენტო არჩევნებზე, მას შემდეგ რაც ერთწლიანი დაძაბული ბრძოლის შემდეგ პრაიმერში დაამარცხა ჰილარი კლინტონი. ნოემბერში, უკან ჩამოიტოვა რესპუბლიკელთა კანდიდატი ჯონ სიდნი მაკ-კეინი და აირჩა აშშ-ს პრეზიდენტად; მისი ინაუგურაცია ჩატარდა 2009 წლის 20 იანვარს. ცხრა თვის შემდეგ, დასახელდა ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატად.

თანამდებობაზე ყოფნის პირველი ორი წლის განმავლობაში, ობამა ხელი მოაწერა არაერთ მნიშვნელოვან კანონპროექტს: პაციენტთა დაცვისა და ხელმისაწვდომი ჯანდაცვის (ხშირად მოხსენიებული როგორც „Obamacare“ ან „ხელმისაწვდომი ჯანდაცვის აქტი“), დოდ–ფრენკის უოლ სტრიტის რეფორმის და მომხმარებელთა დაცვის აქტებს და მხარი დაუჭირა Don't Ask, Don't Tell-ის პოლიტიკის გაუქმებას. ხელი მოაწერა ამერიკის გამოჯანმრთელებისა და რეინვესტირების, საგადასახადო ტვირთის შემსუბუქების აქტს, უმუშევრობის დაზღვევის რეავტორიზაციას და სამუშაო ადგილების შექმნის 2010 წლის აქტს. ეროვნული ვალის ლიმიტებთან დაკავშირებით ხანგრძლივი დებატების შემდეგ, ხელი მოაწერა ბიუჯეტის კონტროლის და ამერიკელ გადასახადების გადამხდელთა ტვირთის შემსუბუქების აქტებს. საგარეო პოლიტიკაში, გაზარდა ამერიკული კონტიგენტი ავღანეთში, რუსეთთან ერთად შეამცირა ბირთვული იარაღის რაოდენობა და გამოიყვანა ამერიკული ჯარი ერაყიდან. ამასთან ერთად, გასცა ლიბიის მმართველის, მოამარ კადაფის წინააღმდეგ სამხედრო ოპერაციების ჩატარების ბრძანება. მისივე ბრძანებებით ჩატარდა სამხედრო ოპერაციები, რომელთა შედეგადაც შედგა ოსამა ბინ ლადენის და ალ-ქაიდას სასარგებლოდ ოპერატიულ მუშაობაში ანვარ ალ-ავლაქის ლიკვიდაცია.

ობამამ მინაწილეობა მიიღო 2012 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში, დაამარცხა რესპუბლიკელთა კანდიდატი მიტ რომნი; მისი მეორე ინაუგურაცია შედგა 2013 წლის 20 იანვარს. მეორე საპრეზიდენტო ვადის დროს, ობამა აქტიურად ცდილობდა ლგბტ-საზოგადოების უფლებების დაცვას. მისი ადმინისტრაცია ურჩევდა აშშ-ის უზენაეს სასამართლოს, არაკონსტიტუციურად ეცნო ერთსქესიანთა ქორწინების აკრძალვა. უზენაესმა სასამართლომ ობერგფელისა და ჰოდჯის საქმის განხილვის შემდეგ, არაკონსტიტუციურად ცნო ერთსქესიანთა ქორწინების აკრძალვა. ობამა მხარს უჭერდა ცეცხლსასროლი იარაღის კონტროლს სენდი ჰუქის სკოლაში სროლის საპასუხოდ. ობამამ აგრეთვე გამოსცა რამდენიმე აღმასრულებელი ბრძანება, რომლებიც ძირითადად ეხებოდა კლიმატის ცვლილებასა და იმიგრაციას. საგარეო პოლიტიკაში, ობამამ კვლავ გასცა ერაყში სამხედროების დისლოცირების ბრძანება, განაგრძო ავღანეთში აშშ-ის ოპერაციების დასრულების პროცესი, მონაწილეობა მიიღო პარიზის შეთანხმების შექმნა-გავრცელებაში, წამოაყენა ყირიმსა და უკრაინაში ინტერვენციის გამო რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების შემოღების ინიციატივა, მოახდინა კუბასთან ურთიერთობების ნორმალიზაცია. მისი პრეზიდენტობის დროს, აშშ-ის რეპუტაცია მსოფლიოს მასშტაბით საკმაოდ გაუმჯობესდა.[1]

მის პრეზიდენტობას ისტორიკოსები და საზოგადოება ძირითადად დადებითად აფასებენ. ობამამ პრეზიდენტის თანამდებობა დატოვა 2017 წლის 20 იანვარს, დონალდ ტრამპის ინაუგურაციის შემდეგ და ამჟამად ცხოვრობს აშშ-ის დედაქალაქში, ვაშინგტონიში.[2][3] 2018 წლის დეკემბერში, „Gallup“-ის გამოკითხვამ აჩვენა, რომ ობამა 11 წლის განმავლობაში ამერიკაში ყველაზე აღტაცებული მამაკაცი იყო.[4]

ადრეული ცხოვრება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბარაკ ობამა დაიბადა 1961 წლის 4 აგვისტოს[5], ქალებისა და ბავშვების კაპიოლანის სამედიცინო ცენტრში ქალაქ ჰონოლულუში, ჰავაი.[6][7][8] იგი არის ერთადერთი პრეზიდენტი, რომელიც 48 კონტინენტური შტატის გარეთ დაიბადა.[9] ობამას დედა იყო თეთრკანიანი, ხოლო მამა — შავკანიანი. დედამისი, ენ დანემი (1942–1995) დაიბარდა ქალაქ უიჩიტაში, კანზასის შტატში. მისი წინაპრები ძირითადად იყვნენ ინგლისიდან[10], თუმცა, მასში აგრეთვე ირეოდა ცოტაოდენი გერმანული, ირლანდიული, შოტლანდიური, შვეიცარიული და უელსური სისხლი.[11] ობამას მამა, ბარაკ ობამა უფროსი (1936–1982) იყო კენიიდან. ის და ენ დანემი შეხვდნენ 1960 წელს, რუსული ენის გაკვეთილზე ჰავაისუნივერსიტეტის მანოას ფილიალში, სადაც ობამა უფროსი უცხოელი სტუდენტის სტატუსით სწავლობდა.[12][13] წყვილი დაქორწინდა ქალაქ ვაილიკუში (ჰავაის შტატი) 1961 წლის 2 თებერვალს, ობამას დაბადებამდე ექვსი თვით ადრე.[14][15]

1961 წლის აგვისტოს ბოლოში (ობამას დაბადებიდან რამდენიმე კვირის შემდეგ), დედასთან ერტად პატარა ობამა გადაბარგდნენ სიეტლში, ვაშინგტონის შტატში, სადაც ენ დანემი ვაშინგტონის უნივერსიტეტში სწავლობდა; დედა-შვილმა სიეტლსი ერთი წელი გაატარეს. ამავე დროს, ობამა უფროსმა 1962 წლის ივნისში დაამთავრა სწავლა ჰავაის უნივერსიტეტში და დატოვა ჰავაი ჰავრვარდის უნივერსიტეტში სასწავლებლად, სადაც მიიღო მაგისტრის ხარისხი ეკონომიკაში. ის და ენ დანემი 1964 წლის მარტში განქორწინდნენ.[16] იმავე წელს, ობამა უფროსი დაბრუნდა კენიაში, სადაც მესამეჯერ დაქორწინდა და დაიწყო მუშაობა უფროს ეკონომიკურ ანალიტიკოსად კენიის ფინანსთა სამინისტროში.[17] ობამა უმცროსი მან მხოლოდ ერთხელ, 1971 წელს, შობის დროს ინახულა.[18] დაიღუპა 1982 წელს, ავტოკატასტროფაში, როცა უმცროსი ობამა 21 წლის იყო.[19] ბავშვობაზე საუბრისას, ობამამ გაიხსენა: „მამაჩემი არ გავდა ხალხს, ჩემ გვერდით რომ ტრიალებდა. ის იყო კუპრივით შავი, ხოლო დედაჩემი რძესავით თეთრი. ეს გონებაში ჩამიბეჭდდა“.[13] ობამამ დაამატა, რომ ახალგაზრდობაში უჭირდა დაეძლია საზოგადოებრივი წარმოდგენები მულტიკულტურულ დედ-მამასთან დაკავშირებით.[20]

1963 წელს, დანემი შეხვდა ლოლო სოეტოროს კვლავ ჰავაის უნივერსიტეტში; სოეტორო იყო ინდონეზიელი გეოგრაფი. წყვილი დაქორწინდა 1965 წლი 15 მარტს, მოლოკაიში.[21] სოეოტორომ ორჯერ, ერთწლიანი ვადით გაახანგრძლივა თავისი ვიზა, ხოლო 1966 წელს ინდონეზიაში დაბრუნდა. მისი მეუღლე და გერი ინდონეზიაში თექვსმეტი თვის შემდეგ ჩავიდნენ, 1967 წელს. თავიდან ისინი ცხოვრობდნენ სამხერთ ჯაკარტას მენტენგ დალამის რაიონში, ხოლო 1970 წლიდან მოყოლებული მათი რეზიდენციის ადგილი ცენტრალური ჯაკარტის შეძლებული უბანი იყო.[22]

განათლება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სამიდან ხუთ წლამდე ობამა სწავლობდა წმინდა ფრანსისკეს სკოლაში, ხოლო ექვსიდან ათ წლამდე სწავლობდა ადგილობრივ ინდონეზიურ სკოლებში: ჯერ, ორი წლის განმავლობაში წმინდა ფრანსისკეს სახელობის დაწყებით სკოლაში, ხოლო შემდეგ ადგილობრივ საჯარო დაწყებით სკოლაში. სახლში, ობამას დედა ინგლისურ ენაზე ასწავლიდა.[23][24] ჯაკარტაში გატარებული ოთხი წლის ხარჯზე, ობამას თავისუფლად შეეძლო ინდონეზიურ ენაზე საუბარი.[25][26][27] ინდონეზიაში ყოფნისას, ობამას მამინაცვალმა მას „ასწავლა, თუ როგორ იყო მოწყობილი სამყარო“.[28]

1971 წელს, ობამა დაბრუნდა ჰონოლულუში და დაიწყო ცხოვრება ბებია-ბაბუასთან, მადელინ და სტენლი დანემებთან. ჰავაიში ის სწავლობდა პუნაჰოუს სკოლაში, რომელიც მან 1979 წელს დაამთავრა.[29] ახალგაზრდობაში, ობამას ფსევდონიმი იყო „ბარი“ (ინგლ. Barry).[30] 192–1975 წლებში, ობამა დედასთან და ნახევარდასთან ერთად ცხოვრობდა ჰავაიში. ამ პერიოდში, დედამისი სწავლობდა ანთროპოლოგიის ჰავაის უნივერსიტეტში.[31] 1975 წელს ენ დანემი თავის ქალიშვილთან ერთად ინდონეზიაში დაბრუნდა, ობამამ კი ამჯობინა დარჩენილიყო ჰავაის კუნძულებზე, რათა სკოლაში სწავლა დაემთავრებინა.[32] ენ დანემმა მომდევნო ოცი წელი ძირითადად ინდონეზიაში გაატარა. 1980 წელს ის მეორე მეუღლეს, ლოლოს გაეყარა და 1992 წელს მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიიღო. 1995 წელს კიბოთი გარდაიცვალა.[33]

მოგვიანებით, ობამამ გაიხსენა ჰონოლულუში გატარებული წლები და დაწერა: „შესაძლებლობები, რომლებსაც ჰავაი მთავაზობდა, ანუ, კულუტურათა მრავალფეროვნება ურთიერთპატივისცემის ატმოსფეროში გახდა ჩემი მსოფლთმხედველობის მნიშვნელოვანი ნაწილი და ნიადაგი იმ ღირებულებებისთვის, რომლებიც მე მწამს“.[34] ობამამ აგრეთვე დაწერა, რომ ახალგაზრდობაში იღებდა ალკოჰოლს, მარიხუანას და კოკაინს „რათა გაენდევნა გონებიდან კითხვები, თუ ვინ იყო“.[35] ობამა ასევე იყო ჯგუფ „choom gang“-ის წევრი. ჯგუფში გაერთიანებულნი იყვნენ მეგობრები, რომლებიც ერთად ატარებდნენ დროს და ზოგჯერ მარიხუანას ეწეოდნენ.[36][37]

