შინაარსზე გადასვლა

ანტიუკრაინული განწყობები

სტატიის შეუმოწმებელი ვერსია
მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ანტიუკრაინული განწყობების ისტორიული და თანამედროვე გამოვლინებები
დრო XVII საუკუნე — დღემდე
ადგილი რუსეთი, პოლონეთი, გერმანია, ნაცისტური გერმანია, საბჭოთა კავშირი
მონაწილეები ანტიუკრაინული იდეოლოგიური და პოლიტიკური ჯგუფები
შედეგი ეთნიკური დისკრიმინაცია, ენობრივი შეზღუდვები, პროპაგანდისტული ნარატივები

ანტიუკრაინული განწყობები (უკრაინულად: Протиукраїнські настрої), უკრაინოფობია (უკრაინულად: Українофобія) ან ანტიუკრაინიზმი (უკრაინულად: Протиукраїнізм) — მტრული დამოკიდებულება უკრაინელების, უკრაინული კულტურის, უკრაინული ენის, უკრაინას, როგორც ერის, ან ყოველივე ზემოთ ჩამოთვლილის მიმართ.[1]

თანამედროვე მკვლევრები ანტიუკრაინულ განწყობებს ორ ძირითად ტიპად ყოფენ.

პირველი ტიპი მოიცავს უკრაინელების დისკრიმინაციას მათი ეთნიკური ან კულტურული წარმომავლობის საფუძველზე, რაც ტიპურ ფორმებს იღებს ქსენოფობიის, რასიზმისა და უფრო ფართო ანტისლავური განწყობების სახით.

მეორე ტიპი გულისხმობს უკრაინელების, როგორც რეალური ეთნიკური ჯგუფის, კონცეპტუალურ უარყოფას, ასევე უკრაინული კულტურისა და ენის უარყოფას, იმ რწმენაზე დაყრდნობით, რომ ისინი „არაბუნებრივია“, რადგან ხელოვნურად შეიქმნა.

XX საუკუნეის მიჯნაზე რამდენიმე რუსი ნაციონალისტი ავტორი ამტკიცებდა, რომ როგორც უკრაინული იდენტობა, ისე ენა ხელოვნურად იყო შექმნილი რუსეთის დასუსტებისა და მის წინააღმდეგ გამოყენების მიზნით.[2]

მას შემდეგ ეს არგუმენტი სხვა რუს ნაციონალისტ ავტორებსაც არაერთხელ გაუმეორებიათ.[1]

უკრაინოფობიური სტერეოტიპები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რუსული ნაციონალისტური ნარატივებისა და პროპაგანდის ფარგლებში უკრაინოფობიური სტერეოტიპები მერყეობს დაცინვიდან მთელი უკრაინელი ერისა და უკრაინული წარმოშობის ადამიანებისთვის უარყოფითი თვისებების მიწერამდე. მათ შორისაა:

  • უკრაინელები ბევრ სალოს ჭამენ.[3]
  • უკრაინელები ხარბები არიან.[3]
  • უკრაინელები ეშმაკები და ცბიერები არიან.[3]
  • უკრაინელები არაკეთილსინდისიერები არიან.[3]
  • უკრაინელები გაუნათლებლები არიან და კულტურა არ გააჩნიათ.[3]
  • უკრაინელები ჰომოსექსუალები არიან.
  • უკრაინელი ქალები მეძავები არიან.
  • უკრაინელები ანტისემიტები არიან.[3]
  • უკრაინული ენა რუსულის „დამტვრეულ დიალექტად“ არის წარმოჩენილი.[4]
  • უკრაინული ნაციონალიზმი ხშირად ცხადდება ნეონაციზმისთან ასოცირებულად.

ეს უკანასკნელი წარმოადგენს განმეორებად თემას რუსულ დეზინფორმაციაში მიმდინარე რუსეთ-უკრაინის ომის კონტექსტში და ჩვეულებრივ შემდეგი ნარატივებით ვლინდება:

ამასთან, ნაცისტები თავად უკრაინელებსაც მიიჩნევდნენ Untermensch-ებად, როგორც სლავებს, და შესაბამისად ეპყრობოდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ბანდერა თავდაპირველად თანამშრომლობდა ნაცისტებთან, მოგვიანებით იგი ნაცისტურ საკონცენტრაციო ბანაკში იქნა დაპატიმრებული.[6]

    • უკრაინელები ივან მაზეპას — დამოუკიდებლობის მომხრე ჰეტმანის — თანამგრძნობებად არიან წარმოჩენილნი, რომელიც თითქოს ცდილობდა „რუს და უკრაინელ ხალხთა ერთიანობის“ ღალატს.
    • მთელი უკრაინული საზოგადოება ხშირად წარმოჩენილია, როგორც ნეონაცისტებისა და ულტრანაციონალისტების მიერ დომინირებული, რომლებიც ეთნიკურ რუსებსა და რუსულენოვან მოსახლეობას დევნიან. ეს სტერეოტიპი რუსეთის ხელისუფლებამ გამოიყენა 2022 წლის უკრაინაში შეჭრის გასამართლებლად, „დემილიტარიზაციისა“ და „დენაციფიკაციის“ გამოცხადებული მიზნებით.

ისტორია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რუსეთის იმპერიაში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

უკრაინული თვითშეგნების აღმავლობამ და გავრცელებამ 1848 წლის რევოლუციების პერიოდში რუსეთის იმპერიაში საზოგადოების გარკვეულ ფენებში ანტიუკრაინული განწყობების ფორმირება გამოიწვია.

ამ მოძრაობის შეჩერებისა და კონტროლის მიზნით, უკრაინული ენის გამოყენება იმპერიაში თავდაპირველად შეიზღუდა სახელმწიფო დადგენილებებით, როგორიც იყო ვალუევის ცირკულარი (1863 წლის 18 ივლისი), ხოლო მოგვიანებით ემსის უკაზი (1876 წლის 18 მაისი) ფაქტობრივად კრძალავდა მის გამოყენებას ბეჭდურ გამოცემებში (ძველი დოკუმენტების ხელახალი გამოცემის გამოკლებით).

ანტიუკრაინული განწყობები ფართოდ ვრცელდებოდა ისეთი ორგანიზაციების მიერაც, როგორიც იყო „შავი ასეულები“, რომლებიც კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდნენ უკრაინულ თვითგამორკვევას.

უკრაინული ენის გამოყენებაზე დაწესებული ზოგიერთი შეზღუდვა შერბილდა 1905–1907 წლებში. მათი პრაქტიკული კონტროლი შეწყდა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ.

რუსი ჟანდარმები 1914 წელს ტარას შევჩენკოს დაკრძალვის ადგილზე

ემსის უკაზისა და ვალუევის ცირკულარის გარდა, არსებობდა ანტიუკრაინული ენობრივი დადგენილებების მთელი სერია, რომელიც XVII საუკუნეიდან იწყება, როდესაც რუსეთს რომანოვების დინასტია მართავდა.

1720 წელს პეტრე I-მა გამოსცა ბრძანება, რომელიც კრძალავდა უკრაინულ ენაზე წიგნების ბეჭდვას, ხოლო 1729 წლიდან ყველა ბრძანება და ინსტრუქცია მხოლოდ რუსულ ენაზე იწერებოდა.

1763 წელს ეკატერინე II-მ გამოსცა დადგენილება, რომელიც კრძალავდა უკრაინულ ენაზე ლექციების ჩატარებას კიევ-მოჰილას აკადემიაში.

1769 წელს წმინდა სინოდმა აკრძალა უკრაინული ანბანის წიგნების ბეჭდვა და გამოყენება.

1775 წელს განადგურდა ზაპოროჟიის სეჩი.

1832 წელს მარჯვენა სანაპიროს უკრაინას სკოლებში სწავლება მთლიანად რუსულ ენაზე გადავიდა.

1847 წელს რუსეთის ხელისუფლებამ დევნა დაიწყო წმინდა კირილესა და მეთოდეს საძმოს წევრების წინააღმდეგ და აკრძალა ტარას შევჩენკოს, პანტელეიმონ კულიშის, მიკოლა კოსტომაროვისა და სხვათა ნაშრომები.

