შინაარსზე გადასვლა

ალარ კარისი

სტატიის შეუმოწმებელი ვერსია
მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ალარ კარისი
Alar Karis
ალარ კარისიAlar Karis
კარისი 2024 წელს
ესტონეთის მე-6 პრეზიდენტი
ამჟამინდელი თანამდებობა
დაიკავა11 ოქტომბერი 2021
პრემიერ-მინისტრი  კაია კალასი
კრისტენ მიხალი
წინამორბედიკერსტი კალიულაიდი
ესტონეთის გენერალური აუდიტორი
თანამდებობაზე ყოფნის დრო
7 აპრილი 2013 – 7 მარტი 2018
წინამორბედიმიხკელ ოვიირი
მემკვიდრეიანარ ჰოლმი
თანამდებობაზე ყოფნის დრო
3 ივლისი 2007 – 30 ივნისი 2012
წინამორბედიტონუ ლეჰცაარი
მემკვიდრევოლი კალმი
თანამდებობაზე ყოფნის დრო
2003 – 2007
წინამორბედიჰენ ელმეტი
მემკვიდრემაიტ კლასენი
დაბადებული26 მარტი, 1958 (1958-03-26) (68 წლის)
ტარტუ, ესტონეთი
მოქალაქეობაესტონეთის დროშა ესტონეთი
პოლიტიკური პარტიადამოუკიდებელი
მამაჰარი კარისი
დედავირვე კარისი
მეუღლესირჯე კარისი (1977-დღემდე)
შვილები3
განათლებაესტონეთის სიცოცხლის შემსწავლელ მეცნიერებათა უნივერსიტეტი

ალარ კარისი (დ. 26 მარტი, 1958) — ესტონეთის მეექვსე პრეზიდენტი. თანამდებობა 2021 წლის 11 ოქტომბერს დაიკავა. კარისი მუშაობდა მოლეკულურ გენეტიკოსად, განვითარების ბიოლოგად და ესტონეთის საჯარო მოხელედ.[1][2]

პრეზიდენტობამდე

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კარისი დაიბადა ტარტუში 1958 წლის 26 მარტს.[3][4] 1960 წელს მშობლების განქორწინების შემდეგ, კარისს დედა და ბებია ზრდიდნენ.[5]

1981 წელს დაამთავრა ესტონეთის სასოფლო-სამეურნეო აკადემია (ამჟამად ესტონეთის სიცოცხლის შემსწავლელ მეცნიერებათა უნივერსიტეტი) ტარტუში. 1999 წელს ტარტუს უნივერსიტეტის პროფესორი გახდა.

2003 წლიდან 2007 წლამდე კარისი ესტონეთის სიცოცხლის შემსწავლელ მეცნიერებათა უნივერსიტეტის რექტორის თანამდებობას იკავებდა, 2007 წლიდან 2012 წლამდე ტარტუს უნივერსიტეტის, 2013 წლიდან 2018 წლამდე ესტონეთის გენერალური აუდიტორი იყო, ხოლო 2018 წლიდან 2021 წლამდე ესტონეთის ეროვნული მუზეუმის დირექტორი.[1][6]

ესტონეთის პრეზიდენტი (2021 წლიდან დღემდე)

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
კარისი უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან კიევში, 2022 წლის 22 თებერვალი.

2021 წლის აგვისტოში პარლამენტის (რიიგიკოგუ) სპიკერმა იური რატასმა კარისს მიმართა შემოდგომაზე დაგეგმილ არჩევნებში ესტონეთის პრეზიდენტის თანამდებობაზე წარდგენის პერსპექტივით.[7]კარისმა მიიღო შეთავაზება[8]და კანდიდატურას ორივე კოალიციურმა პარტიამ „რეფორმის პარტიამ“[9]და „ცენტრისტულმა პარტიამ“ დაუჭირა მხარი.[10]2021 წლის 31 აგვისტოს კარისი ესტონეთის პრეზიდენტად აირჩიეს ხმების ორი მესამედით, 72 ხმით, რიიგიკოგუში.[2][11]თანამდებობა 2021 წლის 11 ოქტომბერს მიიღო.

