ალ-ხვარაზმი (მთვარის კრატერი)

მთვარის კრატერი
ალ-ხვარაზმი
ლათ. Al-Khwarizmi
მონაცემები
ზვინულის სიმაღლე	1.18 კმ (2015)
დიამეტრი	56.25 კმ
მოცულობა	2626.39 კმ³ (2015)
უდიდესი სიღრმე	2.43 კმ (2015)
ტიპი	დარტყმითი კრატერი
სახელწოდება
ეპონიმი	ალ-ხვარაზმი
დამტკიცებულია	IAU (1973)
მდებარეობა
7.02° ჩ. გ. 107.01° ა. გ.
ციური სხეული	მთვარე
ალ-ხვარაზმი ვიკისაწყობში

კრატერი ალ-ხვარაზმი (ლათ. Al-Khwarizmi) — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა, ხვარაზმელი მათემატიკოსის, გეოგრაფისა და ასტრონომის ალ-ხვარაზმის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა

კრატერის უახლოესი მეზობლებია ჰერცის კრატერი ჩრდილო-დასავლეთით; ფლემინგის კრატერი ჩრდილოეთით; ფირსოვის კრატერი სამხრეთ-აღმოსავლეთით; სენგერის კრატერი სამხრეთ-დასავლეთით და მოისეევის კრატერი დასავლეთით. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია 7.02° ჩ. გ. 107.01° ა. გ. / 7.02; 107.01, დიამეტრი — 56.25 კმ, სიღრმე — 2.43 კმ.

კრატერის კიდეს მრავალკუთხა ფორმა აქვს, სამხრეთ ნაწილში კიდე ორმაგია. კიდეს შიდა დახრილობა დასავლეთ ნაწილში მნიშვნელოვნად უფრო ფართოა. კიდეს სიმაღლე მიმდებარე რელიეფზე 1.18 კმ-ია, კრატერის მოცულობა 2626.39 კმ³-ია. კრატერს აქვს პატარა ცენტრალური პიკი, რომელიც ქმნის ქედს, რომელიც ჩრდილო-აღმოსავლეთით არის მოხრილი. კრატერის თასის ფსკერი შედარებით ბრტყელია, ჩრდილოეთ ნაწილში რამდენიმე პატარა კრატერით არის აღნიშნული, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი უფრო გლუვია და არ არის დაზიანებული დარტყმებით.

სატელიტური კრატერები

ალ-ხვარაზმი	კოორდინატები	დიამეტრი, კმ
B	9.09° ჩ. გ. 107.92° ა. გ. / 9.09; 107.92 (Аль-Хорезми B)	59.1
G	6.76° ჩ. გ. 107.35° ა. გ. / 6.76; 107.35 (Аль-Хорезми G)	103.0
H	5.85° ჩ. გ. 109.77° ა. გ. / 5.85; 109.77 (Аль-Хорезми H)	49.7
J	6.19° ჩ. გ. 108.14° ა. გ. / 6.19; 108.14 (Аль-Хорезми J)	44.7
K	4.5° ჩ. გ. 108.15° ა. გ. / 4.5; 108.15 (Аль-Хорезми K)	22.4
L	3.77° ჩ. გ. 107.89° ა. გ. / 3.77; 107.89 (Аль-Хорезми L)	35.5
M	3.05° ჩ. გ. 107.44° ა. გ. / 3.05; 107.44 (Аль-Хорезми M)	16.4
T	7.06° ჩ. გ. 104.96° ა. გ. / 7.06; 104.96 (Аль-Хорезми T)	14.1

იხილეთ აგრეთვე

• მთვარის კრატერების სია

რესურსები ინტერნეტში

• Andersson, L. E.; Whitaker, E. A. (1982) NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097. 
• Bussey, B.; Spudis, P. (2004) The Clementine Atlas of the Moon. New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81528-4. 
• Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C. (1995) Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers. ISBN 978-0-936389-27-1. 
• McDowell, Jonathan. (July 15, 2007) Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report. ციტირების თარიღი: 2007-10-24
• Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B. (1971). „Report on Lunar Nomenclature by the Working Group of Commission 17 of the IAU“. Space Science Reviews. 12 (2): 136–186. Bibcode:1971SSRv...12..136M. doi:10.1007/BF00171763. S2CID 122125855.
• Moore, Patrick (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co.. ISBN 978-0-304-35469-6. 
• Price, Fred W. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-33500-3. 
• Rükl, Antonín (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books. ISBN 978-0-913135-17-4. 
• Webb, Rev. T. W. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6th revised, Dover. ISBN 978-0-486-20917-3. 
• Whitaker, Ewen A. (1999). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-62248-6. 
• Wlasuk, Peter T. (2000). Observing the Moon. Springer. ISBN 978-1-85233-193-1.