1862 წელს უკრაინაში დაიხურა ყველა უფასო საკვირაო სკოლა მოზრდილთათვის.

1863 წელს რუსეთის შინაგან საქმეთა მინისტრმა ვალუევმა განაცხადა, რომ „მცირე რუსული ენა“ (ანუ უკრაინული ენა) არასოდეს არსებობდა და არც შეიძლებოდა არსებულიყო.

ამავე პერიოდში, 1863–1864 წლების ზამთარში, იმპერიის დასავლეთ რეგიონებში დაიწყო იანვრის აჯანყება, რომელმაც ყოფილი პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობას ხალხები გააერთიანა.

შემდეგ, 1864 წელს მიღებულმა „დაწყებითი სკოლის რეგლამენტმა“ დაადგინა, რომ სწავლება მხოლოდ რუსულ ენაზე უნდა ჩატარებულიყო.

1879 წელს რუსეთის განათლების მინისტრმა დმიტრი ტოლსტოიმ ოფიციალურად და ღიად განაცხადა, რომ რუსეთის იმპერიის ყველა მოსახლეს იძულებითი რუსიფიკაცია უნდა გაევლო.

1880-იან წლებში გამოიცა რამდენიმე დადგენილება, რომლებიც კრძალავდა:

  • კერძო სკოლებში უკრაინულ ენაზე სწავლებას
  • უკრაინულ თეატრალურ წარმოდგენებს
  • ოფიციალურ დაწესებულებებში უკრაინული ენის ნებისმიერ გამოყენებას
  • უკრაინული სახელებით მონათვლას

1892 წელს კიდევ ერთმა დადგენილებამ აკრძალა რუსულიდან უკრაინულზე თარგმნა.

1895 წელს გამომცემლობების მთავარმა ადმინისტრაციამ აკრძალა ბავშვთა წიგნების ბეჭდვა უკრაინულ ენაზე.

1911 წელს მოსკოვში თავადაზნაურთა VII ყრილობაზე მიღებულმა რეზოლუციამ რუსულის გარდა სხვა ნებისმიერი ენის გამოყენება აკრძალა.

1914 წელს რუსეთის ხელისუფლებამ ოფიციალურად აკრძალა შევჩენკოს დაბადების 100 წლის იუბილეს აღნიშვნა და ჩერნეჩას გორაზე ჟანდარმები განათავსა.

იმავე წელს ნიკოლოზ II-მ გამოსცა ბრძანება, რომელიც უკრაინულ პრესას კრძალავდა.

საბჭოთა კავშირში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
„თავის დროზე მარკო კროპივნიცკი, ივან ტობილევიჩი, მიკოლა სადოვსკი, მარია ზანკოვეცკა, პანას საქსაჰანსკი ყველანი უნდა ჩამოეხრჩოთ. მაშინ უკრაინის შესახებ არც არავინ გაიგებდა.“
—  მიხაილ არტემიევიჩ მურავიოვი, წითელი არმიის მეთაური[7]

საბჭოთა ხელისუფლების პირობებში უკრაინაში კორენიზაციას პოლიტიკა დამკვიდრდა უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის დამარცხების შემდეგ და თავდაპირველად მხარს უჭერდა უკრაინული კულტურული თვითშეგნების განვითარებას.

თუმცა ეს პოლიტიკა თანდათანობით გაუქმდა 1928 წლიდან, ხოლო 1932 წელს იგი მთლიანად შეიცვალა რუსიფიკაციის სასარგებლოდ.

1929 წელს მიკოლა კულიშიმ დაწერა თეატრალური პიესა „მინა მაზაილო“, რომელშიც ავტორი ოსტატურად აღწერს უკრაინაში არსებულ კულტურულ ვითარებას.

ოფიციალურად საბჭოთა ხელისუფლება უარყოფდა ანტიუკრაინული განწყობების არსებობას, თუმცა რეალურად დაიწყო უკრაინული კულტურისა და ენის ყველა ასპექტის რეპრესირება, რაც ეწინააღმდეგებოდა პროლეტარული ინტერნაციონალიზმის იდეოლოგიას.

1930 წელს ხარკოვიში გაიმართა ე.წ. უკრაინის თავისუფლების კავშირის პროცესი, რის შემდეგაც მრავალი ყოფილი უკრაინელი პოლიტიკოსი და მათი ნათესავები იძულებით გადაასახლეს ცენტრალურ აზიაში.[8]

დიდი წმენდის დროს უკრაინელი პოეტების, მწერლებისა და მთარგმნელების მთელი თაობა დევნასა და დახვრეტას შეეწირა, რასაც ისტორიოგრაფიაში საკუთარი სახელიც აქვს — დახვრეტილი აღორძინება.[9]

საბჭოთა ეპოქაში უკრაინის მოსახლეობა მნიშვნელოვნად შემცირდა ხელოვნურად შექმნილი შიმშილის შედეგად, რომელიც ისტორიაში ცნობილია როგორც ჰოლოდომორი და განხორციელდა უკრაინელი ხალხის წინააღმდეგ 1932–1933 წლებში, ისევე როგორც სსრკ-ის სხვა სასოფლო-სამეურნეო რეგიონებში.

კოლექტივიზაცია და მრეწველობის პრიორიტეტული დარგების ნაკლებობა შიმშილის სიკვდილიანობის მთავარ ფაქტორებად მიიჩნევა. კვლევები მიუთითებს, რომ ეთნიკური უკრაინელები და გერმანელები განსაკუთრებით მიზანმიმართულად დაზარალდნენ.[10]

2021 წელს გამოქვეყნებული ეკონომიკური კვლევა ასკვნის, რომ უკრაინული მოსახლეობის მაღალი წილის მქონე რეგიონები ცენტრალიზებული პოლიტიკით განსაკუთრებით მძიმედ დაზარალდნენ, ხოლო უკრაინულ ტერიტორიებს ნაკლები რაოდენობის ტრაქტორები მიეწოდათ, რაც შიმშილით გამოწვეულ სიკვდილიანობას ზრდიდა. კვლევის მიხედვით, მხოლოდ უკრაინაში შიმშილით გამოწვეული სიკვდილიანობის 92% სისტემურ ანტიუკრაინულ მიკერძოებას შეიძლება აიხსნას.[11]

მრავალი გამოჩენილი უკრაინელი გამოცხადდა ნაციონალისტად ან ანტირევოლუციონერად, რის შედეგადაც ისინი „ხალხის მტრებად“ რეპრესირებულნი და დახვრეტილნი იყვნენ.[12]

1944 წლის იანვარში, საკავშირო კომუნისტური პარტიის პოლიტბიუროს სხდომაზე, იოსებ სტალინი პირადად გამოვიდა სიტყვით ალექსანდრ დოვჟენკოს ფილმზე უკრაინა ალში, სადაც ის საუბრობდა „ანტილენინურ შეცდომებსა და ნაციონალისტურ გადახრებზე“.[13]

1951 წლის 2 ივლისს კომუნისტურმა გაზეთმა პრავდა გამოაქვეყნა სტატია „იდეოლოგიური გადახრები ლიტერატურაში“, რომელიც ეხებოდა ვოლოდიმირ სოსიურას ლექსს „გიყვარდეს უკრაინა“. სტატიაში ნათქვამი იყო, რომ ეს ნაწარმოები შეიძლებოდა ხელმოწერილი ყოფილიყო ისეთი „უკრაინელი ხალხის მტრების“ მიერ, როგორებიც იყვნენ სიმონ პეტლიურა და სტეპან ბანდერა.[14]

თანამედროვე კვლევები მიუთითებს, რომ უკრაინული ენა საბჭოთა მედია-პროდუქციაში მნიშვნელოვნად არასაკმარისად იყო წარმოდგენილი.[15]

ანტიუკრაინული სიძულვილის ენა რუსეთის უკრაინაში შეჭრის დროს

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ამ კონტექსტში სოციალურ მედია-პლატფორმებზე არაერთხელ იქნა გაანალიზებული ანტიუკრაინული, წამქეზებელი და დეჰუმანიზაციის შემცველი ნარატივები, რომლებიც სისტემატურად მეორდება.

