ამოს ოზი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
ამოს ოზი
Amos oz675.jpg
დაბადების თარიღი 4 მაისი, 1939(1939-05-04)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7]
დაბადების ადგილი იერუსალიმი[8]
გარდაცვალების თარიღი 28 დეკემბერი, 2018(2018-12-28)[9] [4] [5] [6] (79 წლის)
გარდაცვალების ადგილი ფეთახ თიკვა
დასაფლავებულია Kibbutz Hulda Cemetery
საქმიანობა მწერალი[7] , ენათმეცნიერი, ჟურნალისტი, რომანისტი, მთარგმნელი, ესეისტი, პედაგოგი, უნივერსიტეტის პროფესორი, საბავშვო მწერალი, ავტორი და პოეტი
ენა ებრაული ენა[10]
ეროვნება ებრაელები
მოქალაქეობა Flag of Israel.svg ისრაელი
ალმა-მატერი იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტი და Gymnasia Rehavia
ჟანრი მოთხრობა და რომანი
ჯილდოები Prize of the International Book Fair in Torino, Bialik Prize, ისრაელის პრემია, Siegfried Lenz prize, ფრანც კაფკას პრემია, Stefan Heym international award, ასტურიის პრინცის ლიტერატურული პრემია[11] , გოეთეს პრემია[12] , Prix Femina étranger, გერმანიის წიგნის ვაჭრობის მშვიდობის პრემია[13] , კატალონიის საერთაშორისო პრემია[14] , Bernstein Prize, Ze'ev Prize, Grand Cross of the Order of Civil Merit[15] , საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალერი[16], ხელოვნებისა და ლიტერატურის ოფიცრის ორდენი, იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი[17] , Siegfried Unseld Preis, Dan David Prize, Mount Zion Award[18] , Abraham Geiger Prize, თელ-ავივის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, ვაიცმანის ინსტიტუტის საპატიო დოქტორი, Brenner Prize, Newman Prize, ჰაინრიხ ჰაინეს პრემია და honorary doctor of the University of Antwerp
შვილ(ებ)ი Fania Oz-Salzberger, Galia Oz და Daniel Oz

ამოს ოზი (ებრ. עמוס עוז; ნამდვილი სახელი და გვარია ამოს კლაუსნერი; დ. 4 მაისი, 193928 დეკემბერი, 2018)[19] — ისრაელელი მწერალი, რომანისტი და ინტელექტუალი. იყო ებრაული ლიტერატურის პროფესორი ნეგევის ბენ-გურიონის სახელობის უნივერსიტეტში. 1967 წლიდან მოყოლებული აქტიურად იცავდა ისრაელ-პალესტინის კონფლიქტის ორი სახელმწიფოს შეთანხმებას („ორი სახელმწიფო ორი ერისთვის“).

ამოს ოზი 40-მდე წიგნის ავტორია, მათ შორის: რომანების, მოთხრობების კრებულების, საბავშვო წიგნებისა და ესეების. მისი ნაწარმოებები ისრაელელ მწერალთა შორის ყველაზე მეტ, 45 ენაზეა ნათარგმნი. არის სხვადასხვა პრემიის მფლობელი, მათ შორის: ისრაელის (1998), ოვიდიუსის (2004), გოეთეს (2005), ჰაინრიხ ჰაინეს (2008) და ფრანც კაფკას (2013) პრემიების მფლობელი.

ნიუ-იორკ ტაიმზის მიერ გამოქვეყნებულ ნეკროლოგში ამოს ოზი „ისრაელის მოწინავე მწერლად და პატივსაცემ ინტელექტუალადაა“ მოხსენიებული.[19]