1979 წელს სკოლის დამთავრების შემდეგ, ობამა გადავიდა ლოს ანჯელესში და დაიწყო სწავლო ოქსიდენტალის კოლიჯში და 1981 წლის თებერვალში პირველად გამოვიდა სიტყვით, სადაც მოუწოდა კოლეჯის ხელმძღვანელობას სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის აპარტეიდის სახელმწიფო პოლიტიკის საპასუხოდ ქვეყნიდან დეინვესტიციის პროცესში მიიღო მონაწილეობა.[38] 1981 წლის შუა პერიოდში, ობამა ჩავიდა ინდონეზიაშა, მოინახულა და და დედა, ხოლო შემდეგ გაემგზავრა პაკისტანსა და ინდოეთში, სადაც თანაკურსელების ოჯახებს ესტუმრა.[38] 1981 წლის ბოლოში, ობამა გადავიდა სასწავლებლად კოლუმბიის უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა პოლიტიკურ მეცნიერებას საერთაშორისო ურთიერთობებისა[39] და ინგლისური ლიტერატურის განხრით.[40] ცხოვრობდა ქალაქ ნიუ-იორკში, 109-ე ქუჩის დასავლეთ ნაწილში.[41] სწავლა ობამამ 1983 წელს, ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა და დაახლოებით ერთი წელი იმუშავა „ბიზნესის საერთაშორისო კორპორაციაში“ ფინანსურ მკვლევარად და მწერლად,[42][43] ხოლო შემდეგ, 1985 წელს, სამი თვის განმავლობაში, „New York Public Interest Research Group“-ის მიერ ორგანიზებული პროექტის კოორდინაატორი იყო.[44][45][46]

ოჯახი და პირადი ცხოვრება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ობამა ოჯახთან ერთად თეთრი სახლის მწვანე ოთახში, 2009

2006 წელს მიცემულ ინტერვიუში, ობამამ აღნიშნა მისი ოჯახის მრავალფეროვნება: „ეს მინი გაეროს წააგვს“; „მე მყავს ნათესავები, რომლებიც გვანან ბერნი მაქს და ნათესავები, რომლებიც გვანან მარგარეტ ტეტჩერს.[47] ობამას ჰყავს ნახევარდა, რომელთანაც ერთად ინდონეზიაში იზრდებოდა და შვიდი სიბლინგი კენიელი მამისგან, რომელთაგანაც ექვსია ცოცხალი.[48] ობამას დედა გარდაიცვალა 1995 წელს,[49] ხოლო ბებია, მადელინ დანემი ამ ქვეყნიდან წავიდა 2008 წლის 2 ნოემბერს,[50] შვილიშვილის პრეზიდენტად არჩევამდე ორი დღით ადრე. ობამას ასევე ჰყავს ნათესავები ირლანდიაში, რომლებსაც ის 2011 წლის მაისში შეხვდა.[51] თავის წიგნში, ობამა წერს, რომ დედამისის ოჯახს აქვს ნათესაობრივი კავშირები ინდიელ ამერიკელებთან და ჯეფერსონ დეივისთან, აშშ-ის სამოქალაქო ომის დროს კონფედერაციის პრეზიდენტთან. აღსანიშნავია, რომ ობამას და პრეზიდენტის თანამდებობაზე მის წინამორბედს, ჯორჯ უოკერ ბუშს და ყოფილ ვიცე-პრეზიდენტ დიკ ჩეინის საერთო წინაპრები ჰყავთ.[52]

ობამა ჯონათან თოუზთან და სტენლის თასის გამარჯვებულ „Chicago Blackhawks“-სთან ერთად, 2010

ობამა მხარს უჭერს ბეისბოლის გუნდ „ჩიკაგო უაით სოქსს“. 2005 წელს, ჯერ კიდევ სენატორობისას, ამერიკის ბეისბოლის ჩემპიონატზე ობამამ „პირველი ბურთი“[კომ. 1] ისროლა.[53] 2009 წელს, ყველა ვარვსკვლავის თამაშის დროს, ობამამ „პირველი ბურთი“ საყვარელი გუნდის მაისურში ჩაცმულმა ისროლა.[54] ფეხბურთის ეროვნულ ლიგაში, ობამა მხარს უჭერს „Chicago Bears“-ს, თუმცა, ადრე იყო „Pittsburgh Steelers“-ის გულშემატკივარი და მხარს უჭერდა ამ გუნდს მათ გამარჯვებამდე „Super Bowl“-ში გამარჯვებამდე 2009 წელს.[55] 2011 წელს, ობამამ თეთრ სახლში მიიწვია „Chicago Bears“-ს 1985 წლის შემადგენლობა, რომლებიც 1986 წელს „Super Bowl“-ში გამარჯვების შემდეგ ვერ ეწვიენ თეთრ სახლს კოსმოსური შატლის „Challenger“-ის კატასტროფის შემდეგ.[56] ობამა ცაციაა;[57] თამაშობს კალათბურთს, რომლის მოყვარულიც ჯერ კიდევ სკოლაში იყო.[58]

ობამა თამაშობს კალათბურთს თეთრი სახლის კალათბურთის მოედანზე, 2009

1980-იან წლებში ობამა ხვდებოდა ანთროპოლოგისტ მიოში ჯაგერს,[59] რომელსაც მან ორჯერ სთხოვა ხელი, თუმცა, ორჯერვე უარი მიიღო ჯაგერისგან და მისი მშობლებისგან.[59][60] ამ ურთიერთობის შესახებ საზოგადოებისთვის ცნობილი მხოლოდ 2017 წლის მაისში, ობამას პრეზიდენტობის დასრულების შემდეგ გახდა ცნობილი.[60]

1989 წლის ივნისში, ობამამ გაიცნო მიშელ რობინსონი, როცა ბარაკი ჩიკაგოს იურიდიულ ფირმა „Sidley Austin“-ში მუშაობდა.[61] მიშელ რობინსონი ფირმაში ობამას მრჩევლად დაინიშნა და მართალია, მასთან ერთად რაღაც ღონისძიებებს ესწრებოდა, თუმცა თავიდან უარს ამბობდა პაემანზე წასვლაზე.[62] ობამასა და რობინსონის რომანი 1989 წლის ზაფხულის მიწურულს დაიწყო. 1991 წელს ისინი დაინიშნენ, ხოლო 1992 წლის 3 ოქტომბერს დაქორწინდნენ კიდეც.[63] წყვილს პირველი შვილი მალია ენი 1998 წელს გაუჩნდა,[64] ხოლო მეორე ქალიშვილი, ნატაშა („საშა“) 2001 წელს დაიბადა.[65] გოგონები თავიდან ჩიკაგოს უნივერსიტეტის სკოლაში სწავლობდნენ, ხოლო ქვეყნის დედაქალაქში გადასვლის შემდეგ სწავლა განაგრძეს „სიდუელის მეგობრების სკოლაში“.[66] ობამებს ჰყავთ ორი ძაღლი. პირველი, სახელად ბო, მათ საჩუქრად სენატორ ტედ კენედისგან მიიღეს,[67] ხოლო მეორე, სანი, 2013 წელს მოიყვანეს.[68]

ბარაკ და მიშელ ობამები სამოქალაქო უფლებების სამიტზე ლინდონ ჯონსონის საპრეზიდენტო ბიბლიოთეკაში, 2014

2005 წელს, ბარაკის მიერ დაწერილი წიგნის გაყიდვების შემოსავლით, ოჯახმა შეიძინა 1,6 მილიონი აშშ დოლარის (2018 წლისთვის, 2,1 მილიონი დოლარის ეკვივალენტი) ღირებულების სახლი კენვუდის რაიონში, ქალაქ ჩიკაგოში.[69] ობამას მიერ მიწის ნაკვეთის შეძენამ და ამ ნაკვეთის ნაწილის მისდამი მიყიდვა ტონი როცკოს ცოლის მიერ მედიის ყურადღების მიზეზი გახდა. როცკო, ობამას საარჩევნო კამპანიის შემომწირველი და მისი მეგობარი პოლიტიკური კორუფციის ბრალდებით გაასამართლეს, თუმცა, ამ ბრალდებებს ობამასთან საერთო არ ჰქონდათ.[70]

2007 წლის დეკემბერში, „Money Magazine“-მა ობამას ქონება 1,3 მილიონ აშშ დოლარად შეაფასა (2018 წლისთვის, 1,6 მილიონის ეკვივალენტი).[71] 2009 წლის საგადასახო ანგარიშში, ობამების ოჯახის შემოსავალმა შეადგინა 5,5 მილიონი აშშ დოლარი, რომლის დიდი ნაწილიც წყვილმა გამოიმუშავა 2007 და 2005 წლებში, წიგნების გაყიდვის გზით.[72][73] 2010 წელს, ობამამ შემოსავლის სახით მიიღო 1,7 მილიონი დოლარი, რისი 14% არაკომერციულ ფონდებს შესწირა. 131,000 დოლარი ერგო „Fisher House Foundation“-ს, საქველმოქმედო ორგანიზაციას, რომელიც დაჭრილი ვეტერანების ოჯახებს ეხმარება დაიწყონ ცხოვრება ადგილებში, რომლებიც ახლოსაა ვეტერანების სამედიცინო ცენტრებთან.[74][75] 2012 წლის ანგარიშის თანახმად, ობამას ქონება შეიძლება დაახლოებით 10 მილიონ დოლარად შეფასდეს.[76]

2010 წლის დასაწყისში, მიშელ ობამამ განაცხადა, რომ მის მეუღლე ყოფილი მწეველი იყო.[77][78]

2016 წლის 4 აგვისტოს, თავის 55-ე დაბადების დღეზე, ობამამ დაწერა ესე ჟურნალ „Glamour“-ში, სადაც აღწერა, თუ როგორ გახდა ფემინისტი ქალიშვილებისა და პრეზიდენტობის გავლენით.[79][80][81]

რელიგიური შეხედულებები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ობამა პროტესტანტი ქრისტიანი; მისი რელიგიური შეხედულებები ჩამოყალიბდა ზრდასრულ ცხოვრებაში.[82] თავის წიგნში მანდ დაწერა, რომ „არ იყო აღზრდილი რელიგიურ ოჯახში. ობამა აგრეთვე წერდა, რომ დედამისი, აღზრდილი არარელიგიური მშობლების მიერ და რელიგიისან შორს მყოფი, „ბევრ ასპექტში იყო სულიერად ყველაზე საღი ადამიანი, რომელსაც მე ოდესმე ვიცნობდი“. ენ დანემის ცოლად მოყვანისას, მამამისი, ობამას თქმით, „ნაღდი ათეისტი“ იყო, ხოლო მისი მამინაცვალი აღწერა როგორც „კაცი, რომელიც რელიგიას უსარგებლოდ მიიჩნევდა“. ობამა წერდა, რომ ახალგაზრდობაში, მოსახლეობის ინტერესების დაცვისას, შავკანიანთა ეკლესიებთან ჰქონდა შეხება და გააცნობიერა, რომ „აფრო-ამერიკული რელიგიური ტრადიციების ძალა სტიმულირებდა სოციალურ ცვლილებებს“.[83]

ობამები ეკლესიაში, 2013 წლის იანვარი; ვაშინგტონი, კოლუმბიის ოლქი

2008 წლის იანვარში ობამამ განაცხადა: „მე ქრისტიანი ვარ, თავგამოდებით მორწმუნე ქრისტიანი. მწამს გამოსასყიდი სიკვდილის და იესო ქრისტეს აღდგომის. მწამს, რომ მრწმენა მაძლევს საშუალებას, ვიპოვო ცოდვებისგან გათავისუფლების გზა და სამუდამოდ ვიცხოვრო“.[84] 2010 წლის 27 სექტემბერს ობამამ თავის რელიგიურ შეხედულებებთან დაკავშირებით განცხადება გაავრცელა: „მე ვარ ქრისტიანი, არჩევანით. ჩემი ოჯახი ქრისტიანული რწმენის მიმდევარი არ ყოფილა. ისინი არ იყვნენ ადამიანები, რომლებიც ყოველ კვირა დღეს ეკლესიაში დადიოდნენ. დედაჩემი იყო სულიერად ყველაზე საღი ადამიანი, რომელსაც ვიცნობდი, მაგრამ მან ეკლესიაში კი არ გამზარდა. ქრისტიანულ რწმენამდე ჩემით, მოგვიანებით მივედი. ეს მოხდა იმიტომ, რომ იესო ქრისტეს მცნებები შეესაბამებოდა იმას, რაც მე მინდოდა ჩემი ცხოვრების ნაწილი ყოფილიყო — ვყოფილიყავი ჩემი ძმებისა და დების დამცველი, მოვქცეოდი სხვებს ისე, როგორც მინდოდა, რომ მე მომქცეოდნენ“.[85][86]

1987 წლის ოქტომბერში, ობამამ გაიცნო ქრისტეს გაერთიანებული სამების ეკლესიის მღვდელს ჯერემია რაიტს და გახდა ეკლესიის მრევლის წევრი 1992 წელს.[87] ობამას პირველი საპრეზიდენტო კამპანიის დროს, 2008 წლის მაისში, ობამამ დატოვა ზემოთხსენებული ეკლესიის მრევლი მას შემდეგ, რაც რაიტის ზოგიერთი განცხადება კრიტიკის მიზეზი გახდა.[88] აშშ-ის დედაქალაქში, ვაშინგტონში გადასვლის შემდეგ ობამათა ოჯახი დადიოდა სხვადასხვა პროტესტანტულ ეკლესიებში, თუმცა ოჯახის არც ერთი წევრი ეკლესიაში რეგულარულად არ დადიოდა.[89][90][91]

ილინოისის შტატის სენატორი (1997–2004)[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

შტატის სენატორი ობამა სხვებთან ერთად ზეიმობს „ShoreBank“-ის თანადამფუძნებლის, მილტონ დეივისის პატივსაცემად ქუჩის დარქმევას. 1998.