მკვლევრებმა ისინი შეადარეს სიძულვილის ენას, რომელიც წარსულში გამოიყენებოდა ძალადობის გასამართლებლად ისეთი ჯგუფების წინააღმდეგ, როგორებიც იყვნენ ჰოლოკოსტის მსხვერპლნი, წითელი ქმერების სამიზნე ჯგუფები კამბოჯაში, ტუტსები 1994 წლის რუანდის გენოციდის დროს და როჰინჯები მიანმარიში.

რუსეთ-უკრაინის ომის შემთხვევაში ძალადობის მოწონება და წახალისება, სხვა მაგალითებთან ერთად, მოიცავს რუსეთის სამხედრო დანაშაულების ზეიმს, როგორიცაა ბუჩის ხოცვა-ჟლეტა ან 2023 წლის იანვარში დნიპროში საცხოვრებელ კორპუსზე განხორციელებული სარაკეტო დარტყმა, რომელმაც 40-ზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქის სიცოცხლე იმსხვერპლა.

სოციალური მედიის ანგარიშები, რომლებიც მსგავს თემებზე აქვეყნებენ მასალებს, ხშირად პარალელურად მიზანში იღებენ სექსუალურ და გენდერულ უმცირესობებს, ავრცელებენ შეთქმულების თეორიებს, როგორიცაა „ბიოლაბორატორიები უკრაინაში“, QAnon-თან დაკავშირებულ ნარატივებს, და ხშირად გამოხატავენ მხარდაჭერას დონალდ ტრამპის მიმართ.[16]

ქვეყნების მიხედვით

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ნაცისტური გერმანია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ნაცისტური იდეოლოგიის მიხედვით, უკრაინელები — სხვა სლავ ხალხებთან ერთად — განიხილებოდნენ როგორც Untermensch-ები („ქვეადამიანები“), რის გამოც ისინი ექვემდებარებოდნენ უკიდურეს რასობრივ წინასწარგანწყობასა და ექსპლუატაციას.

ნაცისტური გერმანია უკრაინელებს არ აღიარებდა როგორც ცალკე ერს ან ეთნიკურ ჯგუფს, რომელიც სუვერენიტეტს იმსახურებდა; პირიქით, ისინი აღიქმებოდნენ, როგორც დანაწევრებული სოფლის მოსახლეობა, რომელიც უნდა დამორჩილებულიყო, დამონებულიყო ან გადაასახლებულიყო გერმანული ექსპანსიონისტური მიზნების სამსახურში.

ადოლფ ჰიტლერი და სხვა წამყვანი ნაცისტი თეორეტიკოსები სლავებს რასობრივად დაბალ საფეხურზე მდგომებად და პოლიტიკურად თვითმმართველობის უუნაროდ მიიჩნევდნენ.

Mein Kampf-ში ჰიტლერი სლავებს „დაბალი რასის“ წარმომადგენლებად მოიხსენიებდა და აღმოსავლეთის მიწების დაპყრობაზე გერმანელთა უფლებას ამართლებდა.[17]

1942 წლის Generalplan Ost, რომელიც ჰაინრიხ ჰიმლერის SS-ის მიერ შემუშავდა, ითვალისწინებდა ათობით მილიონი სლავის, მათ შორის უკრაინელების, მასობრივ გადასახლებასა და დამონებას.

გეგმის მიხედვით, ადგილობრივი მოსახლეობის მხოლოდ მცირე ნაწილი — 10% ან ნაკლები — უნდა „გერმანიზებულიყო“, ხოლო დანარჩენები იძულებით უნდა გადასახლებულიყვნენ ან დაღუპულიყვნენ შიმშილისა და იძულებითი შრომის პირობებში.[18]

მიუხედავად იმისა, რომ 1941 წელს უკრაინაში თავდაპირველად არსებობდა გერმანიის მიმართ გარკვეული მხარდაჭერა — განსაკუთრებით ნაციონალისტურ წრეებში, რომლებიც დამოუკიდებლობის იმედს ამყარებდნენ — ნაცისტურმა რეჟიმმა ძალიან სწრაფად დაიწყო უკრაინული ავტონომიის ჩახშობა.

ხანმოკლე უკრაინის ეროვნული მთავრობა, რომელიც ლვივიში უკრაინელი ნაციონალისტების ორგანიზაციამ (OUN-B) გამოაცხადა, რამდენიმე დღეში გესტაპომ დაშალა, ხოლო მისი ლიდერები, მათ შორის იაროსლავ სტეცკო და სტეპან ბანდერა, დააპატიმრეს.[19]

ერიხ კოხი, რომელიც ოკუპირებული უკრაინის ადმინისტრირებისათვის რაიხსკომისრად დაინიშნა, ღიად გამოხატავდა ადგილობრივი მოსახლეობისადმი ზიზღს:

ვიკიციტატა
„ჩვენ ბატონთა რასა ვართ… მე ამ ქვეყანას უკანასკნელ წვეთამდე გამოვწურავ. მე აქ ბედნიერების გასავრცელებლად არ მოვსულვარ.“
(ერიხ კოხი, უკრაინის რაიხსკომისარი[20])

კოხის სასტიკი მმართველობის პირობებში მილიონობით უკრაინელი იძულებით შრომას, შიმშილის პოლიტიკასა და მასობრივ დახვრეტებს დაექვემდებარა.

დაახლოებით 2.2 მილიონი უკრაინელი გადაასახლეს გერმანიაში, სადაც ისინი Ostarbeiter-ებად („აღმოსავლელი მუშები“) მონური შრომის პირობებში მუშაობდნენ.[21]

ნაცისტური პროპაგანდა და ადმინისტრაციული დოკუმენტები სისტემატურად ახდენდა უკრაინელების დეჰუმანიზაციას.

1942 წლის SS-ის ერთ-ერთ დირექტივაში ეწერა:

ვიკიციტატა
„უკრაინელები, ისევე როგორც ყველა რუსი, უნდა განიხილებოდნენ, როგორც პრიმიტიული ადამიანები. მათ მხოლოდ მარტივი შრომა უნდა ასწავლონ და არა პოლიტიკა, კულტურა ან უმაღლესი განათლება. “

განათლების, კულტურული განვითარების და თვითგამორკვევის უფლების ასეთი სისტემური უარყოფა ნათლად ასახავდა ნაცისტების ფართო სტრატეგიას — უკრაინული იდენტობის წაშლასა და ტერიტორიის რასობრივად სტრატიფიცირებულ გერმანულ იმპერიაში შთანთქმას.

უკრაინა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2012 წლის 15 ივლისს, კვირას, უკრაინის ეროვნული სატელევიზიო მაუწყებელი პირველი ეროვნული თავის საინფორმაციო პროგრამაში „კვირის შეჯამება“ (უკრაინულად: Підсумки тижня) აჩვენებდა ვიდეომასალას, რომელიც უკრაინის შიგნით ანტიუკრაინული განწყობების განვითარებას ეხებოდა.[23]

კარიკატურა Vidsich-იდან: რუსული ენა წარმოდგენილია, როგორც დიდი მამაკაცი, რომელიც უკრაინული ენის სიმბოლოდ გამოსახულ გოგონას ეუბნება: „გაიწიე, პატარა! შენ მე მჩაგრავ!“

უკრაინის კომუნისტური პარტიის კრემენჩუკის განყოფილების ვებგვერდზე გამოქვეყნებული პროპაგანდისტული სტატია ამტკიცებდა, რომ საბჭოთა რეჟიმის პერიოდში გამოქვეყნებული ისტორია იყო „ნამდვილი ისტორია“, ხოლო არქივებიდან აღმოჩენილი ახალი ისტორიული ფაქტები — მცდარი.[24]

სტატია ასევე უარყოფდა უკრაინული კულტურის არსებობას.

