არაიაკე კამბარა

იაპონ. 蒲原有明
დაბადების თარიღი	15 მარტი, 1876(1876-03-15)
დაბადების ადგილი	ტოკიო
გარდაცვალების თარიღი	3 თებერვალი, 1952(1952-02-03) (75 წლის)
გარდაცვალების ადგილი	კამაკურა
საქმიანობა	ენათმეცნიერი, პოეტი, რომანისტი და მთარგმნელი
მოქალაქეობა	იაპონია  იაპონიის იმპერია
ალმა-მატერი	ჰიბიის უმაღლესი სკოლა

არაიაკე კამბარა (იაპონ. 蒲原 有明, კამბარა არაიაკე; ნამდვილი სახელი იაპონ. 蒲原 隼雄, კამბარა ჰაიაო; დ. 15 მარტი, 1876 — 3 თებერვალი, 1952) — იაპონელი პოეტი, რომანისტი და მთარგმნელი, რომელიც მნიშვნელოვანი პიროვნება იყო იაპონურ ლიტერატურაში ტაიშოსა და შოვას ეპოქებში.

არაიაკე ხშირად მოიხსენიება, როგორც იაპონური სიმბოლისტური პოეზიის პიონერი და დასავლური ლირიკული ფორმების ადაპტატორი, განსაკუთრებით სონეტის სფეროში. მისი შემოქმედება ასახავს როგორც იაპონური კულტურული ტრადიციების ცოდნას, ისე — დასავლური ლიტერატურული გავლენების სიღრმისეულ ინტეგრაციას.

ბიოგრაფია

არაიაკე კამბარა დაიბადა 1876 წლის 15 მარტს ტოკიოში, იაპონიაში, ყოფილი სამურაის ოჯახში. მისი მამა წარმოშობით იყო ჰიგოს პროვინციიდან და მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა მეიჯის აღდგენაში, შეეხო თანამედროვე იაპონიის პოლიტიკურ გარდაქმნებს. როგორც ხშირად აღნიშნავენ, არაიაკე ძალიან სუსტი ჯანმრთელობისა დაიბადა. იმდენად სუსტი იყო, რომ რეესტრშიც კი ვერ ატარებდნენ, მხოლოდ ერთი წლის შემდეგ დაარეგისტრირეს ბავშვის დაბადება ოფიციალურად.

საბაზისო განათლება მან მიიღო ტოკიოს სკოლაში და ჯერ კიდევ შუა სწავლის პერიოდში განუვითარდა ინტერესი დასავლური პოეზიის — განსაკუთრებით ბაირონისა და ჰაინეს — მიმართ, რამაც განაპირობა მისი ლექსების წერაზე აქტიური მუშაობა და ლიტერატურულ მოღვაწეობაში ჩართვა.

ლიტერატურული კარიერა

კამბარამ პირველი ლიტერატურული ჟურნალი, „იაპონ. 落穂双紙“ (Ochibo Zōshi; „მომგროვებელთა ჩანაწერები“), დააარსა 1894 წელს, რომელშიც გამოაქვეყნა თავისი პირველი რომანი იაპონ. 秋の山ざと (Aki no Yamazato, „შემოდგომის მთის სოფელი“).

1898 წელს არაიაკემ გაიმარჯვა იაპონური გაზეთის, Yomiuri Shimbun-ის ლიტერატურულ კონკურსში მეოთხე რომანით იაპონ. 大慈悲 (Daijihi, „დიდი სიმდაბლე“), რომელსაც მაღალი შეფასება მისცა ცნობილმა მწერალმა ოძაკი კოიომ. მიუხედავად წარმატებისა პროზაში, კამბარამ უარი თქვა ნარატიული ტექსტების წერაზე და მთელი ძალისხმევა პოეტურ შემოქმედებას მიუძღვნა.

მისი პირველი ლირიკული კრებული „ახალი ფოთლები“ იაპონ. 草わかば (Kusawakaba) გამოქვეყნდა 1902 წელს. კრებული გაჯერებული იყო იაპონური კლასიკური ქრონიკების — „Kojiki“ და „Fudoki“ — თემებით, თუმცა სტილი და ფორმა აშკარად პასუხობდა დასავლურ პოეზიას, კერძოდ, თვალში საცემად იგრძნობოდა ჯონ კიტსისა და დანტე გაბრიელ როსეტის გავლენა.

