არაგო (მთვარის კრატერი)

მთვარის კრატერი
არაგო
ლათ. Arago
მონაცემები
ზვინულის სიმაღლე	0.86 კმ (2015)
დიამეტრი	25.51 კმ
მოცულობა	422.74 კმ³ (2015)
უდიდესი სიღრმე	1.91 კმ (2015)
ტიპი	დარტყმითი კრატერი
სახელწოდება
ეპონიმი	დომინიკ ფრანსუა არაგო
დამტკიცებულია	IAU (1935)
მდებარეობა
6.15° ჩ. გ. 21.43° ა. გ.
ციური სხეული	მთვარე
არაგო ვიკისაწყობში

კრატერი არაგო (ლათ. Arago) — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ფიზიკოსისა და ასტრონომის, დომინიკ ფრანსუა არაგოს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ერატოსთენული პერიოდით ივარაუდება.

სახელწოდება

კრატერის სახელწოდება მომდინარეობს, მისი ეპონიმის — დომინიკ ფრანსუა არაგოს (ფრანგ. Dominique François Jean Arago) მიხედვით. 2009 წლის მთვარის ზედაპირის სახელწოდების რუსული ნომენკლატურული რიგის მიხედვით მისი და ეპონიმის სახელია (რუს. Араго), იგივეა კრატერისა და ეპონიმის სახელწოდება ინგლისურადაც (ინგლ. Arago).

კრატერის აღწერა

კრატერის უახლოესი მეზობლებია სოზიგენეს კრატერი ჩრდილო-დასავლეთით, მაკლირისა და როსის კრატერები ჩრდილოეთით, ლამონტის კრატერი სამხრეთ-დასავლეთით და მანერსის კრატერი სამხრეთ-დასავლეთით. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია 6.15° ჩ. გ. 21.43° ა. გ. / 6.15; 21.43, დიამეტრი — 25.51 კმ, სიღრმე — 1.91 კმ.

კრატერის კიდე წრიული ფორმისაა დასავლეთ ნაწილში გამონაზარდით. კრატერის სამხრეთ ნაწილიდან რამდენიმე შტო გამოდის. კრატერის შიდა დახრილობას ტერასის მსგავსი სტრუქტურა აქვს. კისრის სიმაღლე მიმდებარე რელიეფიდან 0.86 კმ-ია, ხოლო კრატერის მოცულობა 422.74 კმ³-ია. ცენტრალური ქედი მდებარეობს კრატერის თასში, რომელიც კრატერის ჩრდილოეთი ნაწილისკენ ვრცელდება. კრატერის აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სიმშვიდის ზღვაში, რელიეფზე ნაოჭებია. კრატერის ჩრდილოეთით მდებარეობს დიდი ფარისებრი ვულკანი, რომელსაც არაგო α ეწოდება. დასავლეთით იმავე მანძილზე მდებარეობს კიდევ ერთი მსგავსი ვულკანი, რომელსაც არაგო β ეწოდება. შროტერის სიკაშკაშის ცხრილში კრატერის კიდეს 5° სიკაშკაშე აქვს.

მთვარის დაბნელების დროს კრატერში თერმული ანომალიები დაფიქსირდა. ეს ფენომენი აიხსნება კრატერის ახალგაზრდა ასაკით და თბოიზოლაციის უზრუნველსაყოფად საკმარისი რეგოლითის ფენის არარსებობით. ეს ფენომენი დამახასიათებელია ახალგაზრდა კრატერების უმეტესობისთვის.

სატელიტური კრატერები

არაგო	კოორდინატები	დიამეტრი, კმ
B	3.43° ჩ. გ. 20.82° ა. გ. / 3.43; 20.82 (Араго B)	6.9
C	3.89° ჩ. გ. 21.48° ა. გ. / 3.89; 21.48 (Араго C)	3.0
D	6.91° ჩ. გ. 22.39° ა. გ. / 6.91; 22.39 (Араго D)	4.0
E	8.51° ჩ. გ. 22.71° ა. გ. / 8.51; 22.71 (Араго E)	6.3

იხილეთ აგრეთვე

• მთვარის კრატერების სია

რესურსები ინტერნეტში

• Andersson, L. E.; Whitaker, E. A. (1982) NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097. 
• Blue, Jennifer. (July 25, 2007) Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS. ციტირების თარიღი: 2007-08-05
• Bussey, B.; Spudis, P. (2004) The Clementine Atlas of the Moon. New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81528-4. 
• Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C. (1995) Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers. ISBN 978-0-936389-27-1. 
• McDowell, Jonathan. (July 15, 2007) Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report. ციტირების თარიღი: 2007-10-24
• Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B. (1971). „Report on Lunar Nomenclature by the Working Group of Commission 17 of the IAU“. Space Science Reviews. 12 (2): 136–186. Bibcode:1971SSRv...12..136M. doi:10.1007/BF00171763. S2CID 122125855.
• Moore, Patrick (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co.. ISBN 978-0-304-35469-6. 
• Price, Fred W. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-33500-3. 
• Rükl, Antonín (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books. ISBN 978-0-913135-17-4. 
• Webb, Rev. T. W. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6th revised, Dover. ISBN 978-0-486-20917-3. 
• Whitaker, Ewen A. (1999). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-62248-6. 
• Wlasuk, Peter T. (2000). Observing the Moon. Springer. ISBN 978-1-85233-193-1.