უკრაინის პარლამენტარმა მიკოლა ლევჩენკომ, რომელიც რეგიონების პარტიას წევრი და დონეცკის საქალაქო საბჭოს დეპუტატი იყო, საჯაროდ განაცხადა, რომ სახელმწიფოში მხოლოდ ერთი ენა — რუსული — უნდა არსებობდეს.

მისი განცხადებით, უკრაინული ენა არაპრაქტიკულია და მის გამოყენებას თავი უნდა აარიდონ. ლევჩენკომ უკრაინულს „ფოლკლორისა და ანეკდოტების ენა“ უწოდა.

ამავე დროს, მან აღნიშნა, რომ პრინციპის გამო ილაპარაკებდა ლიტერატურულ უკრაინულზე, თუკი რუსული ერთადერთ სახელმწიფო ენად გამოცხადდებოდა.[25]

იმავე პარტიის პრესსპიკერმა ანა ჰერმანმა ეს განცხადებები მკაცრად გააკრიტიკა.[26]

მიხაილო ბახარევი, ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკის პარლამენტის ვიცე-სპიკერი (და Krymskaya Pravda-ს მთავარი რედაქტორი), ღიად აცხადებდა, რომ უკრაინული ენა არ არსებობდა და იგი მხოლოდ მოსახლეობის გაუნათლებელი ნაწილის ენა იყო.

მან მცდარად ამტკიცებდა, რომ ეს ენა ტარას შევჩენკომ და სხვებმა „შექმნეს“.

ბახარევის მოსაზრებით, არ არსებობდა არც უკრაინული ერი, უკრაინულ სახელმწიფოს არ ჰქონდა მომავალი და უკრაინიზაცია უნდა შეჩერებულიყო.[27]

უკრაინის განათლების მინისტრი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

უკრაინის მეცნიერებისა და განათლების ყოფილმა მინისტრმა დმიტრო ტაბაჩნიკმა უკრაინის გარკვეულ რეგიონებში პროტესტი გამოიწვია, სადაც მას ანტიუკრაინულობაში სდებდნენ ბრალს.

ეს პროტესტები დაკავშირებული იყო მის განცხადებებთან დასავლეთ უკრაინელების შესახებ, რუსული ენისადმი მის უპირატესობის მინიჭებასთან და ჰოლოდომორის უარყოფასთან.[28][29]

ტაბაჩნიკის ხედვა უკრაინის ისტორიაზე მოიცავდა თეზას, რომლის მიხედვითაც დასავლეთ უკრაინელები სინამდვილეში არ არიან უკრაინელები.

რუსულ გაზეთ იზვესტია-ში 2009 წელს გამოქვეყნებულ სტატიაში ტაბაჩნიკი წერდა:

ვიკიციტატა
„ჰალიჩანებს (დასავლეთ უკრაინელებს) პრაქტიკულად არაფერი აქვთ საერთო დიდი უკრაინის მოსახლეობასთან — არც მენტალობით, არც რელიგიით, არც ენით, არც პოლიტიკურ არენაზე.“

ის ასევე ამტკიცებდა:

ვიკიციტატა
„ჩვენ გვყავს განსხვავებული მტრები და განსხვავებული მოკავშირეები. მეტიც, ჩვენი მოკავშირეები და ძმებიც კი მათი მტრები არიან, ხოლო მათი „გმირები“ (სტეპან ბანდერა, რომან შუხევიჩი) ჩვენთვის მკვლელები, მოღალატეები და ჰიტლერის ჯალათების თანამზრახველები არიან.[28]“

2010 წლის 17 მარტისთვის დასავლეთ უკრაინის ოთხმა რეგიონულმა საბჭომ უკვე მიიღო რეზოლუცია, რომელიც მინისტრის თანამდებობიდან გათავისუფლებას მოითხოვდა.

ქვეყნის მასშტაბით არაერთმა სამოქალაქო და სტუდენტურმა ორგანიზაციამ (მათ შორის სამხრეთ უკრაინის ხერსონიდან და აღმოსავლეთ უკრაინის დონეცკიდან), ავტორებმა და ყოფილმა საბჭოთა დისიდენტებმა ასევე მოაწერეს ხელი პეტიციებს მისი გადაყენების მოთხოვნით.[28]

ტაბაჩნიკმა ასევე განაცხადა, რომ უკრაინის ისტორიის სახელმძღვანელოები შეიცავდა „უბრალოდ მცდარ“ ინფორმაციას და გამოაცხადა მათი გადაწერის განზრახვა.[30][31]

რუსეთი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
ხელი, ორთავიანი არწივისა და „CCCP“-ის ტატუთი, წმენდს ლურჯ ფარს ოქროსფერი სამკაპით — უკრაინის გერბით
უკრაინოფობია, ვიტალი სიჩკარჩუკის ნამუშევარი

უკრაინის 1991 წლის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის საპასუხოდ, ცნობილმა რუსმა პოეტმა იოსიფ ბროდსკიმ დაწერა ღრმად შეურაცხმყოფელი ლექსი უკრაინის დამოუკიდებლობაზე. აღნიშნული ლექსი ხელახლა იქნა აღმოჩენილი და პოპულარიზებული რუსული სახელმწიფო მედიის მიერ 2015 წელს, დონბასის ომის პიკის პერიოდში.[32]

ლევადას ცენტრის მიერ 2009 წლის ივნისში რუსეთში ჩატარებული გამოკითხვის მიხედვით, გამოკითხულთა 75% პატივს სცემდა უკრაინელებს, როგორც ეთნიკურ ჯგუფს, თუმცა 55% უარყოფითად იყო განწყობილი უკრაინის, როგორც სახელმწიფოს, მიმართ.

ამავე დროს, 2009 წლის მაისში კიევის საერთაშორისო სოციოლოგიის ინსტიტუტის გამოკითხვის მიხედვით, უკრაინელთა 96% დადებითად იყო განწყობილი რუსების, როგორც ეთნიკური ჯგუფის, მიმართ, 93% პატივს სცემდა რუსეთის ფედერაციას, ხოლო 76% — რუსეთის პოლიტიკურ ისტებლიშმენტს.[33]

რუსული მედიის ნაწილი, როგორც ჩანს, მიზანმიმართულად ცდილობდა უკრაინის დისკრედიტაციას.[34]

ანტიუკრაინული დამოკიდებულება შეინიშნებოდა არაერთ რუს პოლიტიკოსშიც, მათ შორის მოსკოვის ყოფილ მერთან იური ლუჟკოვისა და რუსეთის ლიბერალ-დემოკრატიული პარტიის ყოფილ ლიდერთან ვლადიმირ ჟირინოვსკისთან.[35]

რუსეთის სახელმწიფო ოფიციალური პირებიც აკეთებდნენ ანტიუკრაინულ განცხადებებს. მაგალითად, რუსეთის უშიშროების საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილემ დმიტრი მედვედევიმ 2022 წლის აპრილში განაცხადა:

ვიკიციტატა
„უკრაინულობის თვით არსი, რომელიც ანტირუსული შხამითა და საკუთარი იდენტობის შესახებ სიცრუით იკვებება, ერთი დიდი ფარსია. უკრაინული იდენტობა არ არსებობს და არც არასოდეს არსებობდა.“ [36]“

2006 წელს ვლადიმირ პუტინის, ვიქტორ იუშჩენკოსა და ვასილი დუმასადმი გაგზავნილ წერილებში ბაშკირეთის უკრაინული კულტურული ცენტრი რუსეთში არსებულ ანტიუკრაინულ განწყობებს აპროტესტებდა და აღნიშნავდა, რომ რუსულ მედიაში ფართოდ გამოიყენებოდა ანტიუკრაინული ეთნიკური შეურაცხყოფები.[37]

ანალოგიური საჩივარი ურალის უკრაინელთა კავშირიმაც გაგზავნა ევროპაში უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციაში 2000 წელს.[38]