ილინოისის შტატის სენატში ობამა 1996 წელს აირჩიეს, დემოკრატი ალის პალმერის მემკვიდრედ. ობამა აირჩიეს მე-13 ოლქიდან, რომელიც იმ დროს მოიცავდა ჩიკაგოს სამხრეთ ნაწილის უბნებს.[92] არჩევის შემდეგ, ობამამ მოიპოვა ორივე პარტის მხარდაჭერა მისი კანონპროექტებისთვის, რომლებიზ მიზნად ისახავდა ეთიკასთან და ჯანდაცვასთან დაკავშირებული კანონების რეფორმაციას.[93] ობამა იყო თანაავტორი კანონპროექტისა, რომელმაც გაზარდა საგადასახდო კრედიტები მწირშემოსავლიანი ოჯახებისთვის და მიიღო მონაწილეობა სოციალურ პროგრამებთან დაკავშირებულ მოლაპარაკებებში. ობამა აგრეთვე მხარს უჭერდა გაზრდილ სუბსიდიებს ბავშვთა ჯანდაცვის პროგრამისთვის.[94] 2001 წელს, როგორც ორპარტიული ადმინისტრაციული წესების კომიტეტის თანათავმჯდომარემ, ობამამ მხარი დაუჭირა შტატის რესპუბლიკელი გუბერნატორის, რაიანის რეგულაციებს ფინანსურ სექტორზე.[95]

ობამა კიდევ ერთი ვადით აირჩიეს სენატში 1998 და 2002 წლებში.[96] 2000 წელს, იგი მონაწილეობას იღებდა დემოკრატთა პრაიმერში ილინოისის პირველი საარჩევნო ოლქის კონგრესში წარმოდგენის უფლებისთვის, მაგრამ, დამარცხდა მოქმედ კონგრესმენ ბობი რაშთან.[97]

2003 წლის იანვარში, ობამა გახდა ილინოისის სენატის ჯანდაცვის და სოციალური სერვისების კომიტეტის თავმჯდომარე მას შემდეგ, რაც ათწლიანი უმცირესობის შემდეგ, დემოკრატებმა საკანონმდებლო ორგანოში უმრავლესობა მოიპოვეს.[98] მისი და ორივე პარტიის მხარდაჭერით, მიიღეს კანონები, რომლის თანახმადაც პოლიციელებს უნდა ჩაეწერათ რასობრივი კუთვნილება მძღოლებისა, რომლებსაც დააკავებდნენ. ილინოისი აგრეთვე გახდა პირველი შტატი, რომელმაც მოითხოვა პოლიციისგან, გადაეღო ვიდეოები სახლებში იმ შეჭრისა, რომლებსაც შეიძლებოდა ეჭვმიტანილის მკვლელობა მოჰყოლოდა.[94][99] აშშ-ის სენატში ასარჩევად 2004 წლის არჩევნების დროს, პოლიციის წარმომადგენლებმა შეაქეს ობამა მისი მუშაობისვის საპოლიციო ორგანიზაციებთან სიკვდილით დასჯის რეფორმაციის საქმეში.[100] ობამა გადადგა შტატის სენატორის პოსტიდან 2004 წელს, აშშ-ის სენატში არჩევის შემდეგ.[101]

არჩევნები აშშ-ის სენატში (2004)[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

არჩევნების შედეგები რაიონების მიხედვით. ლურჯად ნაჩვენებია რაიონები, სადაც ობამამ გაიმარჯვა.

2002 წლის მაისში, ობამას დაკვეთით ჩატარდა გამოკითხვა იმის გასაგებად, თუ როგორ მიიღებდა საზოგადოება მის კანდიდატურას 2004 წლის არჩევნებზე აშშ-ის სენატში. ობამამ შექმნა კამპანიის კომიტეტი, დაიწყო თანხების მოგროვება და 2002 წლის აგვისტოსთვის დაიქირავა პოლიტიკური კონსულტანტი დეივიდ აქსელროდი, ხოლო 2003 წელს იანვარში ფორმალურად გამოაცხადა თავისი კანდიდატურის შესახებ.[102]

ობამა თავიდანვე ეწინააღმდეგებოდა ჯორჯ უოკერ ბუშის ადმინისტრაციის შეჭრას ერაყში 2003 წელს.[103] 2002 წლის 2 ოქტომბერს, როდესაც კონგრესმა ნება მისცა ბუშს, ერაყის წინააღმდეგ ომი წამოეწყო,[104] ობამა სიტყვით გამოვიდა ჩიკაგოში ანტი-საომარ ყრილობაზე[105] და ომის წინააღმდეგ საკუთარი პოზიცია დააფიქსირა.[106] 2003 წლის მარტში, მან კვლავ მიიღო მონაწილეობა ანტი-საომარ ყრილობაზე და უთხრა შეკრებილ საზოგადოებას, რომ ომის შესაჩერებლად „ჯერ კიდევ არ იყო გვიანი“.[107]

მოქმედმა სენატორმა, რესპუბლიკელმა პიტერ ფიცჯერალდმა და პოსტზე მისმა წინამორბედმა, კეროლ მოსლი ბრაუნმა გადაწყვიტეს არჩევნებში მონაწილეობა არ მიეღოთ, რის გამოც რესპუბლიკელთა და დემოკრატთა პრაიმერში მთლიანობაში 15 კანდიდატი იყრიდა კენჭს.[108] 2004 წლის მარტში, ობამამ მოულოდნელად გაიმარჯვა, რის გამოც დაიწყო საუბარი მასზე, როგორც დემოკრატიული პარტიის ამომავალ ვარვსკვლავზე და შესაძლო მომავალ პრეზიდენტობაზე. მეორედ გამოიცა მისი წიგნი „ოცნებები მამაჩემისგან“.[109] 2004 წლის ივლისში, ობამა სიტყვით გამოვიდა 2004 წლის დემოკრატთა ნაციონალურ კონვენციაზე,[110] რაც 9,1 მილიონმა ადამიანმა იხილა. ობამას გამოსვლას დადებითი გამოხმაურება მოჰყვა დემოკრატიულ პარტიაში.[111]

ობამას ოპონენტი უშუალოდ სენატის არჩევნებში რესპუბლიკელი ჯეკ რაიანი უნდა ყოფილიყო, თუმცა იგი არჩევნებს საკუთარი ნებით 2004 წლის ივნისში გამოეთიშა.[112] ექვსი კვირის შემდეგ, დიპლომატმა ალან ქეისმა რაიანი ჩაანაცვლა.[113] 2004 წლის ნოემბრის არჩევნებში, ობამამ ხმათა 70 პროცენტით გაიმარჯვა.[114]

აშშ-ის სენატორი ილინოისიდან (2005–2008)[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბარაკ ობამას, როგორც სენატორის ოფიციალური ფოტო.

სენატორ ობამას ინაუგურაცია შედგა 2005 წლის 3 იანვარს.[115] ის გახდა სენატის ერთადერთი წევრი, რომელიც შედიოდა „კონგრესის შავკანიანთა კონფერენციაში“.[116] 2005–2007 წლებში ობამას ხმისმიცემის ანალიზზე დაყრდნობით, ჟურნალ „CQ Weekly“-მ დაახასიათა ის, როგორც „ერთგული დემოკრატი“. 2008 წლის 13 ნოემბერს, ობამამ განაცხადა, რომ გადადგებოდა სენატორის პოსტიდან იმავე წლის 16 ნოემბერს, რათა მეტი დრო დაეთმო ხელისუფლების გადაცემის პროცესისთვის.[117]

2018 წელს, გამოქვეყნდა ობამას ფოტო „ისლამის ერის“ ლიდერთან, სკანდალებით მოცულ ლუის ფარაკჰანთან, რომელიც 2005 წელს, ობამას სენატორობის დროს გადაიღეს.[118] 2008 წლის არჩევნებში, ფარაკჰანმა მხარი ობამას დაუჭირა.[119][120]

საკანონმდებლო ინიციატივები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ობამა იყო „ამერიკის დაცვისა და მოწესრიგებული იმიგრაციის“ აქტის ერთ-ერთი თანაავტორი.[121] მის მიერ ინიცირებული ორი კანონპროექტი მის სახელს ატარებს: ლუგარ-ობამას აქტი, რომელმაცგააფართოვა ადრე მიღებული „ნუნ-ლუგარის საფრთხის შემცირების კოოპერაცია“ ჩვეულებრივ იარაღზეც;[122] „ფედერალური დაფინანსების პასუხისმგებლობის და გამჭვირვალობის აქტი (2006)“, რის შედეგადაც შეიქმნა ინტერნეტ-პორტალი „USAspending.gov“, სადაც შესაძლებელი იყო ფედერალური დანახარჯის ნახვა.[123] 2008 წლის 3 ივნისს, სენატორებმა ბარაკ ობამამ, ტომ კარპერმა, ტომ კობურნმა და ჯონ მაკ-კეინმა წარმოადგინეს „ფედერალური დანახარჯის გამჭვირვალობისა და პასუხისმგებლობის გაძლიერება (2008)“.[124]

ობამა იყო თანაავტორი კანონპროექტისა, რომელიც მიზნად ისახავდა, მოეთხოვა ბირთვული ობიექტების მფლობელებისგან, შეეტყობინებინათ ადგილობრივი ხელისუფლება რადიოაქტიური გაჟონვების შესახებ. კანონპროექტი ვერ „გავიდა“ საბოლოო ხმისმიცემაზე კომიტეტში მიღებული მნიშვნელოვანი ცვლილებების მიუხედავად.[125] ობამამ მხარი დაუჭირა „კოლექტიურ მოქმედებათა სამართლიანობის აქტს (2005)“ და „FISA-ს ცვლილებების აქტს (2008)“.[126]

ობამა და სენატორი რიჩარდ ლუგარი რუსეთში რაკეტების დემონტაჟის პროცესს ესწრებიან (აგვისტო, 2005)[127]

2006 წლის დეკემბერში, პრეზიდენტმა ბუშმა ხელი მოაწერა „კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დახმარების, უსაფრთხოების და დემოკრატიის განვითარების აქტს“, რის შედეგადაც ძალაში შევიდა პირველი ფედერალური კანონი, რომლის ავტორიც ობამა იყო.[128] 2007 წლის იანვარში, ობამამ და სენატორმა ფაინგოლდმა შეიტანეს ცვლილებები „პატიოსანი ხელმძღვანელობის და ღია მთავრობის აქტში“ კორპორატიულ თვითმფრინავებთან დაკავშირებით. აქტი ძალაში შევიდა 2007 წლის სექტემბერში.[129] ობამა აგრეთვე წარმოადგინა რამდენიმე კანონპროექტი, რომელიც ძალაში ვერ შევიდა.[130] მათ შორის იყო „ერაყის ომის დე-ესკალაციის აქტი (2007)“.[131]

2007 წელს, ობამა იყო „თავდაცვის ავტორიზაციის აქტში“ შეტანილი ცვლილებების,[132] რომელსაც სენატის სრულმა შემადგენლობამ მხარი 2008 წლის გაზაფხულზე დაუჭირა.[133] ობამამ აგრეთვე მხარი დაუჭირა „ირანის წინააღმდეგ სანქციების შემოღების აქტს“, რომელიც ითვალისწინებდა შტატების საპენსიო ფონდის აქტივების გამოტანას ირანის ნავთობისა და გაზის ინდუსტრიისგან. აქტი ძალაში არ შესულა, მაგრამ მოგვიანებით ის ჩართეს „ირანის წინააღმდეგ ყოვლისმომცველი სანქციების, პასუხისმგებლობის და დეინვესტიციის აქტში (2010)“[134] და იყო თანაავტორი კანონპროექტისა, რომელიც მიზნად ისახავდა ბირთვული ტერორიზმის რისკების შემცირებას.[135] ობამა აგრეთვე იყო „შტატების ბავშვთა ჯანმრთელობის დაზღვევის პროგრამის“ ცვლილებების თანაავტორი, რომლის თანახმადაც ბრძოლაში დაჭრილი ჯარისკაცებზე მზრუნველი ოჯახის წევრები სამუშაო ადგილის ერთწლიან დაცვას მიიღებდნენ.[136]

კომიტეტები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
ობამა ესაუბრება ერაყში დისლოცირებულ ჯარისკაცს, 2006

ობამა იყო სენატის საგარეო ურთიერთობების, გარემოსა და საზოგადოებრივი სამსახურის, ვეტერანთა საქმეების კომიტეტების წევრი 2006 წლის დეკემბრისთვის.[137] 2007 წლის იანვარს, მან დატოვა გარემოსა და საზოგადოებრივი სამსახურის კომიტეტი, ხოლო სამაგიეროდ დაიკავა ადგილი ჯანდაცვის, განათლების, შრომისა და პენსიების და სამშობლოს უსაფრთხოების და სახელმწიფო საქმეთა კომიტეტებში.[138] იგი აგრეთვე გახდა საგარეო ურთიერთობების ევროპულ საქმეთა ქვეკომიტეტის თავმჯდომარე.[139] როგორც სენატის საგარეო ურთიერთობების კომიტეტის წევრი, ობამა ოფიციალური ვიზიტებით ესტუმრა აღმოსავლეთ ევროპას, ახლო აღმოსავლეთს, ცენტრალურ აზიასა და აფრიკას. იგი აგრეთვე შეხვდა მაჰმუდ აბასს, სანამ ის პალესტინის პრეზიდენტი გახდებოდა. ობამა აგრეთვე სიტყვით გამოვიდა ნაირობის უნივერსიტეტში, სადაც დაგმო კენიის მთავრობაში არსებული კორუფცია.[140]

საპრეზიდენტო კამპანიები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2008[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ობამა ცოლ-შვილთან ერთად, საკუთარი კანდიდატურის გამოცხადებამდე. სპრინგფილდი, ილინოისი, 2007 წლის 10 თებერვალი.