კარისი შვედეთის მეფესთან ერთად ტალინში, 2023 წლის 2 მაისი

არჩევნებმა კრიტიკა და საარჩევნო რეფორმისკენ მოწოდებები გამოიწვია ოპონენტი კანდიდატების არარსებობის გამო.[12][13][14]კარისმა საპატიო სიტყვაში ახსენა „პრეზიდენტის შერჩევის პროცესის გარშემო არსებული არეულობა“ და მოუწოდა რიიგიკოგუს, განეხილა სისტემური ცვლილებები, როგორიცაა გაფართოებული საარჩევნო კოლეგიის გამოყენება, კანდიდატების წარდგენის ხელშეწყობა ან პირდაპირი არჩევნების შემოღება. კარისმა პირობა დადო, რომ საპრეზიდენტო ვადის განმავლობაში დამბალანსებლის და შუამავლის როლს შეასრულებდა.[15]

კარისი ჟენევაში 2025 წელს

კარისმა პრეზიდენტობა ლატვიასა და ფინეთში სახელმწიფო ვიზიტებით დაიწყო.[16]ლატვიაში ვიზიტს მასპინძლობდა სეიმის სპიკერი ინარა მურნიეცე, რადგან ლატვიის პრეზიდენტ ეგილს ლევიტს წინა საღამოს COVID-19 დაუდასტურდა.[17]

კარისმა რამდენჯერმე გამოიყენა უფლება, არ გამოექვეყნებინა პარლამენტის მიერ მიღებული კანონები. 2023 წლის დეკემბერში, კარისმა უარი თქვა კანონის გამოქვეყნებაზე, რადგან მთავრობამ დაარღვია საპროცედურო წესები. გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ რიიგიკოგუში სრული დაბრკოლება, რამაც შეიძლება პარლამენტის მუშაობის შეუძლებლობა გამოიწვიოს, არ აძლევს მთავრობას უფლებას, ყველა კანონპროექტი ნდობის ვოტუმთან მიაბას და შესაბამისად, პარლამენტში გაიტანოს.[18]რიიგიკოგუმ კანონპროექტი უცვლელად მიიღო. კარისმა მეორედ თქვა უარი გამოქვეყნებაზე და კანონპროექტი უზენაეს სასამართლოში გაგზავნა.[19]უზენაესმა სასამართლომ კარისის მხარე დაიკავა.[20]

2024 წლის ივლისში კარისმა არ გამოაქვეყნა სატრანსპორტო საშუალებების გადასახადის შესახებ აქტი, რადგანაც არაკონსტიტუციურად მიიჩნია. კანონი არღვევდა თანასწორი მოპყრობის პრინციპს, რომელიც შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებს ეხებოდა.[21]კარისმა კანონი დაამტკიცა, როდესაც პარლამენტმა ცვლილებები შეიტანა.[22]

პირადი ცხოვრება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კარისის მამა, ჰარი კარისი (1930–2018) იყო ბოტანიკოსი,[23] ხოლო დედა ვირვე კარისი (1928–2020) სოფლის მეურნეობის სპეციალისტი ცხოველთა კვების დარგში.[24]1960 წელს მშობლების განქორწინების შემდეგ, კარისი დედასა და ბებია ვილჰელმინესთან ერთად იზრდებოდა.

1977 წლიდან კარისი დაქორწინებულია სირჯე კარისზე, რომელთანაც 3 შვილი და 5 შვილიშვილი ჰყავს.[25]ესტონურის გარდა, კარისი თავისუფლად ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.[26]

ღირსებები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ეროვნული ღირსებები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