ბაშკირეთის უკრაინული კულტურული ცენტრის მიხედვით, რუსეთში მნიშვნელოვანი დემოგრაფიული წარმომადგენლობის მიუხედავად, უკრაინელებს ნაკლები წვდომა აქვთ უკრაინულენოვან სკოლებსა და ეკლესიებზე, ვიდრე სხვა ეთნიკურ ჯგუფებს.[38]

ვლადივოსტოკიში ადგილობრივმა რუსმა ოფიციალურმა პირებმა აკრძალეს უკრაინული საკვირაო სკოლა, რათა „ეროვნული საკითხები არ გაემწვავებინათ“.[39]

უკრაინის მსოფლიო კონგრესის პრეზიდენტის თქმით, 2001 წელს უკრაინული ეკლესიის რეგისტრაციის მცდელობები სისტემატურად ფერხდებოდა „განსაკუთრებული დისკრიმინაციის“ გამო.[40]

2008 წელს ნიკოლაი სმირნოვმა გადაიღო დოკუმენტური ფილმი, სადაც ამტკიცებდა, რომ უკრაინა წარმოადგენს ერთიანი რუსეთის ნაწილს, რომელიც დასავლურმა ძალებმა, განსაკუთრებით პოლონეთიმ, გამოყვეს.[41]

2010 წლის ნოემბერში რუსეთის უზენაესმა სასამართლომ გააუქმა ერთ-ერთი უდიდესი უკრაინული სათვისტომოს — რუსეთში უკრაინელთა ფედერალური ნაციონალურ-კულტურული ავტონომია — რეგისტრაცია.[42]

ავტორის, მიხაილო რატუშნიის შეფასებით, რუსეთის დიდ ნაწილში უკრაინელი აქტივისტები კვლავ დისკრიმინაციასა და შეუწყნარებლობას აწყდებიან.[43]

პოლონეთი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
ანტიუკრაინული ბანერი ვარშავაში გამართულ მსვლელობაზე, რომელიც ვოლინის ხოცვა-ჟლეტის 80-ე წლისთავს მიეძღვნა (2023)

მეორე პოლონეთის რესპუბლიკის პერიოდში უკრაინელები, ისევე როგორც სხვა უმცირესობები, სისტემატურად განიცდიდნენ დისკრიმინაციას.

მათ ხშირად არ ნიშნავდნენ საჯარო სამსახურში; მიწის რეფორმის დროს, არისტოკრატთა მამულების გაყოფისას, უპირატესობა პოლონელ გლეხებს ენიჭებოდათ; პოლონეთის ხელისუფლება კი იმ დონემდე მიდიოდა, რომ მართლმადიდებლურ ეკლესიებს ანგრევდა და ხელმის რეგიონიდან ყველა უკრაინელის გასახლების გეგმასაც ამუშავებდა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს უკრაინელთა ნაწილმა თავდაპირველად საბჭოთა და გერმანულ ოკუპაციას დაუჭირა მხარი, ვიდრე პოლონური მმართველობის გაგრძელებას.

პოლონურმა და უკრაინულმა შეიარაღებულმა ორგანიზაციებმა გერმანული ოკუპაციის დროს და მის შემდეგ მიწისქვეშა ომი აწარმოეს.

ბევრი პოლონელი პოლონური სოფლების განადგურებასა და სამოქალაქო მოსახლეობის მკვლელობას პოლონელთა გენოციდად მიიჩნევს, თუმცა პოლონურმა მიწისქვეშა ორგანიზაციებმაც ჩაიდინეს უკრაინელთა მასობრივი მკვლელობები (მაგალითად, პავლოკომის ხოცვა-ჟლეტა).[44]

1995 წლის ბოლოს უკრაინული ორგანიზაციის „ZUwP“-ის აკრძალვა მოითხოვეს[45] პოლონეთში, სასაზღვრო ქალაქ პშემიშლიში უკრაინული კულტურის ფესტივალის დროს ანტიუკრაინული ქმედებების ტალღის შემდეგ.

მონაწილეების მიმართ გაისმა მრავალი მუქარა და მოხდა ვანდალიზმის არაერთი ფაქტი.

ანტიუკრაინული ლოზუნგებით გრაფიტების რაოდენობა გაიზარდა, ხოლო „პოლონეთის უკრაინელთა კავშირის“ ოფისი გადაწვეს.[46]

ზოგიერთ ქალაქში ორგანიზებული თავდასხმები განხორციელდა უკრაინული კულტურის ცენტრებზე, სკოლებზე, ეკლესიებსა და მემორიალებზე.[47]

ანტიუკრაინული და ანტისემიტური ავტორები, განსაკუთრებით ინტერბელუმის პერიოდის ენდეციის აქტივისტები, გამოიცემოდნენ პოლონურ გამომცემლობა Nortom-ში.[48]

მათ შორის იყვნენ რომან დმოვსკი, იანუშ დობროში, იენდჟეი გერტიხი, იან ლუდვიკ პოპლავსკი, მაჩეი გერტიხი და სტანისლავ იასტშემბსკი.[49]

2000 წელს პოლონეთის კულტურის სამინისტროს წარმომადგენელმა აიძულა Nortom-ს ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობიდან 12 საკამათო სათაური გაეწვია.[48]

რუსეთ-უკრაინის ომის დაწყების შემდეგ 2014 წელს პოლონეთში უკრაინელთა რაოდენობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა, განსაკუთრებით სამუშაო მიგრაციის გამო.[50]

ამ პერიოდში გაჩნდა სტერეოტიპი უკრაინელზე, როგორც იაფ და ხშირად არალეგალურ მუშახელზე, ან როგორც ადამიანზე, რომელიც პოლონელებს სამუშაო ადგილებს ართმევს.[51]

სიტუაცია 2022 წლის 24 თებერვლის შემდეგ

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2022 წლის 24 თებერვალის რუსეთის ფედერაციის შეიარაღებული ძალები უკრაინაში შეიჭრნენ.

ამის შედეგად, 2023 წლის ნოემბრისთვის 17 მილიონზე მეტმა უკრაინის მოქალაქემ გადაკვეთა პოლონეთ-უკრაინის საზღვარი.[52]

მიუხედავად იმისა, რომ პოლონეთის მთავრობამ და საზოგადოებამ მნიშვნელოვანი დახმარება გაუწია უკრაინას, ლტოლვილთა კრიზისმა პოლონელთა ნაწილის მხრიდან უარყოფითი დამოკიდებულებაც წარმოშვა.

პოლიტიკოსები გჟეგოჟ ბრაუნი და იანუშ კორვინ-მიკე ხშირად ასოცირდებიან ანტიუკრაინულ განცხადებებთან, ისევე როგორც პარტია კონფედერაცია თავისუფლება და დამოუკიდებლობა.[53]

2022 წელს პოპულარული გახდა ჰეშთეგი #StopUkrainizacjiPolski („შეაჩერეთ პოლონეთის უკრაინიზაცია“).

ანტიუკრაინული განწყობები მხოლოდ ეკონომიკურ და სამხედრო თემებს არ უკავშირდებოდა — მათ გაძლიერებას ხელი შეუწყო სხვადასხვა კრიმინალურმა თუ სადავო ინციდენტმაც.[54]

ბოლო პერიოდში ყველაზე ძლიერი ნეგატიური რეაქცია პოლონურ საზოგადოებაში გამოიწვია უკრაინისთვის სამხედრო დახმარებამ და უკრაინული მარცვლეულის საკითხმა, რამაც პოლონელ ფერმერთა პროტესტები გამოიწვია საზღვარზე.[55]

პორტუგალია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პორტუგალიაში ანტიუკრაინული განწყობები განსაკუთრებით გაიზარდა 1990-იანი წლებიდან, მას შემდეგ, რაც უკრაინელი მიგრანტები პორტუგალიის ტერიტორიაზე მასობრივად დასახლდნენ.