2007 წლის 10 თებერვალს, ილინოისის შტატში, ქალაქ სპრინგფილდში, ძველი კაპიტოლიუმის შენობის წინ ობამამ გამოაცხადა, რომ მონაწილეობას მიიღებდა 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.[141][142] ობამას მიერ ამ ადგილის შერჩევამ განაპირობა, რომ საზოგადოების ნაწილმა ამაში სიმბოლური მნიშვნელობა დაინახა, რადგანაც ზუსტად აქ, 1858 წელს, ისტორიული სიტყვით, „სახლი გაყოფილია“ გამოვიდა აშშ-ის მე-16 პრეზიდენტი აბრაჰამ ლინკოლნი.[141][143] ობამამ ყურადღება გაამახვილა ერაყის ომის სწრაფ დამთავრებაზე, ენერგეტიკული დამოუკიდებლობის გაზრდაზე და ჯანდაცვის სისტემის რეფორმაციაზე.[144] ობამას კამპანია აგრეთვე დიდ ყურადრებას უთმობდა იმედსა და ცვლილებებს.[145]

დემოკრატიული პარტიის პრაიმერში რამდენიმე კანდიდატმა მიიღო მონაწილეობა, თუმცა მალევე, მხოლოდ ორი, ბარაკ ობამა და ჰილარი კლინტონი დარჩნენ. ობამამ კლინტონს, სხვადასხვა ფატორების გავლენით, აჯობა და მოაგროვა დელეგატთა საკმარისი რაოდენობა პარტიის კანდიდატად გახდომისთვის.[146] 2008 წლის 7 ივნისს, კლინტონმა დაასრულა თავისი კამპანია და ობამას დაუჭირა მხარი.[147]

პრეზიდენტი ჯორჯ უოკერ ბუში ხვდება არჩეულ პრეზიდენტ ბარაკ ობამას ოვალურ კაბინეტში, 2008 წლის 10 ნოემბერი

23 აგვისტოს, ობამამ გამოაცხადა, რომ მასთან ერთად ვიცე-პრეზიდენტობაზე კენჭს იყრიდა სენატორი დელავერის შტატიდან, ჯო ბაიდენი.[148] ბაიდენის გარდა, ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატებად განიხილებოდნენ ინდიანას ყოფილი გუბერნატორი და სენატორი ევან ბეი და ვირჯინიას გუბერნატორი ტიმ კეინი.[148] კოლორადოში, ქალაქ დენვერში ჩატარებულ კონვენციაზე, ჰილარი კლინტონმა კიდევ ერთხელ აღნიშნა, რომ ობამას უჭერდა მხარს და მოუწოდა თავის მხარდამჭერებს, ხმა მისთვის მიეცათ. ობამას მხარდასაჭერი სიტყვით გამოვიდა ყოფილი პრეზიდენტი ბილ კლინტონიც.[149] თავად ობამა სიტყვით გამოვიდა არა კონვენციის ჩატარების ადგილას, არამედ ინვესქოს მინდვრებში, სადაც დაახლოებით 84,000 ადამიანი იმყოფებოდა. ობამას გამოსვლა მთელი მსოფლიოს მასშტაბით დაახლოებით 38-მა მილიონმა ადამიანმა იხილა.[150][151][152]

პრაიმერის და შემდეგ უკვე ნოემბრის არჩევნების პროცესში, ობამას კამპანიამ რამდენიმე რეკორდი დაამყარა თანხის მოგროვებაში. კერძოდ, პატარა დონაციების[კომ. 2] რიცხვშიც.[153] 2008 წლის 19 ივნისს, ობამა გახდა პირველი კანდიდატი მნიშვნელოვანი პოლიტიკური პარტიიდან[კომ. 3], რომელმაც უარი თქვა კამპანიის საზოგადოებრივ დაფინანსებაზე.[154]

2008 წლის არჩევნების შედეგები შტატების მიხედვით.

რესპუბლიკელთა კანდიდატი იყო ჯონ მაკ-კეინი, ხოლო ვიცე-პრეზიდენტობაზე კენჭს იყრიდა ალასკის გუბერნატორი სარა პეილინი. მაკ-კეინმა და ობამამ 2008 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში სამ საპრეზიდენტო დებატში მიიღეს მონაწილეობა.[155] 4 ნოემბერს, არჩევნების დღეს, ობამამ მოიპოვა 365 ხმოსნის ხმა, ხოლო მაკ-კეინმა — 173.[156] არჩევნებზე მისული ამომრჩევლიდან 52,9 პროცენტმა მხარი დაუჭირა ობამას, ხოლო 45,7 პროცენტმა მაკ-კეინი ამჯობინა.[157] ობამა გახდა პირველი აფრო-ამერიკელი, რომელიც აშშ-ის პრეზიდენტად აირჩიეს.[158] გამარჯვების შემდეგ, ობამა სიტყვით გამოვიდა ჩიკაგოში, გრანტ პარკში.[159]

2012[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ობამა ესალმება მიტ რომნის ოვალურ კაბინეტში, 2012 წლის 29 ნოემბერს, არჩევნების შემდეგ მათ პირველ შეხვედრაზე.

2011 წლის 4 აპრილს, ობამამ თავის ვებ-საიტზე განათავსა ვიდეო „It Begins with Us“ სადაც განაცხადა, რომ მონაწილეობას მიიღებდა 2012 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.[160][161][162] როგორც მოქმედმა პრეზიდენტმა, მან ადვილად მოიგო დემოკრატიული პარტიის პრაიმერი, რომელშიც მას კონკურენტიც კი არ ჰყოლია.[163] 2012 წლის 3 აპრილს, ობამას უკვე ჰყავდა კონვენციის 2778 დელეგატი — საკმარისი პარტიის კანდიდატად გახდომისთვის.[164]

2012 წლის არჩევნების შედეგები შტატების მიხედვით

დემოკრატიული პარტიის ნაციონალურ კონვენციაზე, ქალაქ შარლოტში, ჩრდილოეთ კაროლინას შტატში, ობამა და ჯო ბაიდენი პარტიამ და ყოფილმა პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა წარადგინეს პრეზიდენტობის და ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატებად. მათი ოპონენტები რესპუბლიკელთა რიგებიდან იყვნენ მასაჩუსეტსის ყოფილი გუბერნატორი მიტ რომნი და უისკონსინის პირველი საარჩევნო ოლქის წარმომადგენელი კონგრესში პოლ დეივის რაიანი.[165]

2012 წლის 6 ნოემბერს, ობამამ მიიღო ხმოსანთა 332 ხმა, მეტი საჭირო 270-ზე.[166][167][168] არჩევნებზე მისული ამომრჩევლის 51,1 პროცენტმა მხარი ობამას დაუჭირა.[169] ფრანკლინ დელანო რუზველტის შემდეგ, ობამა გახდა პირველი დემოკრატი პრეზიდენტი, რომელმაც ამომრჩეველთა ხმების უმრავლესობა ორჯერ მიიღო. [170][171]გამარჯვების შემდეგ, მან მიმართა მხარდაჭერებს: „დღეს თქვენ ხმა მიეცით მოქმედებას, არა პოლიტიკას. აგვირჩიეთ, რომ ყურადღება გავამახვილოთ თქვენს სამუშაოზე, არა ჩვენსაზე. მომავალ კვირებსა და თვეებში, ველი მუშაობის დაწყებას ორივე პარტიის ლიდერებთან“.[172][173]

პრეზიდენტობა (2009–2017)[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პირველი 100 დღე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბარაკ ობამა დებს ფიცს. 2009 წლის 20 იანვარი.

ბარაკ ობამას, როგორც აშშ-ის 44-ე პრეზიდენტის ინაუგურაცია შედგა 2009 წლის 20 იანვარს. თანამდებობაზე ყოფნის პირველივე დღეებში, ობამამ გამოსცა აღმასრულებელი ბრძანება და საპრეზიდენტო მემორანდუმი, სადაც დაავალა აშშ-ის სამხედრო ძალებს მოემზადებინათ ერაყიდან ამერიკული ჯარის გამოსვლის გეგმები.[174] მან აგრეთვე ბრძანა გუანტანამოს ციხის დახურვა,[175] თუმცა, ეს ვერ მოხდა გამომდინარე იქიდან, რომ კონგრესმა ამის შესასრულებლად თანხა არ გამოყო[176][177][178] და დაბლოკა გუანტანამოს ნებისმიერი პატიმრის სხვა ციხეში გადაყვანა.[179] ობამამ აგრეთვე შეამცირა საპრეზიდენტო დოკუმენტების გასაიდუმლოების შემთხვევები[180] და გააუქმა ჯორჯ უოკერ ბუშის მიერ აღდგენილი „მეხიკო სიტის პოლიტიკა“ (რომელიც ჯერ კიდევ რონალდ რეიგანმა შემოიღო), რომლის თანახმადაც ფედერალური ბიუჯეტი არ დაეხმარებოდა საერთაშორისო ორგანიზაციებს, რომელთა მოღვაწეობის ნუსხაშიც აბორტის ჩატარება ან მასთან დაკავშირებული რჩევების გაცემა შედიოდა.[181]

შიდა პოლიტიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პირველი კანონპროექტი, რომელსაც ობამამ ხელი მოაწერა, იყო ლილი ლედბეტერის სამართლიანი ანაზღაურების აქტი, რომელიც ხსნიდა გარკვეულ შეზღუდვებს თანაბარ ანაზღაურებთან დაკავშირებული სარჩელებისთვის.[182] ხუთი დღის შემდეგ, მან ხელი მოაწერა შტატთა ბავშვების ჯანმრთელობის დაზღვევის პროგრამის რეავტორიზაციას, რის შედეგადაც კიდევ 4 მილიონი ბავშვი, რომელსაც იქამდე დაზღვევა არ ჰქონდა, დაზღვეული გახდა.[183] 2009 წლის მარტში, ობამამ გააუქმა ბუშის ადმინისტრაციის დროინდელი წესი, რომელიც ზღუდავდა ემბრიონული ღეროვანი უჯრედების კვლევას.[184]

Oობამა მიმართავს კონგრესის ორივე პალატას, 24 თებერვალი, 2009. უკანა ფონზე — ვიცე-პრეზიდენტი ჯო ბაიდენი და წარმომადგენელთა პალატის სპიკერი ნენსი პელოსი.

პრეზიდენტობის პირველი ორი წლის განმავლობაში, ობამამ ორი ქალი დანიშნა აშშ-ის უზენაეს სასამართლოში. პირველი იყო სონია სოტომაიორი, რომელმაც მოსამართლე დეივიდ სოუტერი ჩაანაცვლა; სენატმა მისი კანდიდატურა 2009 წლის 6 აგვისტოს დაამტკიცა.[185] სოტომაიორი გახდა უზენაესი სასამართლოს პირველი ესპანური წარმოშობის მქონე მოსამართლე.[186] 2010 წლის 5 აგვისტოს, სენატმა მოსამართლედ დაამტკიცა ელენა კაგანი, რომელიც ჯონ პოლ სტივენსის მემკვიდრე გახდა. შედეგად, პირველად აშშ-ის ისტორიაში, უზენაეს სასამართლოში 3 ქალი მოსამართლე მსახურობდა.[187]

2010 წლის 30 მარტს, ობამამ ხელი მოაწერა კანონს ჯანდაცვისა და განათლების შესახებ, რომელმაც დაასრულა ფედერალური მთავრობის მიერ კერძო ბანკეი~ბის სუბსიდირება, გაზარდა პელის გრანტით გათვალისწინებული თანხა და შეიტანა ცვლილებები პაციენტთა დაცვისა და ხელმისაწვდომი ჯანდაცვის აქტში.[188][189]

ობამა და მისი მინისიტრთა კაბინეტი. 23 ნოემბერი, 2009.

