ალექსანდრე დიღმელოვი

ალექსანდრე დავითის ძე დიღმელოვი (დიღმელაშვილი; დ. 22 ოქტომბერი, 1884, სოფ. ჭოპორტი, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 31 მარტი, 1957, თბილისი) — ქართველი კინოოპერატორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1945).

ბიოგრაფია

დაიბადა 1884 წლის 22 ოქტომბერს, მისი ნამდვილი გვარი იყო დიღმელაშვილი. იყო ფოტოგრაფ დავით დიღმელოვის შვილი. 1900 წელს დავით დიღმელოვმა მოსკოვიდან თბილისში ჩაიტანა „ლატერნა მაგიკა“ და იმით აწყობდა ჩვენებებს. 1899–1900 წლებში ალექსანდრე დიღმელოვი მამის ფოტოატელიეში მუშაობდა ლაბორანტად და რეტუშორად. მალე დიღმელოვებმა სინემატოგრაფი შეიძინეს. პარალელურად ალექსანდრე დიღმელოვი მუშაობდა კინომექანიკოსად კინოთეატრ „ილუზიონში“. 1906 წელს დიღმელოვი გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში.

1910 წლიდან თავად დაიწყო კინოსიუჟეტებისა და მოკლემეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმების გადაღება. სოფია ივანიცკაიამ მისთვის მოსკოვიდან ჩაატანინა შარლ პატეს გადამღები აპარატი ფირების გარკვეული რაოდენობით. გადაღებული აქვს დოკუმენტური, კინოქრონიკალური მოკლემეტრაჟიანი სიუჟეტები და მხატვრული ფილმები: „თბილისის იპოდრომი“ (1910), „პირველი ავიატორები“, „ხატობა მცხეთაში“, „ლადო მესხიშვილის იუბილე“, „კათალიკოსის მირონცხება“, „მუხრანის ხიდის კურთხევა“, „ტახებსა და ირმებზე ნადირობა ევლახსა და ყარაიაზში“. გადაღებები პირველმა მსოფლიო ომმა შეაწყვეტინა.

ალექსანდრე დიღმელოვი პირველი ქართული მხატვრული ფილმის, „ქრისტინეს“ (1916–1918, რეჟისორი ა. წუწუნავა) ოპერატორი. მე–20 საუკუნის დასაწყისში აქტიურად მონაწილეობდა ქართული კინემატოგრაფიის განვითარებაში. იყო „სახკინმრეწვის" წამყვანი ოპერატორი. მისი საუკეთესო ფილმებია: „არსენა ჯორჯიაშვილი" (1921), „წითელი ეშმაკუნები" (1923), „სამი სიცოცხლე" (1924), „ჯანყი გურიაში" (1928), „უკანასკნელი ჯვაროსნები" (1934), „არსენა" (1937), „გიორგი სააკაძე" I და II სერია (1942–43; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1946), „მაგდანას ლურჯა" (1955, ლ. სუხოვთან ერთად) და სხვ. დაჯილდოებული იყო შრომის წითელი დროშის (1939, 1950) და წითელი ვარსკვლავის (1944) ორდენებით.

ფილმოგრაფია

წელი	დასახელება	რეჟისორი
1919	ქრისტინე	ალექსანდრე წუწუნავა
1921	არსენა ჯორჯიაშვილი	ივანე პერესტიანი
1922	მოძღვარი	ვლადიმერ ბარსკი
1923	არსენა ყაჩაღი	ვლადიმერ ბარსკი
1923	კაცი კაცისთვის მგელია	ივანე პერესტიანი
1923	წითელი ეშმაკუნები	ივანე პერესტიანი
1925	სამი სოცოცხლე	ივანე პერესტიანი
1925	ტარიელ მკლავაძის მკვლელობის საქმე	ივანე პერესტიანი
1926	სასჯელი	ივანე პერესტიანი
1926	შირვანსკაიას დანაშაული	ივანე პერესტიანი
1926	სავურ სამარე	ივანე პერესტიანი
1926	ილან დილი	ივანე პერესტიანი
1927	კრაზანას ბუდე
1927	გაფლანგვა
1928	ახალგაზრდობა იმარჯვებს	მიხეილ გელოვანი
1928	ჯანყი გურიაში	ალექსანდრე წუწუნავა
1930	საკანი №79	ზაქარია ბერიშვილი
1930	უგუბზიარა	დავით რონდელი
1931	ტანია ფრონტზე	ზაქარია ბერიშვილი
1933	უკანასკნელი ჯვროსნები
1936	ქაჯეთი	კოტე მიქაბერიძე
1937	არსენა
1938	დიადი განთიადი
1940	ქალიშვილი გაღმიდან
1943	გიორგი სააკაძე
1948	ქეთო და კოტე
1950	გაზაფხული საკენში
1956	მაგდანას ლურჯა

ლიტერატურა

• გვენცაძე ა., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 2, თბ., 2012. — გვ. 452.