1903 წელს გამოიცა მისი მეორე კრებული, Dokugen Aika იაპონ. 独絃哀歌), რომელიც ასევე მოიცავს კიტსის ნაწარმოებების იაპონურ თარგმანებსაც, რითაც ცდილობდა ორიგინალური სონეტის რითმული სტრუქტურის შენარჩუნებას იაპონურ ენაზე, მაგრამ ტექსტები გაჯერებული იყო არქაული და რთული სიტყვებით.

სიმბოლისტური პოეზია და განსაკუთრებული წვლილი

1904 წელს არაიაკე გახდა პოპულარული მწერლების სალონის „Ryūdōkai“-ს მენეჯერი, რომელიც იყო სოციალური არტ–სალონური სივრცე ტოკიოს აზაბუში. ის ავითარებდა მეგობრობასა და კავშირებს მისი ეპოქის წამყვან მწერლებთან, მათ შორის დოპო კუნიკიდასთან, კატაი ტაიამასთან, ტოსონ შიმაძაკისთან და ჰაკუჩოს მასამუნესთან.

1908 წელს არაიაკე კამბარამ მოახერხა 14 ხაზიანი სონეტის თარგმნა, რაც სიახლე იყო იაპონური ლიტერატურული ტრადიციისთვის — ეს ფორმა მანამდე იშვიათად გამოიყენებოდა. ამ კრებულმა არაიაკე კამბარა დაამკვიდრა, როგორც სიმბოლისტური პოეზიის ლიდერი იაპონიაში.

შემდეგი წლები და ავტობიოგრაფია

1947 წელს არაიაკემ გამოაქვეყნა თავისი ავტობიოგრაფიული რომანი „სიზმრები ერთმანეთს უხმობენ“ იაპონ. 夢は呼び交わす (Yume wa yobi kawasu), რომელიც ითვლება მისი კარიერის ბოლო პოეტურ და ლიტერატურულ ნამუშევრად, მიუხედავად იმისა, რომ მან განაგრძო ევროპელი პოეტების თარგმანების შესრულება და ლიტერატურული კრიტიკის წერაც.

1948 წელს ის მიღებულ იქნა იაპონიის ხელოვნების აკადემიაში, რაც იყო მისი შემოქმედების შემდგომი აღიარებისთვის მნიშვნელოვანი მოვლენა.

კამბარა 1919 წელს გადავიდა ტოკიოდან კამაკურაში, მაგრამ 1923 წელს, დიდი კანტოს მიწისძვრის შემდეგ, სახლის დანგრევის გამო დროებით დაბრუნდა შიზუოკას პრეფექტურაში. 1945 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დროს, მისი სახლი კამაკურაში დაინგრა. მწერალი მოგვიანებით დაბრუნდა იქ და ცხოვრობდა 1952 წლის 3 თებერვალამდე, გარდაცვალებამდე.

არაიაკე კამბარა გარდაიცვალა გართულებული პნევმონიის შედეგად.

აღსანიშნავია, რომ 1945–1946 წლებში მისი სტუმარი იყო მომავალი ლიტერატურული ნობელის პრემიის ლაურეატი კავაბატა იასუნარი.

არაიაკე კამბარას საფლავი არის ბუდისტურ ტაძარში კენსიო-ჯი, მოტო–აზაბუ, ტოკიო.

მემკვიდრეობა

არაიაკე კამბარა რჩება სიმბოლისტური პოეზიის მნიშვნელოვან ფიგურად იაპონური ლიტერატურის ისტორიაში. მისმა მუშაობამ, განსაკუთრებით სონეტის ფორმის დანერგვამ და დასავლურ პოეზიასთან ურთიერთობამ, შემდგომი თაობის ბევრ მწერალს შეუქმნა სტრუქტურული და თემატური პრეცედენტი.

ბიბლიოგრაფია

• Kambara, Ariake. Ariake: Poems of Love and Longing by the Women Courtiers of Ancient Japan. Chronicle Books (2000).
• Okada, Akiko. Keats And English Romanticism in Japan. Peter Lang (2006).
• Tu Kuo-ch’ing. Li Chin-fa and Kambara Ariake: The First Symbolist Poets in China and Japan. Fung Ping Shan Library (1982).