2010 წლის აპრილში, ობამამ გამოაცხადა, რომ გეგმავდა ცვლილებებს ეროვნული კოსმოსური სააგენტოს საქმიანობაშიც. კერძოდ, მთვარეზე კიდევ ერთი მისიის გაშვების მაგივრად, ობამამ დაავალა სააგენტოს, ემუშავა რაკეტების ახალი ტიპის შექმნაზე, დაეწყო მარსზე გასაფრენად მზადება და ყურადღება გაემახვილებინა მიმდინარე მისიებზე საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე.[190]

2011 წელს, კონგრესის ორივე პალატის წინაშე გამოსვლისას, ობამამ ფოკუსირება მოახდინა განათლებასა და ონივაციებზე. მან ხაზი გაუსვა ინოვაციური ეკონომიკის მნიშვნელობას, რომელსაც, მისი აზრით, აშშ გლობალურ დონეზე უფრო კონკურენტუნარიანი უნდა გაეხადა. ობამამ აგრეთვე განაცხადა, რომ ხუთი წლის განმავლობაში, აღარ გაიზრდებოდა შიდა ხარჯები, გაუქმდებოდა საგადასახადო ტვირთის შემსუბუქება ნავთობ-კომპანიებზე და ყველაზე მდიდარი ამერიკელებისთვის. ობამამ აგრეთვე ისაუბრა ჯანდაცვის მომსახურებებზე ფასის დაწევაზე. მან ასევე დადო პირობა, რომ 2015 წლისთვის აშშ-ში 1 მილიონი ელექტრომობილი იქნებოდა, რომელთა 80 პროცენტიც „სუფთა“ ელექტროენერგიით მომარაგდებოდა.[191][192]

ლგბტ საზოგადოების უფლებები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2009 წლის 8 ოქტომბერს, ობამამ ხელი მოაწერა მეტიუ შეპარდის და ჯეიმს ბიორდის ზიზღის ნიადაგზე ჩადენილი დანაშაულების პრევენციის აქტს, რომელმაც გააფართოვა 1969 წელს მიღებული აშშ-ის ფედერალური კანონი ზიზღის ნიადაგზე ჩადენილ დანაშაულებთან დაკავშირებით და ნიადაგთა ნუსხაში შეიყვანა სქესი, სექსუალური ორიენტაცია, გენდერული იდენტობა ან ინვალიდობა.[193]

2009 წლის 30 ოქტომბერს, ობამამ მოხსნა აკრძალვა, რომლის თანახმადაც აივ-ინფექციით დაავადებულებს ეკრძალებოდათ აშშ-ში მოგზაურობა.[194]

2010 წლის 22 დეკემბერს, ობამამ ხელი მოაწერა „Don't Ask, Don'Tell“-ის პოლიტიკის გაუქმების აქტს. პოლიტიკა, მიღებული 1993 წელს, ითვალისწინებს, რომ ლესბოსელებს და გეებს არ ჰქონდათ უფლება აშშ-ის შეიარაღებულ ძალებში ღიად ემსახურათ.[195] „Don't Ask, Don'Tell“-ის გაუქმება ობამას 2008 წლის კამპანიის ერთ-ერთი დაპირება იყო.[196][197] 2016 წელს, პენტაგონმა აგრეთვე მოხსნა აკრძალვა, რომელიც ჯარში ღიად მსახურობის უფლებას ტრანსგენდერებს არ აძლევდა.[198]

1996 წელს, ილინოისის სენატში მისთვის პირველი არჩევნების დროს, ობამამ განაცხადა, რომ ემხრობოდა ერთსქესიანთა ქორწინების ლეგალიზაციას.[199] 2004 წელს, უკვე აშშ-ის სენატში კენჭის ყრისას, ობამამ განაცხადა, რომ მართებულად მიაჩნდა სამოქალაქო კავშირები და შიდა პარტნიორობა, მაგრამ არა ქორწინება.[200] 2008 წელს, უკვე საპრეზიდენტო კამპანიის დროს, ობამამ განაცხადა: „მჯერა, რომ ქორწინება კაცსა და ქალს შორის არის. ერთსქესიანთა ქორწინებას მხარს არ ვუჭერ“.[201] 2012 წლის 9 მაისს, უკვე მეორე საპრეზიდენტო კამპანიის დროს, ობამამ განაცხადა, რომ მისი შეხედულებები შეიცვალა და ის უკვე მხარს უჭერდა ერთსქესიანთა ქორწინებას. ამგვარად, ობამა გახდა აშშ-ის პირველი მოქმედი პრეზიდენტი, რომელიც ერთსქესიანთა ქორწინებას ემხრობოდა.[202][203]

თეთრი სახლი განათებული ცისარტყელას ფერებში უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგ. 26 ივნისი, 2015.

მისი მეორე ინაუგურაციის დროს, ობამა გახდა პირველი მოქმედი პრეზიდენტი,[173] რომელმაც ლგბტ ამერიკელების თანასწორობა ახსენა: „ჩვენი გზა ვერ იქნება სრული მანამ, სანამ ჩვენ ჰომოსექსუალ ძმებს და დებს კანონი ყველა სხვის მსგავსად არ ექცევა — თუ ჩვენ მართლაც თანასწორნი ვართ შექმნილი, მაშინ სიყვარული, რომელიც სხვის მიმართ გვაქვს, ასევე თანასწორი უნდა იყოს“. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც პრეზიდენტმა საინაუგურაციო მიმართვაში სიტყვა „ჰომოსექსუალი“ ან ჰომოსექსუალთა უფლებები მოიხსენია.[204][205]

2013 წელს, ობამას ადმინისტრაციამ მოუწოდა აშშ-ის უზენაეს სასამართლოს, სხვადასხვა საქმეებში ერთსექსიანი წყვილების სასარგებლოდ მიეღო გადაწყვეტილება (ჰოლინგსუორტი პერის წინააღმდეგ[206] და აშშ უინძორის წინააღმდეგ[207]). 2015 წელს, მას შემდეგ რაც უზენაესმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ ერთსქესიანთა ქორწინება ფუნდამენტური უფლება იყო (ობერგფელი ჰოდჯის წინააღმდეგ), ობამამ განაცხადა: „ეს გადაწყვეტილება მხოლოდ აძლიერებს რწმენას, რომელიც მილიონობით ამერიკელს აქვს გულში: როდესაც ყველა ამერიკელს თანასწორად ექცევიან, ყველა ჩვენთაგანი უფრო თავისუფალია“.[208]

2015 წლის 30 ივლისს, თეთრმა სახლმა შეცვალა პოლიტიკა შიდსთან მიმართებაში. კერძოდ, დაავადება ოფიციალურ დონეზე მიება ჯანდაცვას.[209]

თეთრი სახლის მრჩეველთა ჯგუფები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2009 წლის 11 მარტს, ობამამ შექმნა თეთრი სახლის საბჭო ქალთა და გოგონათა საკითხებში. საბჭო შეიქმნა აღმასრულებელი ბრძანება 13506-ით.[210] საბჭოს თავმჯდომარედ დაინიშნა ობამას უფროსი მრჩეველი ვალერი ჯარეტი.[211] ობამას ინიციატივით, შეიქმნა თეთრი სახლის ოპერატიული ჯგუფი, რომელიც მიზნად ისახავდა მოსწავლეთა და სტუდენტების დაცვას სექსუალური შევიწროებისგან. შესაბამის მემორანდუმს ობამამ ხელი 2014 წლის 22 იანვარს მოაწერა.[211][212][213] ჯგუფის თანათავმჯდომარეები იყვნენ ვიცე-პრეზიდენტი ჯო ბაიდენი და კვლავ ვალერი ჯარეტი.[212] ჯგუფის შექმნის იდეა მოდიოდა ქალთა და გოგონათა საკითხების თეთრი სახლის საბჭოსგან და ვიცე-პრეზიდენტის ადმინისტრაციისგან.[214]

ეკონომიკური პოლიტიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ობამა პირველი საპრეზიდენტო მიმართვა, რომელშიც ის ეკონომიკაზე საუბრობს. 2009 წლის 24 იანვარი.

2009 წლის 17 თებერვალს, ობამამ ხელი მოაწერა ამერიკის აღორძინებისა და რეინვესტირების აქტს, 787 მილიარდი დოლარის მოცულობის ეკონომიკური სტიმულირების კანონპროექტს, რომლის მიზანიც იყო აშშ-ის ეკონომოკის აღორძინება მსოფლიო რეცესიის შემდეგ.[215] კანონპროექტით გათვალისწინებული იყო ფედერალური ხარჯების ზრდა ჯანდაცვაზე, ინფრასტრუქტურაზე, განათლებაზე, სხვადასხვა საგადასახადო შემცირებაზე, შემაგულიანებელ ნაბიჯებზე და კონკრეტული პირების პირდაპირ დახმარებაზე.[216]

აშშ-ის ფედეერალური ბიუჯეტის დეფიციტები და ეროვნული ვალის ზრდა, 2001–16.

მარტში, ობამას ფინანსთა მინისტრმა, ტიმოთი გეითნერმა გადადგა სხვა ნაბიჯები ფინანსურ კრიზისთან გასამკლავებლად.[217]

ობამა ჩაერია აუტოინდუსტრიის პრობლემებში და 2009 წლის მარტში,[218] გაუხანგრძლივა სესხები „General Motors“-ს და „Chrysler“-ს. მომავალი თვეების განმავლობაში, თეთრმა სახლმა დაადგინა პირობები ორივე ფირმის ბანკროტად გამოცხადებისთვის. ადმინისტრაცია ჩაერია „Chrysler“-ის მიყიდვაში „Fiat“-სთვის[219] და „General Motors“-ის რეორგანიზაციაში, რის სედეგადაც აშშ-ის მთავრობამ ფირმის აქციების 60% მიიღო, ხოლო კანადის მთავრობამ — 12%.[220] 2009 წლის ივნისში, ობამა უკმაყოფილო იყო ეკონომიკური აღორძინების სიჩქარით და მოუწოდა მინისტრთა კაბინეტს, ზრდისთვის და ინვესტიციების გაზრდისთვის აუცილებელი ზომები მიეღო.[221] მან ასევე ხელი მოაწერა მანქანებზე ფასდაკლების სისტემის კანონს, რომელმაც დროებითი პოზიტიური გავლენა იქონია ეკონომიკაზე.[222][223][224]

ობამასა და ბუშის ადმინისტრაციებმა, ფინანსთა სამინისტროს და ფედერალური რეზერვის სესხების გარანტიებიეს ხარჯზე, მოახდინეს ხარჯვის ავტორიზაცია. ეს გარანტიები მოიცავდნენ დაახლოებით 11,5 ტრილიონ ამერიკულ დოლარს, თუმცა, 2009 წლის ნოემბერში მხოლოდ 3 ტრილიონი იყო დახარჯული.[225] ობამასა და კონგრესის საბიუჯეტო სამსახურის მონაცემებით, 2010 წლის ფისკალური წლის საბიუჯეტო დეფიციტი იქნებოდა 1,5 ტრილიონი დოლარი, ანუ მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) 10,6 პროცენტს. 2009 წელს, დეფიციტი შეადგენდა 1,4 ტრილიონ დოლარს, ანუ მთლიანი შიდა პროდუქტის (მშპ) 9,9 პროცენტს.[226][227] 2011 წლისთვის, ადმინისტრაციის პროგნოზებით, დეფიციტი შემცირდებოდა 1,34 ტრილიონ დოლარამდე, ხოლო ათწლიანი დეფიციტი მთლიანობაში იქნებოდა 8,53 ტრილიონი დოლარი, ანუ მშპ-ის 90%.[228] 2014 წლის თებერვალში, გაიზარდა აშშ-ის ეროვნული ვალის ლიმიტი 17,2 ტრილიონ ამერიკულ დოლარამდე.[229] 2011 წლის 2 აგვისტოს, კონგრესში ხანგრძლივი კამათს შემდეგ, ობამამ ხელი მოაწერა ორივე პარტიის მიერ მხარდაჭერილ კანონს ბიუჯეტის კონტროლის შესახებ. კანონმა დააწესა შეზღუდვები დისკრეციონალურ ხარჯვაზე 2021 წლამდე, დააწესა პროცედურა ვალის ლიმიტის გაზრდის შესახებ, შექმნა კონგრესის ორივე პალატის არჩევითი კომიტეტი დეფიციტის შემცირებაზე.[230] კანონპროექტის მიღების შედეგად, ამერიკის მთავრობამ მოახერხა, არ გამოეცხადებინა დეფოლტი თავის მოვალეობებზე.[231]

კომენტარები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. ჟესტი, როდესაც მოწვეული სტუმარი ბურთს ისვრის მატჩის დაწყებამდე არსებული ცერემონიული ნაწილის დასრულების აღსანიშნავად.
  2. იგულისხმება 200 ამერიკულ დოლარზე მცირე გადარიცხვები.
  3. იგულისხმება დემოკრატიული და რესპუბლიკური.