უცხოური ღირსებები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. 1 2 CV: Alar Karis. ციტირების თარიღი: 13 March 2021
  2. 1 2 Tambur, Silver. (2021-08-31) Alar Karis elected president of Estonia en-GB. ციტირების თარიღი: 2021-08-31
  3. ↑ CV: Alar Karis. ციტირების თარიღი: 13 March 2021
  4. ↑ Who is Estonia's next president Alar Karis? en (2021-08-30). ციტირების თარიღი: 2021-08-31
  5. ↑ Presidendi Sugupuu Kuidas mustlased väikese Alar Karise Tartu turult ära varastasid. Eesti Ekspress. ციტირების თარიღი: 3 February 2024
  6. ↑ Potential presidential candidate: Smart and educated nation key to future en (2021-08-19). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 August 2021. ციტირების თარიღი: 2021-08-22
  7. ↑ Riigikogu speaker asks museum director to consider running as president en (17 August 2021). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 August 2021. ციტირების თარიღი: 22 August 2021
  8. ↑ Museum director says 'yes' in answer to presidential bid offer en (2021-08-18). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 August 2021. ციტირების თარიღი: 22 August 2021
  9. ↑ Reform Party Riigikogu group supports Karis as presidential candidate en (2021-08-19). ციტირების თარიღი: 22 August 2021
  10. ↑ Center joins Reform in support for Alar Karis presidential candidacy en (22 August 2021). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 August 2021. ციტირების თარიღი: 22 August 2021
  11. ↑ Alar Karis elected President of Estonia en (31 August 2021). ციტირების თარიღი: 31 August 2021
  12. ↑ Estonia on presidential election day as Karis stays sole candidate en-US (2021-08-30). ციტირების თარიღი: 8 January 2022
  13. ↑ Estonia faces prospect of an election with only one candidate en (2021-08-28). ციტირების თარიღი: 8 January 2022
  14. ↑ Tanner, Jari. (2021-08-28) Only one candidate in Estonia presidential election en. ციტირების თარიღი: 8 January 2022
  15. ↑ Karis: I intend to be a balancer above all, and if necessary, a mediator en (11 October 2021). ციტირების თარიღი: 2022-01-08
  16. ↑ Karis to visit Latvia, Finland on Thursday en (11 October 2021). ციტირების თარიღი: 19 December 2024
  17. ↑ Alar Karise esimese välisvisiidi ajakava muutus, kuna Läti riigipea nakatus koroonasse et. ციტირების თარიღი: 19 December 2024
  18. ↑ President refuses to promulgate a law due to rules of proceedings violation en (8 December 2023). ციტირების თარიღი: 19 December 2024
  19. ↑ President sends Land Tax amendments to Supreme Court en. ERR (3 January 2024). ციტირების თარიღი: 19 December 2024
  20. ↑ Riigikohus: valitsus ei tohi piiramatult eelnõusid usaldusküsimusega siduda et (18 April 2024). ციტირების თარიღი: 19 December 2024
  21. ↑ President Karis decides not to promulgate Estonia's car tax law en (25 June 2024). ციტირების თარიღი: 19 December 2024
  22. ↑ President promulgates vehicle tax law en (9 August 2024). ციტირების თარიღი: 19 December 2024
  23. ↑ Eesti Entsüklopeedia 14, p. 142. Tallinn 2000. ISBN 9985-70-064-3 (in Estonian)
  24. ↑ Virve Karis in memoriam. Estonian University of Life Sciences. ციტირების თარიღი: 3 February 2024
  25. ↑ First lady Sirje Karis not planning on moving out of Tartu home yet en (2021-09-24). ციტირების თარიღი: 2022-11-30
  26. ↑ VIDEO | Vaata, kuidas saab Eesti valitud president hakkama venekeelsete küsimustega.
  27. ↑ Biography.
  28. ↑ Italian Presidency website,S.E. Alar Karis – Decorato di Gran Cordone – Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana
  29. ↑ https://www.quirinale.it/elementi/130225#&gid=1&pid=12/
  30. ↑ Par apbalvošanu ar Triju Zvaigžņu ordeni - Latvijas Vēstnesis.
  31. ↑ Awarding the Cross of Recognition during the state visit of His Excellency the President of Latvia to the Republic of Estonia on April 9-11, 2019.
  32. ↑ President.ee.
  33. ↑ President.ee.
  34. ↑ Zelenskyy awards orders to statesmen of partner countries, intl organizations. Interfax-Ukraine.[მკვდარი ბმული]
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ალარ_კარისი&oldid=5372588“-დან