პორტუგალიაში მცხოვრები უკრაინელების უმეტესობა დასაქმებულია დაბალკვალიფიციურ და დაბალანაზღაურებად სფეროებში, განსაკუთრებით დასუფთავების მომსახურებაში, მშენებლობაში, საწარმოო ინდუსტრიაში, სატრანსპორტო მომსახურებაში, სასტუმროებსა და რესტორნებში.[56]

2020 წლის მარტში უკრაინის მოქალაქე, სახელად იგორ ჰუმენიუკი, ლისაბონის აეროპორტში დაკითხვისას აწამეს და შედეგად გარდაიცვალა, როდესაც პორტუგალიაში არარეგულარული გზით შესვლას ცდილობდა.[57][58]

კანადა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ანტიუკრაინული დისკრიმინაცია კანადაში არსებობდა უკრაინელების კანადაში დასახლების დროიდან, დაახლოებით 1891 წლიდან, XX საუკუნეის მიწურულამდე.

ერთი მხრივ, ეს წარმოადგენდა იმ პერიოდის კანადაში გავრცელებული ნატივიზმის უფრო ფართო ტენდენციის ნაწილს.

თუმცა უკრაინელები განსაკუთრებული დისკრიმინაციის ობიექტები გახდნენ მათი რაოდენობის, ხილვადობის (ტრადიციული ჩაცმულობის, არადასავლეთევროპული გარეგნობისა და ენის გამო) და პოლიტიკური აქტივობის გამო.

პირველი მსოფლიო ომის დროს კანადის ხელისუფლებამ დაახლოებით 8,000 უკრაინელი კანადელი „მტრის მოქალაქეებად“ ინტერნირებაში მოაქცია, რადგან ისინი ავსტრიის იმპერიიდან იყვნენ წარმოშობით.

ომებს შორის პერიოდში ყველა უკრაინული კულტურული და პოლიტიკური ჯგუფი, მათი იდეოლოგიის მიუხედავად, სამეფო კანადური ცხენოსანი პოლიციის (RCMP) მეთვალყურეობის ქვეშ იმყოფებოდა, ხოლო მათი მრავალი ლიდერი დეპორტირებულ იქნა.[59]

ეს დამოკიდებულება ნელ-ნელა შეიცვალა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, როდესაც კანადის საიმიგრაციო და კულტურული პოლიტიკა აშკარა ნატივიზმიდან უფრო პლურალისტური მიმართულებით გადავიდა.

უკრაინელი ნაციონალისტები უკვე აღიქმებოდნენ არა როგორც საშიში სუბვერსიული ძალა, არამედ როგორც კომუნიზმის მსხვერპლები.

უკრაინელებმა მაღალი სახელმწიფო თანამდებობების დაკავებაც დაიწყეს.

ერთ-ერთი პირველი ასეთი ფიგურა იყო სენატორი პოლ იუზიკი, რომელიც მულტიკულტურალიზმის პოლიტიკის ერთ-ერთ ადრეულ მხარდამჭერად ითვლება — პოლიტიკისა, რომელიც ოფიციალურ დისკრიმინაციას უნდა დასასრული მოეღო და არაინგლისურ და არაფრანგულ კანადელთა წვლილი ეღიარებინა.

1960-იან წლებში შექმნილმა ბილინგვიზმისა და ბიკულტურალიზმის სამეფო კომისიამ, რომელიც თავდაპირველად მხოლოდ ფრანგულ-კანადური საჩივრების განსახილველად იყო შექმნილი, საბოლოოდ კანადაში მულტიკულტურალიზმისკენ გარდამავალი პროცესი დაიწყო.

ეს ნაწილობრივ პრემიერ-მინისტრ პიერ ტრუდოს სურვილით იყო განპირობებული, მოეპოვებინა დასავლეთ კანადაში უკრაინელი ამომრჩევლების მხარდაჭერა.

კომისიაში ასევე შედიოდა უკრაინელი კანადელი კომისარი იაროსლავ რუდნიცკი.

1982 წელს კანადის უფლებათა და თავისუფლებათა ქარტიის 27-ე მუხლის საფუძველზე ოფიციალური მულტიკულტურალიზმის დამკვიდრების შემდეგ, კანადაში მცხოვრებმა უკრაინელებმა დისკრიმინაციის წინააღმდეგ სამართლებრივი დაცვა მიიღეს.

უკრაინელი კანადელები იკავებდნენ მაღალ სახელმწიფო თანამდებობებს, მათ შორის:

ჩრდილოეთი კორეა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2024 წლის 23 ივნისის პაკ ჯონგ-ჩონიმ გააკეთა განცხადება, რომელშიც უკრაინელები ნეონაცისტებს შეადარა.[60]

ჟარგონული მიმართვები უკრაინელებისა და უკრაინული კულტურისადმი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

უკრაინელებთან მიმართებით ეთნიკური შეურაცხმყოფელი ტერმინებისა და სტერეოტიპების გამოყენება რუსულ მედიაში[61] წარმოადგენს რუსეთში უკრაინული თემის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან შეშფოთებას.[37]

ეთნიკური შეურაცხმყოფელი ტერმინები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  • ხოხოლი (khokhol) — მომდინარეობს ტრადიციული კაზაკური ვარცხნილობის სახელიდან.[62]
  • სალოედი (saloyed) — სიტყვასიტყვით „სალოს მჭამელი“; ეფუძნება სტერეოტიპს, თითქოს სალო უკრაინელთა საყვარელი ეროვნული საკვებია.
  • უკრი (Ukr, მრავლობითში Ukry) — დაცინვით გამოყენებული ტერმინი, რომელიც დაკავშირებულია მითიურ „უძველეს ტომთან“ — „უკრებთან“.
  • უკროპი (Ukrop) — სიტყვასიტყვით „კამა“; სიტყვათა თამაში: ukrainian = ukrop.[63]
  • შოშონი (Szoszon) — პოლონურ სივრცეში გავრცელებული დაცინვითი ტერმინი.[64]
  • ჰანკი (Hunky) — ისტორიულად ჩრდილოეთ ამერიკაში გამოყენებული ეთნიკური შეურაცხმყოფელი ტერმინი.[65]

პოლიტიკური შეურაცხმყოფელი ტერმინები და ისტორიული მეტსახელები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  • მალოროსი — „მცირე რუსეთის მკვიდრი“; იმპერიული რუსეთის ტერმინის აღორძინებული ფორმა.
  • ბანდეროვეცი / ბანდერივეცი / ბანდერლოგი — ტერმინები, რომლებიც უკრაინულ ეროვნულ იდენტობას უკავშირებენ რადიკალურ ნაციონალიზმს და სტეპან ბანდერას სახელს.[67]
  • ჟიდობანდერა — ირონიული თვითსახელწოდება, რომელიც ევრომაიდნის პერიოდში გავრცელდა.[68]
  • მაიდაუნი — ევრომაიდანის და შეურაცხმყოფელი რუსული სიტყვა „დაუნის“ შერწყმა.
  • მაიდანუტი — მაიდნისა და რუსული შეურაცხმყოფელი ტერმინის შერწყმა.
  • კასტრიულეგოლოვი — სიტყვასიტყვით „ქვაბთავიანი“; დაცინვითი ტერმინი ევრომაიდნის მონაწილეთა მიმართ.
  • სვიდომიტი — უკრაინული „სვიდომი“ (ცნობიერი) და რუსული შეურაცხმყოფელი სიტყვის შერწყმა.
  • ღორები (Pigs) — ეფუძნება სტერეოტიპს, თითქოს უკრაინელებს ღორის ხორცი განსაკუთრებით უყვართ.

