ანტერპრენერი

ანტერპრენერი (ფრანგ. Entrepreneur) — პირი, რომელიც იწყებს და მართავს ბიზნესს ან საწარმოს, იღებს რისკებს ფინანსური მოგების მიღების მიზნით. ანტრეპრენერები ხშირად ხასიათდებიან, როგორც ინოვატორები, ახალი იდეების შემომტანები ბაზარზე.

ეტიმოლოგია და ისტორია

ტერმინი „ანტრეპრენერი“ მომდინარეობს ფრანგული სიტყვიდან „entreprendre“, რაც ნიშნავს „წამოწყებას“ ან „საქმის დაწყებას“. ფრანგი ეკონომისტი რიშარ კანტილიონი იყო პირველი, ვინც გამოიყენა ეს ტერმინი თანამედროვე ბიზნეს კონტექსტში 1730-იან წლებში. მან ანტრეპრენერი განსაზღვრა, როგორც პირი, რომელიც მოქმედებს გაურკვევლობის პირობებში და იღებს რისკებს. მოგვიანებით, XIX საუკუნეში, ფრანგმა ეკონომისტმა ჟან-ბატისტ სეიმმა გააფართოვა ამ ცნების მნიშვნელობა, აღწერა ანტრეპრენერი, როგორც ადამიანი, რომელსაც „გადააქვს ეკონომიკური რესურსები დაბალი პროდუქტიულობის არედან მაღალი პროდუქტიულობისა და შემოსავლის არეში“.

ანტრეპრენერის მახასიათებლები

ანტრეპრენერები ხშირად ასოცირდებიან შემდეგ თვისებებთან და უნარ-ჩვევებთან:

• ინოვაციურობა — ახალი იდეების, პროდუქტების ან მომსახურების შექმნა
• რისკის აღება — მზაობა, გაწიოს ფინანსური და პირადი რისკები
• ინიციატივა — პროაქტიულობა პრობლემების იდენტიფიცირებისა და გადაჭრის პროცესში
• შესაძლებლობების დანახვა — ბაზრის ხარვეზების ან შეუვსებელი საჭიროებების იდენტიფიკაცია
• გამძლეობა — სირთულეების მიუხედავად მიზნებისკენ სწრაფვა
• ადაპტირება — ცვლილებებთან სწრაფი შეგუება და მოქნილობა
• ლიდერობა — სხვების ინსპირირება და წარმართვა საერთო მიზნისკენ

ანტრეპრენერობის ტიპები

ანტრეპრენერობა შეიძლება იყოს სხვადასხვა ფორმის:

• მცირე ბიზნესის ანტრეპრენერობა — ტრადიციული, მცირე მასშტაბის ბიზნესების შექმნა და მართვა
• სოციალური ანტრეპრენერობა — ბიზნესები, რომლებიც მიზნად ისახავენ სოციალური პრობლემების გადაჭრას
• ინტრაპრენერობა — ინოვაციების შემოტანა არსებული ორგანიზაციის შიგნით
• სერიული ანტრეპრენერობა — მრავალი ბიზნესის დაწყება და განვითარება თანმიმდევრულად

ანტრეპრენერობის მნიშვნელობა ეკონომიკისათვის

ანტრეპრენერები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ეკონომიკის განვითარებაში:

• ეკონომიკური ზრდა — ქმნიან ახალ ბიზნესებს, რაც იწვევს ეკონომიკურ აქტივობას
• ინოვაცია — ავითარებენ ახალ პროდუქტებს, მომსახურებებს და ტექნოლოგიებს
• დასაქმება — ქმნიან სამუშაო ადგილებს
• კონკურენცია — ზრდიან ბაზრის ეფექტურობას კონკურენციის გაძლიერებით
• სტრუქტურული ცვლილება — ხელს უწყობენ ეკონომიკის ტრანსფორმაციას ახალ სექტორებში

გამოწვევები ანტრეპრენერობაში

• ფინანსების მოძიება — საწყისი და საოპერაციო კაპიტალის მიღების სირთულე
• გაურკვევლობა — ბაზრის ცვალებად პირობებში მოქმედება
• კონკურენცია — არსებულ და ახალ მოთამაშეებთან კონკურენციის გაწევა
• რეგულაციები — სახელმწიფო რეგულაციებთან და ბიუროკრატიასთან გამკლავება
• წარუმატებლობის რისკი — სტატისტიკურად, ბევრი სტარტაპი ვერ აღწევს წარმატებას
• სამუშაო-პირადი ცხოვრების ბალანსი — ანტრეპრენერული საქმიანობა ხშირად მოითხოვს მნიშვნელოვან დროსა და ენერგიას

ანტრეპრენერობა საქართველოში

საქართველოში ანტრეპრენერობის განვითარება განსაკუთრებით დაჩქარდა დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ. 2010-იანი წლებიდან მოყოლებული, სახელმწიფო და საერთაშორისო ორგანიზაციები ახორციელებენ სხვადასხვა პროგრამებს ანტრეპრენერობის წახალისებისთვის. საქართველოს ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების სააგენტო (GITA), „აწარმოე საქართველოში“ და სხვა პროგრამები მხარს უჭერენ სტარტაპებსა და მცირე ბიზნესებს გრანტების, ტრენინგებისა და ინფრასტრუქტურული მხარდაჭერის გზით.

ლიტერატურა

• საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო. (2020). ანტრეპრენერობის განვითარების სტრატეგია 2020-2025.
• საქართველოს ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების სააგენტო. (2021). საქართველოს ინოვაციური ეკოსისტემის ანგარიში, ტომი I, 1998, გვ. 23
• Drucker, P. F. (1985). Innovation and Entrepreneurship. Harper & Row.
• Schumpeter, J. A. (1934). The Theory of Economic Development. Harvard University Press.
• Cantillon, R. (1755). Essai sur la Nature du Commerce en Général. Macmillan.
• Say, J. B. (1803). Traité d'économie politique. Deterville.
• Dees, J. G. (1998). The Meaning of Social Entrepreneurship. Stanford University.
• Blank, S. & Dorf, B. (2012). The Startup Owner's Manual. K&S Ranch Publishing Division.
• Acs, Z. J., & Audretsch, D. B. (2010). Handbook of Entrepreneurship Research. Springer.
• Schumpeter, J. A. (1942). Capitalism, Socialism and Democracy. Harper & Brothers.
• Shane, S. (2003). A General Theory of Entrepreneurship: The Individual-Opportunity Nexus. Edward Elgar Publishing.

რესურსები ინტერნეტში

• ვინ არიან ანტრეპრენერები?