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Scott Clement. Most of the world doesn't actually see America the way Trump said it did (18 ნოემბერი, 2016).
  2. Jones, Jeffrey M.. “Obama's First Retrospective Job Approval Rating Is 63%“, Gallup.com, 15 თებერვალი, 2018. (en-us) 
  3. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის How Does Trump Stack Up Against the Best — and Worst — Presidents? არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  4. INSIDER, Jacob Shamsian. Barack and Michelle Obama top Gallup's list of most-admired men and women in the world, trouncing the Trumps. წაკითხვის თარიღი: 2 იანვარი, 2019.
  5. President Barack Obama. The White House (2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან - October 26, 2009. წაკითხვის თარიღი: December 12, 2008.
  6. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის birth-certificate არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  7. Maraniss, David. “Though Obama had to leave to find himself, it is Hawaii that made his rise possible“, August 24, 2008, გვ. A22. წაკითხვის თარიღი: October 28, 2008. 
  8. Nakaso, Dan. “Twin sisters, Obama on parallel paths for years“, December 22, 2008, გვ. B1. წაკითხვის თარიღი: January 22, 2011. 
  9. Barreto, Amílcar Antonio (November 12, 2013) "Introduction", American Identity in the Age of Obama. Taylor & Francis, გვ. 18–19. ISBN 978-1-317-93715-9. 
  10. Obama (1995, 2004), p. 12.
  11. Smolenyak, Megan Smolenyak (November–December 2008). "The quest for Obama's Irish roots". Ancestry 26 (6): 46–47, 49. ISSN 1075-475X. https://books.google.com/books?id=ITgEAAAAMBAJ&pg=PA46. წაკითხვის თარიღი: December 20, 2011.
  12. Jones, Tim. “Barack Obama: Mother not just a girl from Kansas; Stanley Ann Dunham shaped a future senator“, March 27, 2007, გვ. 1 (Tempo). დაარქივებულია ორიგინალიდან - February 7, 2017. 
  13. 13.0 13.1 Obama (1995, 2004), pp. 9–10.
    • Scott (2011), pp. 80–86.
    • Jacobs (2011), pp. 115–118.
    • Maraniss (2012), pp. 154–160.
  14. Ripley, Amanda. “The story of Barack Obama's mother“, Time, April 9, 2008. წაკითხვის თარიღი: April 9, 2007. 
  15. Scott (2011), p. 86.
    • Jacobs (2011), pp. 125–127.
    • Maraniss (2012), pp. 160–163.
  16. Scott (2011), pp. 87–93.
    • Jacobs (2011), pp. 115–118, 125–127, 133–161.
    • Maraniss (2012), pp. 170–183, 188–189.
  17. Obama "Dreams from My Father a Story of Race and Inheritance"
  18. Scott (2011), pp. 142–144.
    • Jacobs (2011), pp. 161–177, 227–230.
    • Maraniss (2012), pp. 190–194, 201–209, 227–230.
  19. Ochieng, Philip. “From home squared to the US Senate: how Barack Obama was lost and found“, November 1, 2004. დაარქივებულია ორიგინალიდან - September 27, 2007. 
    • Merida, Kevin. “The ghost of a father“, December 14, 2007, გვ. A12. წაკითხვის თარიღი: June 25, 2008. 
    • Jacobs (2011), pp. 251–255.
    • Maraniss (2012), pp. 411–417.
  20. Serrano, Richard A.. “Obama's peers didn't see his angst“, March 11, 2007, გვ. A20. წაკითხვის თარიღი: March 13, 2007. დაარქივებულია ორიგინალიდან - November 8, 2008. 
    • Obama (1995, 2004), Chapters 4 and 5.
  21. Scott (2011), pp. 97–103.
    • Maraniss (2012), pp. 195–201, 225–230.
  22. Maraniss (2012), pp. 195–201, 209–223, 230–244.
  23. Maraniss (2012), pp. 216, 221, 230, 234–244.
  24. Barack Obama: Calvert Homeschooler? – Calvert Education Blog. calverteducation.com (January 25, 2014). წაკითხვის თარიღი: November 25, 2015.
  25. Wawancara Eksklusif RCTI dengan Barack Obama (Part 2) (March 2010). წაკითხვის თარიღი: February 12, 2018.
  26. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის in Jakarta არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  27. Zimmer, Benjamin. (January 23, 2009) Obama's Indonesian pleasantries: the video. University of Pennsylvania. წაკითხვის თარიღი: October 7, 2012.
  28. Meacham, Jon. “What Barack Obama Learned from His Father“, August 22, 2008. 
  29. Serafin, Peter. “Punahou grad stirs up Illinois politics“, March 21, 2004. წაკითხვის თარიღი: March 20, 2008. 
    • Scott, Janny. “A free-spirited wanderer who set Obama's path“, The New York Times, March 14, 2008, გვ. A1. წაკითხვის თარიღი: November 18, 2011. 
    • Obama (1995, 2004), Chapters 3 and 4.
    • Scott (2012), pp. 131–134.
    • Maraniss (2012), pp. 264–269.
  30. Wolffe, Richard. (March 22, 2008) When Barry Became Barack. წაკითხვის თარიღი: March 21, 2016.
  31. Scott (2011), pp. 139–157.
    • Maraniss (2012), pp. 279–281.
  32. Scott (2011), pp. 157–194.
    • Maraniss (2012), pp. 279–281, 324–326.
  33. Scott (2011), pp. 214, 294, 317–346.
  34. Reyes, B.J.. “Punahou left lasting impression on Obama“, February 8, 2007. წაკითხვის თარიღი: February 10, 2007. „As a teenager, Obama went to parties and sometimes sought out gatherings on military bases or at the University of Hawaii that were mostly attended by blacks.“ 
  35. Elliott, Philip. “Obama gets blunt with N.H. students“, November 21, 2007, გვ. 8A. წაკითხვის თარიღი: May 18, 2012. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 7, 2012. 
  36. Karl, Jonathan. “Obama and his pot-smoking "choom gang"“, ABC News, May 25, 2012. წაკითხვის თარიღი: May 25, 2012. 
  37. FRONTLINE The Choice 2012. PBS (October 9, 2012). წაკითხვის თარიღი: October 29, 2012.
  38. 38.0 38.1 შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის Occidental არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  39. Boss-Bicak, Shira. “Barack Obama '83“, January 2005. წაკითხვის თარიღი: October 1, 2006. 
  40. Remarks by the President in Town Hall“, White House, June 26, 2014. 
  41. The Approval Matrix“, New York, August 27, 2012. 
  42. Horsley, Scott. (July 9, 2008) Obama's Early Brush With Financial Markets en. NPR. წაკითხვის თარიღი: July 17, 2017
  43. Obama, Barack. (1998)Curriculum vitae. The University of Chicago Law School. დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 9, 2001. წაკითხვის თარიღი: October 1, 2006.
  44. Scott, Janny. “Obama's account of New York often differs from what others say“, July 30, 2007, გვ. B1. წაკითხვის თარიღი: July 31, 2007. 
    • Obama (1995, 2004), pp. 133–140.
    • Mendell (2007), pp. 62–63.
  45. (2007) რედ. Chassie, Karen: Who's Who in America, 2008. Marquis Who's Who, გვ. 3468. ISBN 978-0-8379-7011-0. 
  46. Fink, Jason. “Obama stood out, even during brief 1985 NYPIRG job“, November 9, 2008. 
  47. Keeping Hope Alive: Barack Obama Puts Family First (October 18, 2006). წაკითხვის თარიღი: June 24, 2008.
  48. Fornek, Scott. “Half Siblings: 'A Complicated Family'“, Chicago Sun-Times, September 9, 2007. წაკითხვის თარიღი: June 24, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - January 18, 2010.  See also: “Interactive Family Tree“, Chicago Sun-Times, September 9, 2007. წაკითხვის თარიღი: June 24, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - July 3, 2008. 
  49. Fornek, Scott. “Madelyn Payne Dunham: 'A Trailblazer'“, Chicago Sun-Times, September 9, 2007. წაკითხვის თარიღი: June 24, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 14, 2009. 
  50. Obama's grandmother dies after battle with cancer“, CNN, November 3, 2008. წაკითხვის თარიღი: November 4, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - November 3, 2008. 
  51. Smolenyak, Megan. “Tracing Barack Obama's Roots to Moneygall“, HuffPost, May 9, 2011. 
  52. Obama (1995, 2004), p. 13. ობამას გენეოლოგიის და სხვა მონაცემების სანახავად, იხილეთ:Nitkin, David. “A New Twist to an Intriguing Family History“, The Baltimore Sun, March 2, 2007. წაკითხვის თარიღი: June 24, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - September 30, 2007. Jordan, Mary. “Tiny Irish Village Is Latest Place to Claim Obama as Its Own“, The Washington Post, May 13, 2007. წაკითხვის თარიღი: June 24, 2008. Obama's Family Tree Has a Few Surprises“, CBS 2 (Chicago), September 8, 2007. წაკითხვის თარიღი: June 24, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - June 2, 2008. 
  53. Silva, Mark. “Barack Obama: White Sox 'serious' ball“, Chicago Tribune, August 25, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - August 29, 2008. 
  54. Barack Obama Explains White Sox Jacket, Talks Nats in All-Star Booth Visit. MLB Fanhouse (July 14, 2009). წაკითხვის თარიღი: December 6, 2009.
  55. Branigin, William. “Steelers Win Obama's Approval“, January 30, 2009. „But other than the Bears, the Steelers are probably the team that's closest to my heart.“ 
  56. Mayer, Larry. (October 7, 2011) 1985 Bears honored by President Obama. Chicago Bears. წაკითხვის თარიღი: November 4, 2012.
  57. Stolberg, Sheryl Gay. “On First Day, Obama Quickly Sets a New Tone“, The New York Times, January 22, 2009, გვ. 1. წაკითხვის თარიღი: September 7, 2012. 
  58. Kantor, Jodi. “One Place Where Obama Goes Elbow to Elbow“, The New York Times, June 1, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 28, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 1, 2009.  See also: “The Love of the Game“ (video), Real Sports with Bryant Gumbel, HBO, April 15, 2008. წაკითხვის თარიღი: October 12, 2011. 
  59. 59.0 59.1 BEFORE MICHELLE: THE STORY OF BARACK OBAMA'S PROPOSAL TO SHEILA MIYOSHI JAGER“, The Independent, May 3, 2017. წაკითხვის თარიღი: May 11, 2017. 
  60. 60.0 60.1 Oberlin College professor received unsuccessful marriage proposal from Barack Obama in 1980s, new biography reveals“, The Plain Dealer, May 3, 2017. წაკითხვის თარიღი: May 11, 2017. 
  61. Obama (2006), pp. 327–332. See also: Brown, Sarah. “Obama '85 masters balancing act“, The Daily Princetonian, December 7, 2005. წაკითხვის თარიღი: February 9, 2009. დაარქივებულია ორიგინალიდან - February 20, 2009. 
  62. Obama (2006), p. 329.
  63. Fornek, Scott. “Michelle Obama: 'He Swept Me Off My Feet'“, Chicago Sun-Times, October 3, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 28, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - January 18, 2010. 
  64. Martin, Jonathan. (July 4, 2008) Born on the 4th of July. დაარქივებულია ორიგინალიდან - July 10, 2008. წაკითხვის თარიღი: July 10, 2008.
  65. Obama (1995, 2004), p. 440, and Obama (2006), pp. 339–340. იხილეთ აგრეთვე: Election 2008 Information Center: Barack Obama. Gannett News Service. წაკითხვის თარიღი: April 28, 2008.
  66. Obamas choose private Sidwell Friends School (November 22, 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან - January 29, 2009. წაკითხვის თარიღი: July 2, 2015.
  67. Cooper, Helene. “One Obama Search Ends With a Puppy Named Bo“, The New York Times, April 13, 2009. წაკითხვის თარიღი: December 22, 2010. 
  68. Cooper, Helene. “One Obama Search Ends With a Puppy Named Bo“, The New York Times, April 13, 2009. წაკითხვის თარიღი: December 22, 2010. 
  69. Zeleny, Jeff. “The first time around: Sen. Obama's freshman year“, Chicago Tribune, December 24, 2005. წაკითხვის თარიღი: April 28, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 13, 2011. 
  70. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის corruption charges არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  71. Harris, Marlys. “Obama's Money“, CNNMoney.com, December 7, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 28, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 24, 2008. 
    იხილეთ აგრეთვე:Goldfarb, Zachary A. “Measuring Wealth of the '08 Candidates“, The Washington Post, March 24, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 28, 2008. 
  72. Zeleny, Jeff. “Book Sales Lifted Obamas' Income in 2007 to a Total of $4.2 Million“, The New York Times, April 17, 2008. წაკითხვის თარიღი: April 28, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 16, 2009. 
  73. Obamas report $5.5 million in income on 2009 tax return“, The Washington Post, April 16, 2010. წაკითხვის თარიღი: December 22, 2010. 
  74. Solman, Paul. “How Much Did President Obama Make in 2010?“, PBS NewsHour, April 18, 2011. წაკითხვის თარიღი: January 27, 2012. 
  75. Solman, Paul. “The Obamas Gave $131,000 to Fisher House Foundation in 2010; What Is It?“, PBS NewsHour, April 27, 2011. წაკითხვის თარიღი: January 27, 2012. 
  76. Wolf, Richard. “Obama worth as much as $10 million“, USA Today, May 16, 2012. წაკითხვის თარიღი: June 16, 2012. 
  77. Elsner, Alan (December 7, 2008). Obama says he won't be smoking in White House". Reuters. Retrieved February 28, 2010.
  78. Zengerle, Patricia (February 8, 2011). "Yes, he did: first lady says Obama quit smoking". Reuters. Retrieved May 9, 2011.
  79. Obama, Barack. “Glamour Exclusive: President Barack Obama Says, "This Is What a Feminist Looks Like"“, Glamour, August 4, 2016. წაკითხვის თარიღი: August 5, 2016. 
  80. Victor, Daniel. “Obama Writes Feminist Essay in Glamour“, The New York Times, August 4, 2016. წაკითხვის თარიღი: August 5, 2016. 
  81. Kelly, Cara. “President Obama in 'Glamour': It's important Sasha and Malia's dad is a feminist“, USA Today, August 4, 2016. წაკითხვის თარიღი: August 5, 2016. 
  82. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის Christian არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  83. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის social change არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  84. Q&A: Barack Obama“, Christianity Today, January 23, 2008. წაკითხვის თარიღი: January 4, 2013. 
