ალჰაზენი (მთვარის კრატერი)

მთვარის კრატერი
ალჰაზენი
ლათ. Alhazen
მონაცემები
ზვინულის სიმაღლე	0.97 კმ (2015)
დიამეტრი	34.65 კმ
მოცულობა	857.61 კმ³ (2015)
უდიდესი სიღრმე	2.10 კმ (2015)
ტიპი	დარტყმითი კრატერი
სახელწოდება
ეპონიმი	იბნ ალ-ჰაისამი
დამტკიცებულია	IAU (1935)
მდებარეობა
15.91° ჩ. გ. 71.83° ა. გ.
ციური სხეული	მთვარე
ალჰაზენი ვიკისაწყობში

კრატერი ალჰაზენი (ლათ. Alhazen) — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა არაბი მათემატიკოსის, ფიზიკოსისა და ასტრონომის იბნ ალ-ჰაისამის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ადრეიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

სახელწოდება

კრატერის სახელწოდება მომდინარეობს, მისი ეპონიმის — იბნ ალ-ჰაისამის (ინგლ. Ibn al-Haytham) ლათინიზებური ვარიანტისაგან — „ალჰაზენი“ (ლათ. Alhazen). შესაბამისად, კრატერის ქართული სახელწოდებაა „ალჰაზენი“ და არა „იბნ ალ-ჰაისამი“, როგორც ეს 2009 წლის მთვარის ზედაპირის სახელწოდების რუსული ნომენკლატურული რიგის მიხედვითაა (რუს. Ибн Аль Хайсам).

კრატერის აღწერა

კრატერის უახლოესი მეზობლებია სამხრეთ-სამხრეთ-აღმოსავლეთით ჰანსენის კრატერი და სამხრეთ-დასავლეთით კონდორსეტის კრატერი. იბნ ალ-ჰაითამის კრატერის დასავლეთით მდებარეობს კრიზისების ზღვა, ჩრდილო-დასავლეთით — გველების ზღვა, სამხრეთით — ტალღების ზღვა. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია 15.91° ჩ. გ. 71.83° ა. გ. / 15.91; 71.83, დიამეტრი — 34.65 კმ, სიღრმე — 2.10 კმ.

კრატერს აქვს მრავალკუთხა ფორმა და მნიშვნელოვნად დანგრეულია. მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ რგოლის სიმაღლე 940 მ-ს აღწევს, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 700 კმ³-ია. თასის ფსკერი ბრტყელია, შესამჩნევი სტრუქტურების გარეშე. ჰანსენის კრატერისკენ მიმართული დაბალი ქედი კრატერის სამხრეთ ნაწილს ესაზღვრება.

სატელიტური კრატერები

ალჰაზენი	კოორდინატები	დიამეტრი, კმ
A	16.17° ჩ. გ. 74.3° ა. გ. / 16.17; 74.3 (Ибн Аль Хайсам A)	16.1
D	19.68° ჩ. გ. 75.17° ა. გ. / 19.68; 75.17 (Ибн Аль Хайсам D)	34.2

იხილეთ აგრეთვე

• მთვარის კრატერების სია

რესურსები ინტერნეტში

• Andersson, L. E.; Whitaker, E. A. (1982) NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097. 
• Bussey, B.; Spudis, P. (2004) The Clementine Atlas of the Moon. New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81528-4. 
• Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C. (1995) Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers. ISBN 978-0-936389-27-1. 
• McDowell, Jonathan. (July 15, 2007) Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-08. ციტირების თარიღი: 2007-10-24
• Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B. (1971). „Report on Lunar Nomenclature by the Working Group of Commission 17 of the IAU“. Space Science Reviews. 12 (2): 136–186. Bibcode:1971SSRv...12..136M. doi:10.1007/BF00171763. S2CID 122125855.
• Moore, Patrick (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co.. ISBN 978-0-304-35469-6. 
• Price, Fred W. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-33500-3. 
• Rükl, Antonín (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books. ISBN 978-0-913135-17-4. 
• Webb, Rev. T. W. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6th revised, Dover. ISBN 978-0-486-20917-3. 
• Whitaker, Ewen A. (1999). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-62248-6. 
• Wlasuk, Peter T. (2000). Observing the Moon. Springer. ISBN 978-1-85233-193-1.