ანტიუკრაინული განწყობები კულტურასა და მედიაში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

იხილეთ აგრეთვე

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. 1 2 Andriy Okara. Ukrainophobia is a gnostic problem. "n18texts Okara დაარქივებული 23 October 2018 საიტზე Wayback Machine. ". Retrieved 7 December 2008.
  2. ↑ Shkandrij, Myroslav (9 October 2001) Russia and Ukraine. McGill-Queen's Press - MQUP. ISBN 9780773522343. 
  3. 1 2 3 4 5 6 Що таке українофобія і як її розпізнати – Політичні новини | УНІАН uk. unian.ua (24 March 2011). ციტირების თარიღი: 25 July 2017
  4. ↑ The long war over the Ukrainian language – the Boston Globe.
  5. ↑ Soviet Army. The Internet Encyclopedia of Ukraine. ციტირების თარიღი: August 18, 2022
  6. ↑ Harvest of Despair — Karel C. Berkhoff.
  7. ↑ Orel, S. Хутір Надія — колиска театру корифеїв (Khutir Nadiya – a cradle of a theater of coryphaeus) დაარქივებული 9 March 2023 საიტზე Wayback Machine. . Newspaper "Day". 2003-04-04
  8. ↑ The Great Ukrainian Famine of 1932-33 | Sciences Po Violence de masse et Résistance - Réseau de recherche fr (2016-01-19). ციტირების თარიღი: 2023-06-05
  9. ↑ Життя і смерть Миколи Хвильового. Від комуніста до комунара. ციტირების თარიღი: 2023-06-05
  10. ↑ Naumenko, Natalya (March 2021). „The Political Economy of Famine: The Ukrainian Famine of 1933“. The Journal of Economic History. 81 (1): 156–197. doi:10.1017/S0022050720000625. ISSN 0022-0507.
  11. ↑ Markevich, Andrei; Naumenko, Natalya; Qian, Nancy (29 July 2021). „The Political-Economic Causes of the Soviet Great Famine, 1932–33“ (PDF). Centre for Economic Policy Research. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 14 მარტი 2022. ციტირების თარიღი: 26 November 2021 – წარმოდგენილია REPEC-ის მიერ.
  12. ↑ Basil Dmytryshyn, Moscow and the Ukraine, 1918–1953: A Study of Russian Bolshevik Nationality Policy, Bookman Associates, 1956
  13. ↑ Shapoval, Yu. Гітлер, Сталін і Україна: безжальні стратегії (Hitler, Stalin and Ukraine: merciless strategies). Ukrayinska Pravda. 9 May 2013
  14. ↑ Siundiukov, I. Volodymyr Sosiura and the Oppressors of National Spirit. The Day. 17 February 2004
  15. ↑ Dovzhenko Film Studios as a mirror of Russification policy in the USSR. Ukrayinska Pravda. 17 July 2013.
  16. ↑ Strick, Benjamin. (3 May 2023) Incitement to Kill: Tracking hate speech targeting Ukrainians during Russia's war in Ukraine. Centre for Informati.
  17. ↑ Mein Kampf, Ralph Manheim translation
  18. ↑ Czesław Madajczyk, Generalplan Ost: The Nazi Plan for the East, 1990
  19. ↑ Timothy Snyder, Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin, 2010
  20. ↑ Alexander Dallin, German Rule in Russia, 1941–1945, 1957
  21. ↑ Karel Berkhoff, Harvest of Despair: Life and Death in Ukraine under Nazi Rule, 2004
  22. ↑ Nazi directives in Nazi Empire: German Colonialism and Imperialism from Bismarck to Hitler, Shelley Baranowski, 2011
  23. ↑ (in Ukrainian) 2012: історія русифікації від провладного телеканалу (2012: History of Russification by the pro-state TV-station), Ukrayinska Pravda (18 July 2012)
  24. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს. ru. Communist Party of Ukraine (2004).
  25. ↑ Антон Зікора. (2 March 2007) Секретар Донецької міськради Левченко – про мову, Шевченка і сифіліс. ციტირების თარიღი: 17 June 2015
  26. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს. uk. homin.ca (8 March 2007).
  27. ↑ Semena, Nikolai (10 October 1997). "Объявить Крым зоной интеллектуального бедсвия..." предложил вице-спикер крымского парламента Рефат Чубаров. И жизнь показала, что он не прав... ["Declare Crimea an intellectual disaster zone..." proposed the vice-speaker of the Crimean parliament, Refat Chubarov. And life has shown that he is incorrect...]. Dzerkalo Tyzhnia (რუსული). 40 (157): 4. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 September 2007.
  28. 1 2 3 https://web.archive.org/web/20100419052542/http://www.kyivpost.com/news/nation/detail/62086/ "Furor over Tabachnyk appointment rising"
  29. ↑ https://web.archive.org/web/20101009062917/http://www.kyivpost.com/news/opinion/op_ed/detail/84817/%22Ukrainian Education Minister Tabachnyk Confirms His Russian Nationalist Credentials"
  30. ↑ შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები url და title აუცილებელად უნდა მიეთითოს. uk. ukranews.com (13 May 2010). ციტირების თარიღი: 16 July 2015
  31. ↑ Katya Gorchinskaya (18 March 2010). „Tabachnyk's views are dangerous in classroom“. Kyiv Post.
  32. ↑ Впервые доказано авторство «На независимость Украины» Бродского | Colta.ru. ციტირების თარიღი: 2023-06-05
  33. ↑ Россияне об Украине, украинцы о России – Левада-Центр. ციტირების თარიღი: 17 June 2015
  34. ↑ Russian attitudes not as icy towards Ukraine, Kyiv Post (15 October 2009)
  35. ↑ The Ukrainian Pravda. Why Cannot Zhirinovsky and Zatulin Wash Their Feet in the Black Sea on the Ukrainian coast? Retrieved 11.20.07
  36. ↑ Medvedev escalates anti-Ukrainian rhetoric en. OSW Centre for Eastern Studies (5 April 2022). ციტირების თარიღი: 29 May 2022
  37. 1 2 Азербайджанская диаспора Санкт-Петербурга требует от властей защиты от ультраправых экстремистов (po. ციტირების თარიღი: 17 June 2015
  38. 1 2 Open letter to the Comissar of the OSCE from the Union of Ukrainians in the Urals
  39. ↑ The Ukrainian Weekly. 2003: The Year in Review.
  40. ↑ Regarding the census in Russia and the rights of Ukrainians.
  41. ↑ Smirnov, N. History of Russia, part 57. "Novoe vremya", 2008 YouTube-ზე
  42. ↑ Valentyn Nalyvaichenko (26 January 2011). „Nalyvaichenko to OSCE: Rights of Ukrainians in Russia systematically violated“. Kyiv Post.
  43. ↑ Mykhailo Ratushniy (6 May 2011). „In their 'Russian world,' there is no room for Ukrainians“. Kyiv Post.
  44. ↑ Holocaust in Ukraine. ციტირების თარიღი: 19 February 2024
  45. ↑ Karl Cordell and Andrzej Dubczinsky, "Poland and the European Union", p.192
  46. ↑ The Ukrainian Weekly, 21 July 1996
  47. ↑ Lvivska gazette. 31 October 2006
  48. 1 2 Antisemitism Worldwide 2000/1 – Poland.
  49. ↑ Rafal Wnuk (2004). „Recent Polish Historiography“. დამოწმება journal საჭიროებს |journal=-ს (დახმარება)
  50. ↑ Kryzysowa migracja Ukraińców do Polski (20 November 2023). ციტირების თარიღი: 8 April 2026
  51. ↑ „Obalamy mity na temat pracowników z Ukrainy“. Money.pl. 2018. ციტირების თარიღი: 8 April 2026.
  52. ↑ Ilu uchodźców z Ukrainy jest w Polsce.
  53. ↑ 340 tys. antyukraińskich wpisów w polskim internecie (2023). ციტირების თარიღი: 8 April 2026
  54. ↑ Raport „Przyjdą i zabiorą”. Jak polskie społeczeństwo postrzega uchodźców z Ukrainy (2023). ციტირების თარიღი: 8 April 2026