  85. Charles Babington. “Obama 'Christian By Choice': President Responds To Questioner“, HuffPost, September 28, 2010. დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 11, 2011. 
  86. President Obama: 'I am a Christian By Choice...The Precepts of Jesus Spoke to Me'. ABC News (September 29, 2010). წაკითხვის თარიღი: December 27, 2016.
  87. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის Trinity არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  88. Obama's church choice likely to be scrutinized“, MSNBC, November 17, 2008. წაკითხვის თარიღი: January 20, 2009. 
  89. Parker, Ashley. "As the Obamas Celebrate Christmas, Rituals of Faith Become Less Visible," The New York Times, December 28, 2013. Retrieved January 15, 2017.
  90. Gilgoff, Dan. "TIME Report, White House Reaction Raise More Questions About Obama's Church Hunt," U.S. News & World Report, June 30, 2009. Retrieved January 15, 2017.
  91. ""First Lady: We Use Sundays For Naps If We're Not Going To Church", CBS DC, April 22, 2014. Retrieved January 15, 2017.
  92. Jackson, David. “Obama Knows His Way Around a Ballot“, Chicago Tribune, April 3, 2007. წაკითხვის თარიღი: May 18, 2012. დაარქივებულია ორიგინალიდან - October 11, 2008. 
  93. Slevin, Peter. “Obama Forged Political Mettle in Illinois Capitol“, The Washington Post, February 9, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 20, 2008. Helman, Scott. “In Illinois, Obama dealt with Lobbyists“, Boston Globe, September 23, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 20, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 16, 2008.  იხილეთ აგრეთვე:“Obama Record May Be Gold Mine for Critics“, CBS News, January 17, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 20, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 12, 2008. 
  94. 94.0 94.1 Scott, Janny. “In Illinois, Obama Proved Pragmatic and Shrewd“, The New York Times, July 30, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 20, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - December 10, 2008. 
  95. Allison, Melissa. “State takes on predatory lending; Rules would halt single-premium life insurance financing“ (paid archive), Chicago Tribune, December 15, 2000, გვ. 1 (Business). წაკითხვის თარიღი: June 1, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - June 17, 2008. Ray Long. “Illinois OKs predatory loan curbs; State aims to avert home foreclosures“ (paid archive), Chicago Tribune, April 18, 2001, გვ. 1. წაკითხვის თარიღი: June 1, 2008. 
  96. 13th District: Barack Obama. Illinois State Senate Democrats (August 24, 2000). დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 12, 2000. წაკითხვის თარიღი: April 20, 2008.13th District: Barack Obama. Illinois State Senate Democrats (October 9, 2004). დაარქივებულია ორიგინალიდან - August 2, 2004. წაკითხვის თარიღი: April 20, 2008.
  97. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის Democratic primary არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  98. Calmes, Jackie. “Statehouse Yields Clues to Obama“, The Wall Street Journal, February 23, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 20, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - September 18, 2008. 
  99. Tavella, Anne Marie. “Profiling, taping plans pass Senate“ (paid archive), Daily Herald, April 14, 2003, გვ. 17. წაკითხვის თარიღი: June 1, 2008. Haynes, V. Dion. “Fight racial profiling at local level, lawmaker says; U.S. guidelines get mixed review“ (paid archive), Chicago Tribune, June 29, 2003, გვ. 8. წაკითხვის თარიღი: June 1, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - June 17, 2008. Pearson, Rick. “Taped confessions to be law; State will be 1st to pass legislation“ (paid archive), Chicago Tribune, July 17, 2003, გვ. 1 (Metro). წაკითხვის თარიღი: June 1, 2008. 
  100. Youngman, Sam. “Obama's Crime Votes Are Fodder for Rivals“, The Hill, March 14, 2007. წაკითხვის თარიღი: May 18, 2012.  იხილეთ აგრეთვე: “US Presidential Candidate Obama Cites Work on State Death Penalty Reforms“, International Herald Tribune, November 12, 2007. წაკითხვის თარიღი: May 18, 2012. დაარქივებულია ორიგინალიდან - June 7, 2008. 
  101. Coffee, Melanie. “Attorney Chosen to Fill Obama's State Senate Seat“, HPKCC, November 6, 2004. წაკითხვის თარიღი: April 20, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 16, 2008. 
  102. Helman, Scott. “Early defeat launched a rapid political climb“, October 12, 2007, გვ. 1A. წაკითხვის თარიღი: April 13, 2008. 
  103. Strausberg, Chinta. “Opposition to war mounts“ (paid archive), September 26, 2002, გვ. 1. წაკითხვის თარიღი: February 3, 2008. 
  104. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის Rose Garden არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  105. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის Federal Plaza არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  106. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის spoke out არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  107. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის stop the war არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  108. Davey, Monica. “Closely watched Illinois Senate race attracts 7 candidates in millionaire range“, March 7, 2004, გვ. 19. წაკითხვის თარიღი: April 13, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 16, 2009. 
  109. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის future არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  110. Bernstein, David. “The Speech“, June 2007. წაკითხვის თარიღი: April 13, 2008. 
  111. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის status არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  112. Ryan drops out of Senate race in Illinois“, CNN, June 25, 2004. წაკითხვის თარიღი: May 18, 2012. 
    • Mendell (2007), pp. 260–271.
  113. Lannan, Maura Kelly. “Alan Keyes enters U.S. Senate race in Illinois against rising Democratic star“, August 9, 2004. წაკითხვის თარიღი: April 13, 2008. 
  114. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის margin არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  115. თარგი:CongBio
  116. Member Info. Congressional Black Caucus. დაარქივებულია ორიგინალიდან - July 9, 2008. წაკითხვის თარიღი: June 25, 2008.
  117. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის transition period არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  118. "What Is the Nation of Islam? Barack Obama Photo With Group's Leader Emerges 13 Years Later". Newsweek. January 26, 2018.
  119. "Louis Farrakhan backs Obama for president at Nation of Islam convention in Chicago". Chicago Tribune. February 25, 2008.
  120. "Clinton hits Obama over Farrakhan". CNN. February 27, 2008.
  121. U.S. Senate, 109th Congress, 1st Session. (May 12, 2005) S. 1033, Secure America and Orderly Immigration Act. Library of Congress. წაკითხვის თარიღი: February 25, 2017.
  122. Lugar–Obama Nonproliferation Legislation Signed into Law by the President. Richard Lugar U.S. Senate Office (January 11, 2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან - December 18, 2008. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. See also: Lugar, Richard G.. “Junkyard Dogs of War“, The Washington Post, December 3, 2005. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. 
  123. McCormack, John. “Google Government Gone Viral“, Weekly Standard, December 21, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 23, 2008.  იხილეთ აგრეთვე: President Bush Signs Coburn–Obama Transparency Act. Tom Coburn U.S. Senate Office (September 26, 2006). დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 1, 2008. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008.
  124. S. 3077: Strengthening Transparency and Accountability in Federal Spending Act of 2008: 2007–2008 (110th Congress). Govtrack.us (June 3, 2008). წაკითხვის თარიღი: May 18, 2012.
  125. McIntire, Mike. “Nuclear Leaks and Response Tested Obama in Senate“, The New York Times, February 3, 2008. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - December 9, 2008. 
  126. Fisher, Daniel. “November Election A Lawyer's Delight“, Forbes, August 11, 2008. წაკითხვის თარიღი: January 11, 2009. 
  127. Nunn–Lugar Report. Richard Lugar U.S. Senate Office (August 2005). დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 1, 2008. წაკითხვის თარიღი: April 30, 2008.
  128. Democratic Republic of the Congo. United States Conference of Catholic Bishops (April 2006). დაარქივებულია ორიგინალიდან - January 8, 2011. წაკითხვის თარიღი: January 26, 2012.The IRC Welcomes New U.S. Law on Congo. International Rescue Committee (January 5, 2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან - August 7, 2011. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008.
  129. Weixel, Nathaniel. “Feingold, Obama Go After Corporate Jet Travel“, The Hill, November 15, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 15, 2008. Weixel, Nathaniel. “Lawmakers Press FEC on Bundling Regulation“, The Hill, December 5, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 16, 2008.  იხილეთ აგრეთვე: “Federal Election Commission Announces Plans to Issue New Regulations to Implement the Honest Leadership and Open Government Act of 2007“, Federal Election Commission, September 24, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 11, 2008. 
  130. Stern, Seth. “Obama–Schumer Bill Proposal Would Criminalize Voter Intimidation“, CQPolitics.com, January 31, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 16, 2008. U.S. Senate, 110th Congress, 1st Session. (January 31, 2007) S. 453, Deceptive Practices and Voter Intimidation Prevention Act of 2007. Library of Congress. წაკითხვის თარიღი: February 25, 2017. See also: “Honesty in Elections“ (editorial), The New York Times, January 31, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. 
  131. Krystin, E. Kasak. “Obama Introduces Measure to Bring Troops Home“, Medill News Service, February 7, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. 
  132. Obama, Bond Hail New Safeguards on Military Personality Disorder Discharges, Urge Further Action. Kit Bond U.S. Senate Office (October 1, 2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან - December 5, 2010. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008.
  133. Obama, Bond Applaud Senate Passage of Amendment to Expedite the Review of Personality Disorder Discharge Cases (March 14, 2008). დაარქივებულია ორიგინალიდან - December 18, 2008.
  134. Iran Sanctions Enabling Act of 2009 (2009 – S. 1065) en. წაკითხვის თარიღი: August 27, 2018
  135. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის nuclear terrorism არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  136. Senate Passes Obama, McCaskill Legislation to Provide Safety Net for Families of Wounded Service Members. Barack Obama U.S. Senate Office (August 2, 2007). დაარქივებულია ორიგინალიდან - December 18, 2008. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008.
  137. Committee Assignments. Barack Obama U.S. Senate Office (December 9, 2006). დაარქივებულია ორიგინალიდან - December 9, 2006. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008.
  138. Obama Gets New Committee Assignments“, Barack Obama U.S. Senate Office, November 15, 2006. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - December 18, 2008. 
  139. Baldwin, Tom. “Stay-At-Home Barack Obama Comes Under Fire for a Lack of Foreign Experience“, Sunday Times (UK), December 21, 2007. წაკითხვის თარიღი: April 27, 2008. 
  140. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის Kenyan არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  141. 141.0 141.1 Pearson, Rick. “Obama: I'm running for president“, Chicago Tribune, February 10, 2007. წაკითხვის თარიღი: September 20, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - August 13, 2007. 
  142. Obama Launches Presidential Bid“, BBC News, February 10, 2007. წაკითხვის თარიღი: January 14, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - February 2, 2008. 
  143. Parsons, Christi. “Obama's launch site: Symbolic Springfield: Announcement venue evokes Lincoln legacy“, Chicago Tribune, February 10, 2007. წაკითხვის თარიღი: June 12, 2009. 
  144. Barack Obama on the Issues: What Would Be Your Top Three Overall Priorities If Elected?“, The Washington Post. წაკითხვის თარიღი: April 14, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 9, 2008.  იხილეთ აგრეთვე:
  145. The Obama promise of hope and change“, The Independent, November 1, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 15, 2011. 
  146. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის allocation არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  147. Nagourney, Adam. “Clinton to End Bid and Endorse Obama“, The New York Times, June 5, 2008. წაკითხვის თარიღი: November 20, 2010. 
  148. 148.0 148.1 Nagourney, Adam. “Obama Chooses Biden as Running Mate“, The New York Times, August 23, 2008. წაკითხვის თარიღი: September 20, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 1, 2009. 