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ამოს კლაუსნერი (შემდეგში ოზი) 1939 წელს იერუსალიმში დაიბადა და კარემ ავრაჰამის სამეზობლოში გაიზარდა. იგი ფანია (მუსმანი) და იეჰუდა კლაუსნერის ერთადერთი შვილი იყო. ამოს კლაუსნერის მშობლები იერუსალიმის ებრაულ უნივერსიტეტში სწავლისას შეხვდნენ ერთმანეთს. მამის ოჯახი ლიეტუვიდან იყო, სადაც ფერმერობით ირჩენდნენ თავს, ვილნიუსის მიხედვილთ მსხვილფეხა რქოსან პირუტყვს უვლიდნენ და ბოსტნეული მოჰყავდათ. მამა ვილნიუსში (მაშინ პოლონეთის ნაწილი) ისტორიასა და ლიტერატურას სწავლობდა და შედარებითი ლიტერატურის პროფესორობა სურდა, თუმცა აკადემიურ სფეროში არ შეუღწევია. ცხოვრების დიდი ნაწილი ებრაელთა ეროვნულ და საუნივერსიტეტო ბიბლიოთეკაში მუშაობდა.

1952 წელს დედამ თავი მოიკლა. 14 წლისა კიბუც ჰულდაში გაწევრიანდა. მისი გვარი ამ დროს შეიცვალა. ოზი ებრაულად „მამაცს“ ნიშნავს. ის სოციალისტი სიონისტი გახდა, სწორედ ამიტომ არჩია თელ-ავივს იერუსალიმი.

მსახურობდა ჯარში. მონაწილეობდა სირიის საზღვარზე პარტიზანულ ბრძოლებში. ექვსდღიანი ომის დროს სინაის ნახევარკუნძულზე სატანკო შენაერთში მსახურობდა, ხოლო იომ-ქიფურის ომის დროს - გოლანის მაღლობებზე.

მოთხრობების პირველი კრებული 1965 წელს გამოიცა. პირველი რომანი - 1966 წელს. ოზის „სიყვარულისა და წყვდიადის ამბავი“ 2007 წელს პირველად ითარგმნა ჩინურად (შესაბამისად, ოზი პირველი ავტორია“). მისი ერთ-ერთი მოთხრობა ნათარგმნია ესპერანტოზე.

ჯილდოები და აღიარება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ნაშრომები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ამოს ოზი რომანებს, ნოველებსა და მოთხრობებს ებრაულ ენაზე წერდა. იგი ესეებსა და სტატიებს ისრაელისა და უცხოეთის გამომცემლობებისთვისაც წერდა.[36] ოზის ნაშრომები გერმანიის ეროვნულ ბიბლიოთეკაშია დაცული, მათ შორის:[37]

არამხატვრული[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ისრაელის მიწაზე (ესეები პოლიტიკურ თემებზე) ISBN 0-15-144644-X
  • ისრაელი, პალესტინა და მშვიდობა: ესეები (1995) (თავდაპირველად დაიბეჭდა სახელწოდებით: „ვისია წმინდა მიწა“ (1994).)
  • ამ მრისხანე სინათლის ქვეშ (1995) ISBN 0-521-44367-9
  • ისრაელის ლიტერატურა: გამონაგონის ამსახველი რეალობის შემთხვევა (1985) ISBN 0-935052-12-7
  • ლიბანის ფერდობები (1989) ISBN 0-15-183090-8
  • ამბის დასაწყისი: ესეები ლიტერატურაზე (1999) ISBN 0-15-100297-5
  • სიყვარულისა და წყვდიადის ამბავი (2002) ISBN 0-15-100878-7
  • როგორ განვკურნოთ ფანატიკოსი (2006) ISBN 978-0-691-12669-2
  • ებრაელები და სიტყვები (20 ნოემბერი, 2012); Oz, Amos; Oz-Salzberger, Fania. New Haven: Yale University Press. ISBN 9780300156478
  • ძვირფასი ზელოტები: წერილები გახლეჩილი მიწიდან (2017) Houghton Mifflin Harcourt, ISBN 9781328987006
  • რა არის ვაშლში? (საუბრები შირა ჰადადთან), 2018

მხატვრული[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მოთხრობები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Oz, Amos (22 იანვარი, 2007). „მემკვიდრეები“. The New Yorker. ციტირების თარიღი: 28 March 2011. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)
  • Oz, Amos (8 დეკემბერი, 2008). „მოლოდინი“. The New Yorker. 84 (40): 82–89. ციტირების თარიღი: 22 May 2009. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)
  • Oz, Amos (17 იანვარი, 2011). „ნორვეგიის მეფე“. The New Yorker. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 28 February 2011. ციტირების თარიღი: 17 January 2011. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |date=-ში (დახმარება)

