აღმოსავლეთ ტიმორის კონსტიტუცია
აღმოსავლეთ ტიმორის კონსტიტუცია ― აღმოსავლეთ ტიმორის უზენაესი კანონი. ძალაშია 2002 წლის 20 მაისიდან. იგი პორტუგალიისგან, შემდეგ კი ინდონეზიისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ მიღებული პირველი კონსტიტუციაა.
კონსტიტუცია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]კონსტიტუციის ოფიციალური ტექსტი პორტუგალიურ ენაზეა შედგენილი. ტეტუმზე კონსტიტუციის სულ ცოტა ოთხი სხვადასხვა თარგმანი არსებობს, თუმცა ზოგიერთი თარგმანი დიდ შეცდომებს შეიცავს.
სტრუქტურა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]კონსტიტუცია 7 ნაწილისგან შედგება:[1]
ნაწილი I: ძირითადი პრინციპები
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- განყოფილება 1: რესპუბლიკა
- განყოფილება 2: სუვერენიტეტი და კონსტიტუციურობა
- განყოფილება 3: მოქალაქეობა
- განყოფილება 4: ტერიტორია
- განყოფილება 5: დეცენტრალიზაცია
- განყოფილება 6: სახელმწიფოს პრინციპები
- განყოფილება 7: საყოველთაო საარჩევნო უფლება და მრავალპარტიული სისტემა
- განყოფილება 8: საერთაშორისო ურთიერთობები
- განყოფილება 9: საერთაშორისო სამართალი
- განყოფილება 10: სოლიდარობა
- განყოფილება 11: წინააღმდეგობის მოძრაობის ხელშეწყობა
- განყოფილება 12: სახელმწიფო და რელიგიური რწმენები
- განყოფილება 13: ოფიციალური და ეროვნული ენები
- განყოფილება 14: ეროვნული სიმბოლოები
- განყოფილება 15: ეროვნული დროშა[1]
ნაწილი II: ფუნდამენტური უფლებები, ვალდებულებები, თავისუფლებები და გარანტიები
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- განყოფილება 16: უნივერსალობა და ეკვივალენტობა
- განყოფილება 17: ქალთა და მამაკაცთა შორის თანასწორობა
- განყოფილება 18: ბავშვთა დაცვა
- განყოფილება 19: ახალგაზრდობა
- განყოფილება 20: უფროსები
- განყოფილება 21: სპეციალური საჭიროების მქონე პირები
- განყოფილება 22: მოქალაქეები აღმოსავლეთ ტიმორის ზღვისიქით
- განყოფილება 23: ფუნდამენტურ უფლებათა ინტერპრეტაცია
- განყოფილება 24: შემზღუდველი კანონები
- განყოფილება 25: საგანგებო მდგომარეობა
- განყოფილება 26: სასამართლოს უფლება
- განყოფილება 27: ომბუდსმენის საბჭო
- განყოფილება 28: წინააღმდეგობისა და თავის დაცვის უფლება
- განყოფილება 29: სიცოცხლის უფლება
- განყოფილება 30: პირადი თავისუფლების, უსაფრთხოებისა და ინტეგრირების უფლება
- განყოფილება 31: სისხლის სამართალი
- განყოფილება 32: სასჯელის ზღვრები და გარანტიები
- განყოფილება 33: ჰაბეას კორპუსი
ნაწილი III: პოლიტიკური ხელისუფლების ორგანიზაცია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ნაწილი IV: ეკონომიკისა და ფინანსების ორგანიზაცია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ნაწილი V: ეროვნული თავდაცვა და უშიშროება
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ნაწილი VI: კონსტიტუციის გარანტია და გადასინჯვა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ნაწილი VII: საბოლოო და გარდამავალი დებულებები
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]იხილეთ აგრეთვე
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ლიტერატურა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- Annemarie Devereux: Timor-Leste's Bill of Rights – A Preliminary History, Australian National University, 2015.
რესურსები ინტერნეტში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- Text of the Constitution in English:
- http://timor-leste.gov.tl (pdf)
- www.constituteproject.org (pdf)
- Text of the Constitution in Portuguese (pdf)
- Text of the Constitution in Tetum (pdf)
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- 1 2 „Constitution of Timor-Leste“ (PDF). Government of East Timor. March 2010.