  149. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის delegates არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  150. Mara Liasson, Mara. “Obama To Accept Nomination at Mile High Stadium“, NPR, July 7, 2008. წაკითხვის თარიღი: December 22, 2010. 
  151. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის acceptance არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  152. Lloyd, Robert. “Barack Obama, Al Gore Raise the Roof at Invesco Field“, August 29, 2008. წაკითხვის თარიღი: August 29, 2008. 
  153. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის small donations არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  154. Salant, Jonathan D.. “Obama Won't Accept Public Money in Election Campaign“, Bloomberg, June 19, 2008. წაკითხვის თარიღი: June 19, 2008. 
  155. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის presidential debates არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  156. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის electoral votes არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  157. General Election: McCain vs. Obama. Real Clear Politics. დაარქივებულია ორიგინალიდან - February 17, 2009. წაკითხვის თარიღი: February 20, 2009.
  158. Obama wins historic US election“, BBC News, November 5, 2008. წაკითხვის თარიღი: November 5, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - December 18, 2008. 
  159. Johnson, Wesley. “Change has come, says President-elect Obama“, The Independent, November 5, 2008. წაკითხვის თარიღი: November 5, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან - December 9, 2008. 
  160. Shear, Michael D.. “Obama Begins Re-Election Facing New Political Challenges“, The New York Times (blog), April 4, 2011. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 5, 2011. 
  161. Obama announces re-election bid“, April 4, 2011. დაარქივებულია ორიგინალიდან - May 10, 2011. 
  162. Zeleny, Jeff. “Obama Opens 2012 Campaign, With Eye on Money and Independent Voters“, The New York Times, April 4, 2011. წაკითხვის თარიღი: April 5, 2011. დაარქივებულია ორიგინალიდან - November 15, 2012. 
  163. Yoon, Robert. “Leading presidential candidate to clinch nomination Tuesday“, CNN (blog), April 3, 2012. წაკითხვის თარიღი: May 2, 2012. 
  164. Obama clinches Democratic nomination“, CNN (blog), April 3, 2012. წაკითხვის თარიღი: April 3, 2012. 
  165. Cohen, Tom. “Clinton says Obama offers a better path forward for America“, CNN, September 6, 2012. წაკითხვის თარიღი: July 5, 2015. 
  166. Lauter, David. “Romney campaign gives up in Florida“, November 8, 2012. წაკითხვის თარიღი: July 5, 2015. დაარქივებულია ორიგინალიდან - November 9, 2012. 
  167. Barnes, Robert. “Obama wins a second term as U.S. president“, November 6, 2012. წაკითხვის თარიღი: July 5, 2015. 
  168. Welch, William M.. “With win in critical battleground states, Obama wins second term“, November 7, 2012. წაკითხვის თარიღი: July 5, 2015. 
  169. FEC. (July 2013) Election Results for the U.S. President, the U.S. Senate and the U.S. House of Representatives. Federal Elections Commission. წაკითხვის თარიღი: August 20, 2013.
  170. Brownstein, Ronald. “The U.S. has reached a demographic milestone – and it's not turning back“, November 9, 2012. წაკითხვის თარიღი: July 5, 2015. 
  171. Nichols, John. “Obama's 3 Million Vote, Electoral College Landslide, Majority of States Mandate“, The Nation, November 9, 2012. წაკითხვის თარიღი: November 18, 2012. 
  172. Lee, Kristen A.. “Election 2012: President Obama gives victory speech in front of thousands in Chicago, 'I have never been more hopeful about America'“, November 7, 2012. წაკითხვის თარიღი: November 8, 2012. 
  173. 173.0 173.1 Shear, Michael. “Obama Offers Liberal Vision: 'We Must Act'“, January 21, 2013. წაკითხვის თარიღი: July 10, 2013. 
  174. Obama asks Pentagon for responsible Iraq drawdown“, China Daily, January 23, 2009. წაკითხვის თარიღი: September 4, 2009. 
  175. Glaberson, William. “Obama Orders Halt to Prosecutions at Guantánamo“, The New York Times, January 21, 2009. წაკითხვის თარიღი: February 3, 2009. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 16, 2009. 
  176. Senate blocks transfer of Gitmo detainees“, MSNBC, May 20, 2009. წაკითხვის თარიღი: March 22, 2011. 
  177. Obama, Barack. (December 15, 2009) Presidential Memorandum – Closure of Detention Facilities at the Guantanamo Bay Naval Base. White House. დაარქივებულია ორიგინალიდან - March 15, 2011. წაკითხვის თარიღი: March 22, 2011.
  178. Serbu, Jared. “Obama signs Defense authorization bill“, Federal News Radio, January 7, 2011. წაკითხვის თარიღი: March 22, 2011. 
  179. Northam, Jackie. “Obama's Promise To Close Guantanamo Prison Falls Short“, NPR, January 23, 2013. წაკითხვის თარიღი: April 22, 2013. 
  180. Executive Order – Presidential Records. დაარქივებულია ორიგინალიდან - January 22, 2009. წაკითხვის თარიღი: January 22, 2009.
  181. Obama, Barack. (January 23, 2009) Mexico City Policy and assistance for voluntary population planning (Presidential memorandum). The White House. წაკითხვის თარიღი: September 21, 2012.
    • Meckler, Laura. “Obama lifts 'gag rule' on family-planning groups“, January 24, 2009, გვ. A3. წაკითხვის თარიღი: September 21, 2012. 
    • Funding restored to groups that perform abortions, other care“, January 24, 2009, გვ. A3. წაკითხვის თარიღი: September 21, 2012. „Lifting the Mexico City Policy would not permit U.S. tax dollars to be used for abortions, but it would allow funding to resume to groups that provide other services, including counseling about abortions.“ 
  182. Stolberg, Sheryl Gay. “Obama Signs Equal-Pay Legislation“, The New York Times, January 30, 2009. წაკითხვის თარიღი: June 15, 2009. 
  183. Levey, Noam N.. “Obama signs into law expansion of SCHIP health care program for children“, Chicago Tribune. წაკითხვის თარიღი: June 15, 2009. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 30, 2009. 
  184. Obama overturns Bush policy on stem cells“, CNN, March 9, 2009. წაკითხვის თარიღი: April 18, 2010. დაარქივებულია ორიგინალიდან - March 30, 2010. 
  185. Senate confirms Sotomayor for Supreme Court“, CNN, August 6, 2009. წაკითხვის თარიღი: August 6, 2009. 
  186. Obama nominates Sotomayor to Supreme Court“. წაკითხვის თარიღი: September 13, 2014. 
  187. Sherman, Mark. “New Era Begins on High Court: Kagan Takes Place as Third Woman“, October 4, 2010. წაკითხვის თარიღი: November 13, 2010. 
  188. Parsons, Christi. “Obama signs student loan reforms into law“, Los Angeles Times, March 30, 2010. წაკითხვის თარიღი: April 18, 2010. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 19, 2010. 
  189. Branigin, William. “Obama signs higher-education measure into law“, The Washington Post. წაკითხვის თარიღი: April 12, 2010. 
  190. Robert Block, Robert. “White House won't fund NASA moon program“, Los Angeles Times, January 27, 2010. წაკითხვის თარიღი: January 30, 2011. „President Obama's budget proposal includes no money for the Ares I and Ares V rocket or Constellation program. Instead, NASA would be asked to monitor climate change and develop a new rocket“ 
  191. Albanesius, Chloe. “Obama Pushes Innovation in Tech-Heavy State of the Union“, PC Magazine, January 25, 2011. წაკითხვის თარიღი: May 17, 2011. 
  192. Kornblut, Anne E.. “State of the Union 2011: 'Win the future,' Obama says“, The Washington Post, January 26, 2011. წაკითხვის თარიღი: May 18, 2011. 
  193. Obama signs hate crimes bill into law“, CNN, October 28, 2009. წაკითხვის თარიღი: October 12, 2011. 
  194. Preston, Julia (October 30, 2009),"Obama Lifts a Ban on Entry Into U.S. by H.I.V.-Positive People", The New York Times. Retrieved February 8, 2017.
  195. Lee, Jesse. (December 22, 2010) The President Signs Repeal of "Don't Ask Don't Tell": "Out of Many, We Are One". The White House. დაარქივებულია ორიგინალიდან - December 25, 2010. წაკითხვის თარიღი: December 22, 2010.
  196. 'Don't ask, don't tell' repealed as Obama signs landmark law“, The Guardian, December 22, 2010. წაკითხვის თარიღი: June 2, 2018. 
  197. Scarborough, Rowan. “Obama to delay 'don't ask, don't tell' repeal“, The Washington Times, November 21, 2008. წაკითხვის თარიღი: December 22, 2010. დაარქივებულია ორიგინალიდან - January 25, 2011. 
  198. US military ends ban on transgender service members“, The Guardian, June 30, 2016. 
  199. Baim, Tracy. “Windy City Times exclusive: Obama's Marriage Views Changed. WCT Examines His Step Back“, January 14, 2009. წაკითხვის თარიღი: May 10, 2012. 
  200. Baim, Tracy. “Obama Seeks U.S. Senate seat“, February 4, 2004. წაკითხვის თარიღი: May 10, 2012. 
  201. President Barack Obama's shifting stance on gay marriage“, @politifact. (en) 
  202. Obama backs same-sex marriage“, CBS News, May 9, 2012. წაკითხვის თარიღი: May 9, 2012. 
  203. Stein, Sam. “Obama Backs Gay Marriage“, HuffPost, AOL Inc, May 9, 2012. წაკითხვის თარიღი: July 5, 2015. 
  204. Robillard, Kevin. “First inaugural use of the word 'gay'“, Politico, January 21, 2013. წაკითხვის თარიღი: January 21, 2013. 
  205. Michelson, Noah. “Obama Inauguration Speech Makes History With Mention of Gay Rights Struggle, Stonewall Uprising“, HuffPost, January 21, 2013. წაკითხვის თარიღი: January 21, 2013. 
  206. Reilly, Ryan J.. “Obama Administration: Gay Marriage Ban Unconstitutional In Prop. 8 Supreme Court Case“, HuffPost, February 28, 2013. წაკითხვის თარიღი: April 21, 2013. 
  207. Mears, Bill. “Obama administration weighs in on defense of marriage law“, CNN, February 27, 2013. წაკითხვის თარიღი: April 21, 2013. 
  208. Remarks by the President on the Supreme Court Decision on Marriage Equality. The White House (June 26, 2015). წაკითხვის თარიღი: October 25, 2015.
  209. "Obama Administration Releases Revised National HIV and AIDS Strategy", Human Rights Campaign. July 30, 2015. Retrieved February 8, 2017
  210. Executive Order 13506, Washington, DC: President Barack Obama, The White House, March 11, 2009, Obama, B.. Retrieved January 27, 2014.
  211. 211.0 211.1 A renewed call to action to end rape and sexual assault (January 23, 2014). წაკითხვის თარიღი: September 13, 2014.
  212. 212.0 212.1 Memorandum: Establishing White House Task Force to Protect Students from Sexual Assault (January 22, 2014). წაკითხვის თარიღი: September 13, 2014.
  213. Obama admin: Freedom from sexual assault a basic human right. MSNBC (January 22, 2014). წაკითხვის თარიღი: September 13, 2014.
  214. "Rape and sexual assault: A renewed call to action", White House Council on Women and Girls, Washington, D.C.: White House Council on Women and Girls & Office of the Vice President, January 2014. Retrieved June 10, 2014.
  215. Stimulus package en route to Obama's desk“, CNN, February 14, 2009. წაკითხვის თარიღი: March 29, 2009. დაარქივებულია ორიგინალიდან - March 30, 2009. 
  216. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის direct assistance არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  217. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის markets opened არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  218. White House questions viability of GM, Chrysler“, HuffPost, March 30, 2009. დაარქივებულია ორიგინალიდან - April 7, 2009. 
  219. Chrysler and Union Agree to Deal Before Federal Deadline“, The New York Times, April 27, 2009. წაკითხვის თარიღი: April 12, 2010. 
  220. Hughes, John; Salas, Caroline; Green, Jeff; Van Voris, Bob. GM Begins Bankruptcy Process With Filing for Affiliate (June 1, 2009). დაარქივებულია ორიგინალიდან - June 13, 2010. წაკითხვის თარიღი: July 5, 2015.
  221. Obama Presses Cabinet to Speed Stimulus Spending“, The Wall Street Journal, News Corp, June 9, 2009. წაკითხვის თარიღი: July 5, 2015. 
  222. Dana Hedgpeth. “U.S. Says 'Cash for Clunkers' Program Will End on Monday“, The Washington Post, August 21, 2009. წაკითხვის თარიღი: March 26, 2010. 
  223. Joseph R. Szczesny. “Was Cash for Clunkers a Success?“, Time, August 26, 2009. წაკითხვის თარიღი: March 26, 2010. 
  224. Mian, Atif R.; Sufi, Amir (September 1, 2010). The Effects of Fiscal Stimulus: Evidence from the 2009 'Cash for Clunkers' Program. . SSRN 1670759.
  225. Goldman, David. “CNNMoney.com's bailout tracker“, CNNMoney, April 6, 2009, გვ. 20. წაკითხვის თარიღი: March 26, 2010. 
  226. Montgomery, Lori. “Federal budget deficit to exceed $1.4 trillion in 2010 and 2011“, The Washington Post, July 24, 2010. წაკითხვის თარიღი: July 29, 2010. 
  227. Bull, Alister. “Obama's 2010 budget: deficit soars amid job spending“, February 1, 2010. წაკითხვის თარიღი: July 29, 2010. 
  228. Dickson, David M.. “CBO report: Debt will rise to 90% of GDP“, The Washington Times, March 26, 2010. წაკითხვის თარიღი: July 29, 2010. 
  229. Sahadi, Jeanne. “Where's the debt ceiling now?“, CNN, February 12, 2014. წაკითხვის თარიღი: March 21, 2014. 
  230. NBC's Sylvie Stein. First Read – A breakdown of the debt-limit legislation. MSNBC. დაარქივებულია ორიგინალიდან - January 14, 2012. წაკითხვის თარიღი: August 3, 2011.
  231. House passes debt ceiling bill. MSNBC (March 8, 2011). წაკითხვის თარიღი: August 3, 2011.