  55. ↑ Polish farmer blockade puts Polish-Ukrainian relations at further risk (13 February 2024). ციტირების თარიღი: 8 April 2026
  56. ↑ A Comunidade Ucraniana em Portugal pt. High Commissariat for Immigration and Intercultural Dialogue (ACIDI) (26 June 2014). ციტირების თარიღი: 13 September 2014
  57. ↑ Portugal's immigration chief resigns months after Ukrainian man dies at Lisbon airport en. Euronews (9 December 2020).
  58. ↑ Donn, Natasha. SEF inspectors who killed Ukrainian at Lisbon airport jailed for between 7 and 9 years en. Portugal Resident (10 May 2020).
  59. ↑ Hewitt, Steve. "Policing the Promised Land: The RCMP and Negative Nation-building in Alberta and Saskatchewan in the Interwar Period", The Prairie West as Promised Land ed. R. Douglas Francis and Chris Kitzan (Calgary: University of Calgary Press, 2007), 318–320.
  60. ↑ „North Korea supports Russia's war with Ukraine as 'legitimate act of self-defense'“. Korea Times. ციტირების თარიღი: 24 June 2024.
  61. ↑ Моченов, Андрей; Никулин, Сергей. 'Хохлы', 'пиндосы', 'чухонцы' и прочие 'бусурмане' в Рунете и российской прессе (28 June 2002).
  62. ↑ Laitin, David D. (1998). Identity in Formation: The Russian-speaking Populations in the Near Abroad. Cornell University Press, გვ. 175. ISBN 9780801484957. 
  63. ↑ Kyiv Post
  64. ↑ Romer, Marcin. „"Przeki" i "Szoszoni"“.
  65. ↑ „Bill Konyk“.
  66. ↑ „Petlyurite“.
  67. ↑ Yekelchyk, Serhy. {{{title}}}. 
  68. ↑ Shore, Marci. {{{title}}}. 
  69. ↑ Declaring 'I'm Ukrainian, not Russian', Palance walks out of Russian Film Festival in Hollywood. ukemonde.com (11 June 2004). ციტირების თარიღი: 17 June 2015თარგი:Deadlink
  70. ↑ В Украине запретили фильм "Брат 2" из-за "унизительных для украинцев сцен" ru (2015-02-18). ციტირების თარიღი: 2024-05-07
  71. ↑ Barry, Ellen (2009-04-12). „A Wild Cossack Rides Into a Cultural Battle“. Kyiv Post. ციტირების თარიღი: 2009-04-14.
  72. ↑ На Украине запретили российские фильмы «Поддубный» и «Белая гвардия». КоммерсантЪ (29 July 2014). ციტირების თარიღი: 2014-07-30
  73. ↑ Держкіно відрегулює механізм видачі прокатних посвідчень на фільми російського виробництва. Міністерство культури України. ციტირების თარიღი: 2014-07-30
  74. ↑ Marta Shokalo, Svitlana Pirkalo. Everything Is Illuminated: набір кіно-стереотипів — BBC Ukraine, November 9, 2005
  75. ↑ Ukrainian: Hollywood version — Ukrainian week, November 14, 2008
  76. ↑ Ukraine in the dark to Hollywood. P. 1. — People's Truth, 5.11.2007
  77. ↑ Ukraine in the dark to Hollywood. P. 2. — People's Truth, 6.11.2007
  78. ↑ Ukraine calls for Russian documentary on Crimea to be sent to Hague Tribunal. Ukraine Today (11 March 2015). ციტირების თარიღი: 16 March 2015
  79. ↑ «Матч» проти України[მკვდარი ბმული]. Високий замок. 17.05.2012
  80. ↑ /Фільм «Матч». Ну і нехай собі пливе — рецензія (відео) დაარქივებული 28 April 2015[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები . Точка.net. 27.04.2012
  81. ↑ Образ ворога: Як російський кінематограф розпалює ненависть до українців uk (2022-07-28). ციტირების თარიღი: 2022-11-18
  82. ↑ Вера Куприна. (2024-04-07) Переделать пацифиста. В пропагандистских «20/22» «Позывном "Пассажире"» можно заметить сюжет, кажется, общий вообще для всех «патриотических» фильмов об «СВО».
  83. ↑ Glas, Othmara (2022-08-19). „Für den Kreml? Streit um Oliver Stones Ukraine-Film in Leipzig“ [For the Kremlin? Dispute over Oliver Stone's Ukraine film in Leipzig]. Frankfurter Allgemeine Zeitung. ციტირების თარიღი: 2022-10-06. ციტატა: „Damit bedient er ein klassisches Propaganda-Narrativ des Kremls“ [In doing so, he is using a classic Kremlin propaganda narrative]
  84. ↑ Dorota Niemitz. (2 November 2016) Volhynia (Hatred) by Wojciech Smarzowski — a gripping account of the 1943 massacre. International Committee of the Fourth International (ICFI).
  85. ↑ „Emily in Paris: Ukraine complains over Kyiv character stereotype“. BBC News. January 2, 2022. დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 14, 2022. ციტირების თარიღი: April 14, 2022.
  86. ↑ Krebs, Katharina; Noor Haq, Sana. Ukraine's culture minister slams 'Emily in Paris' for 'offensive' Ukrainian character (January 3, 2022). ციტირების თარიღი: April 14, 2022
  87. ↑ Проститутки, мафия и… вампиры: карикатурные образы украинцев в мировом кино (January 6, 2022).
  88. 1 2 Проститутки, мафия и… вампиры: карикатурные образы украинцев в мировом кино (January 6, 2022).
  89. ↑ Moscow Times
  90. 1 2 Yuzefyk, Kateryna. (2022-10-19) Михайло Булгаков: києволюб чи імперець-українофоб? • Ukraїner. ციტირების თარიღი: 2024-10-13
  91. ↑ Yefymenko, Hennadiy; Semkiv, Rostyslav (September 22, 2022). „Українофоб чи геній? Які погляди мав Булгаков, що не так із його культом і як вчинити з музеєм у Києві“ [Ukrainophobe or a genius? What views did Bulgakov have, what was wrong with his cult and what should be done with the museum in Kiev] (უკრაინული). [But the same "White Guard" was reworked into the play "Days of the Turbines", and in it the "anti-Petlyura" and, in fact, anti-Ukrainian motives were strengthened.]
  92. ↑ Новости интернета, сми, медиа. Последние события (26 November 2020).
  93. ↑ 401 Authorization Required.
  94. ↑ «Година „ЧЕ“ з Єгором Чечериндою», 26 травня, частина 2 YouTube-ზე
  95. 1 2 3 УКРАЇНА В РОСІЙСЬКИХ ФІЛЬМАХ! Після 2014 року. 2022-05-13. https://www.youtube.com/watch?feature=shared&v=bE_i2IJa9Bc.
  96. ↑ „Opinion | You might be binge-watching Russian propaganda on Netflix“. Washington Post (ინგლისური). 2019-02-20. ISSN 0190-8286. ციტირების თარიღი: 2024-10-13.
  97. ↑ «Україна не для українців»? Як Троцький з «партизанськими бандами» боровся uk-UA. ციტირების თარიღი: 2024-10-13
  98. ↑ Masis, Julie. Russian TV series claims Jewish Trotsky masterminded bloody 1917 revolution (28 September 2017).
  99. ↑ Russian television's Trotsky serial: A degraded spectacle of historical falsification and anti-Semitism en (2017-11-25). ციტირების თარიღი: 2024-10-13
  100. ↑ В Україні заборонено більше 70 фільмів і серіалів з Охлобистіним.
  101. ↑ Держкіно заборонило 71 фільм з участю російського актора Охлобистіна (список) დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. . Radio Freedom. 12/09/2014
  102. ↑ Держкіно забороняє фільми Охлобистіна დაარქივებული 01/10/2014, საიტზე Wayback Machine. .12/09/2014
  103. ↑ В Україні заборонили 71 фільм за участі Охлобистіна დაარქივებული 01/22/2015, საიტზე Wayback Machine. . Ракурс. 09.12.2014
  104. ↑ Киевские националисты просят Пинчука запретить показ фильма Мы из будущего-2. ციტირების თარიღი: 2010-11-29
  105. ↑ Віталій Жежера. Сім'я вечеря в Інтернеті…. Голос України, 27 вересня 2003
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ანტიუკრაინული_განწყობები&oldid=5366830“-დან