არქიმედეს ხრახნი
არქიმედეს ხრახნი — არქიმედეს გამოგონებული წყალსაქაჩი მანქანა (დაახლოებით ძვ. წ. 235). 4-6.5 მეტრი სიგრძის ორმხრივ ღია ცილინდრული მილი. მილის ღერძზე დამაგრებულია ხრახნულზედაპირიანი ლილვი, რომელიც ხრახნის ღარს ქმნის. არქიმედეს ხრახნის ერთ ბოლოს ამოსაქაჩავ სითხეში ჩაუშვებენ, მეორეს კი იქით მიმართავენ, საითაც სითხის გადაქცევა უნდათ (არქიმედეს ხრახნის ღერძს ჰორიზონტისადმი გარკვეული, დაახლ. 40°-იანი კუთხით აყენებენ). ხრახნის ბრუნვისას სითხე გაჩუწყვეტელ ნაკადად იღვრება მილის ზედა ნაწილიდან. არქიმედეს ხრახნის მუშაობა დამყარებულია დახრილი სიბრტყის პრინციპზე. დგუშიან ტუმბოსთან შედარებით, არქიმედეს ხრახნს ის უპირატესობა აქვს, რომ მას ლამიანი წყლის ამოქაჩვაც შეუძლია, დგუშიანი ტუმბო კი მხოლოდ სუფთა წყალს ქაჩავს. ცენტრიდანულ ტუმბოსთან შედარებით, არქიმედეს ხრახნი ძალზე მოძველებული მანქანაა, თუმცა მას აქა-იქ მაინც იყენებენ, მაგალითად, ხორცსაკეპ მანქანაში და სხვაგან.
ლიტერატურა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 603.
რესურსები ინტერნეტში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- Manual for Archimedean Screw Pumps , publisher , P.J. Kantert
- Praxishandbuch Schneckenpumpe , publisher , P.J. Kantert
- «Archimedean Screw»დაარქივებული 2008-07-24 საიტზე Wayback Machine. by Sándor Kabai, The Wolfram Demonstrations Project, 2007.
- Technology and Culture Volume 44, Number 1, January 2003 (PDF) თარგი:Архивировано Dalley, Stephanie. Oleson, John Peter. «Sennacherib, Archimedes, and the Water Screw: The Context of Invention in the Ancient World»
- The Turn of the Screw: Optimal Design of an Archimedes Screw, by Chris Rorres, PhD.
- Plywood archimedean screw water pump , how to build a functioning Archimedes' screw pump