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
Wikiquote-logo-ka.png
ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:

სტატიები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. SNAC — 2010.
  2. Encyclopædia Britannica
  3. filmportal.de — 2005.
  4. 4.0 4.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  5. 5.0 5.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  6. 6.0 6.1 Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  7. 7.0 7.1 The Fine Art Archive — 2003.
  8. გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა, ბერლინის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა, ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა და სხვ. Record #118855379 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.
  9. http://en.isabart.org/person/26083
  10. Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  11. http://www.fpa.es/es/premios-princesa-de-asturias/premiados/2007-amos-oz.html?especifica=0
  12. https://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=21489
  13. https://www.friedenspreis-des-deutschen-buchhandels.de/alle-preistraeger-seit-1950/1990-1999/amos-oz
  14. http://web.gencat.cat/ca/generalitat/premis/pic/
  15. Real Decreto 1747/2008, de 24 de octubre, por el que se concede la Gran Cruz de la Orden del Mérito Civil al señor Amos Oz, Escritor israelí // Boletín oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2008. — გამ. 254. — P. 42433. — ISSN 0212-033X
  16. http://ecrivainsisraeliens.over-blog.com/article-20533399.html
  17. http://www3.huji.ac.il/htbin/hon_doc/doc_search.pl?search
  18. Jerusalem: Kirchlicher Friedenspreis für Amos Oz
  19. 19.0 19.1 Kershner, Isabel (28 December 2018). „Amos Oz, Israeli Author and Peace Advocate, Dies at 79“. The New York Times. ციტირების თარიღი: 29 December 2018.
  20. 20.0 20.1 Curriculum Vitae he. Ben-Gurion University of the Negev. ციტირების თარიღი: 29 December 2018
  21. 21.0 21.1 21.2 21.3 21.4 21.5 21.6 21.7 21.8 Amos Oz. The Institute for the Translation of Hebrew Literature (2012).
  22. List of Bialik Prize recipients 1933–2004 (in Hebrew), Tel Aviv Municipality website. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 დეკემბერი 2007. ციტირების თარიღი: 16 დეკემბერი 2020.
  23. Israel Prize Official Site – Recipients in 1998 (in Hebrew).
  24. WELT-Literaturpreis an Amos Oz verliehen de. Berliner Morgenpost (13 November 2004). ციტირების თარიღი: 11 November 2012
  25. „Amos Oz receives Romanian Ovidius Prize“.
  26. Lev-Ari, Shiri (15 September 2005). „Two kids head off in search of truth“. Haaretz. ციტირების თარიღი: 28 March 2011.
  27. Akiva Eldar, "Border Control / The Spanish conquest", Haaretz, 30 October 2007
  28. „Literatur-Auszeichnung: Amos Oz gewinnt Heine-Preis“ (გერმანული). Spiegel Online. 21 June 2008.
  29. Dan David Prize Official Site – Laureates 2008. Dan David Prize.
  30. Israeli Author Amos Oz Wins Franz Kafka Prize. AP (27 May 2013). ციტირების თარიღი: 30 May 2013
  31. Amos Oz – the New Laureate of the Franz Kafka Prize. Franz Kafka Society (28 May 2013). ციტირების თარიღი: 30 May 2013
  32. Amos Oz – Gran Cruz de la Orden del Merito. EFE (4 January 2014). ციტირების თარიღი: 4 January 2014
  33. Cain, Sian (28 December 2018). „Israeli novelist Amos Oz dies aged 79“. The Guardian (ინგლისური). ISSN 0261-3077. ციტირების თარიღი: 28 December 2018.
  34. Laurea honoris causa ad Amos Oz it (16 July 2015). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 ივლისი 2015. ციტირების თარიღი: 16 დეკემბერი 2020.
  35. https://dagerman.se/?p=1037
  36. Itamar Zohar: Amos Oz, Israeli Literary Giant, Dies at 79 Israel News, 28 December 2018
  37. Works by Amoz Oz German National Library