აივი მაცეპე-კასაბური

აივი მატსეპე-კასაბური
	Ivy Matsepe-Casaburri
დაბადების თარიღი	18 სექტემბერი, 1937
დაბადების ადგილი	კროონსტადი, ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფო, სამხრეთ აფრიკის კავშირი
გარდაცვალების თარიღი	6 აპრილი, 2009 (71 წლის ასაკში)
გარდაცვალების ადგილი	პრეტორია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
მოქალაქეობა	სარ
განათლება	რატგერსის უნივერსიტეტი და University of Fort Hare
პარტია	აფრიკის ეროვნული კონგრესი

აივი ფლორენს მაცეპე-კასაბური (ინგლ. Ivy Florence Matsepe-Casaburri; დ. 18 სექტემბერი, 1937 — გ. 6 აპრილი, 2009) — სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკოსი. თავისუფალი შტატის მე-2 პრემიერი და სამხრეთ აფრიკის კომუნიკაციების მინისტრი 1999 წლიდან გარდაცვალებამდე.

აივი ფლორენს მაცეპე-კასაბური 2005 წელს მცირე ხნით ასრულებდა სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტის მოვალეობას,^[2] როდესაც პრეზიდენტი ტაბო მბეკი და ვიცე-პრეზიდენტი ქვეყნის ფარგლებს გარეთ იმყოფებოდნენ. გარდა ამისა, 2008 წლის 25 სექტემბერს, მას შემდეგ, რაც ტაბო მბეკი გადადგა, ხოლო კგალემა მოტლანტეს ჯერ არ ჰქონდა დადებული ფიცი, მინისტრთა კაბინეტმა იგი 14 საათით აირჩია სახელმწიფოს კონსტიტუციურ და ოფიციალურ მეთაურად.^[3]^[4]

იგი იყო პირველი ქალი, რომელსაც ეკავა სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტის პოსტი და პირველი ქალი სახელმწიფოს მეთაური მას შემდეგ, რაც 1961 წელს დასრულდა ელისაბედ II-ის მმართველობა, როგორც სამხრეთ აფრიკის დედოფლის. იგი რჩებოდა ერთადერთ ქალად ამ ისტორიული სტატუსით 2021 წლის ივლისამდე, როდესაც პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად ანჯი მოტშეკა დაინიშნა.

ადრეული ცხოვრება და განათლება

აივი მაცეპე-კასაბური დაიბადა კროონსტადში, ორანჟის თავისუფალ შტატში. დაწყებითი განათლება მიიღო ადგილობრივ სკოლებში, რის შემდეგაც სწავლა განაგრძო კვაზულუ-ნატალის პროვინციაში. უმაღლესი განათლება მიიღო ფორტ-ჰეირის უნივერსიტეტში, სადაც დაეუფლა ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხს.

უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ იგი მუშაობდა პედაგოგად კვაზულუ-ნატალში, თუმცა მალევე იძულებული გახდა, ქვეყანა დაეტოვებინა აპარტეიდის რეჟიმის პოლიტიკური დევნის გამო. იგი 28 წლის განმავლობაში იმყოფებოდა ემიგრაციაში, ძირითადად აშშ-სა და ზამბიაში. აშშ-ში ყოფნისას მან დაასრულა რატგერსის უნივერსიტეტი, სადაც მიიღო მაგისტრის, მოგვიანებით კი დოქტორის ხარისხი (Ph.D.) სოციოლოგიაში.

კარიერა

მაცეპე-კასაბური სამხრეთ აფრიკაში 1990 წელს დაბრუნდა. 1993 წელს იგი გახდა სამხრეთ აფრიკის ეკონომიკური კვლევების ინსტიტუტის დირექტორი. 1996 წელს მან ისტორია შეცვალა, როდესაც გახდა პირველი ქალი და პირველი შავკანიანი ადამიანი, რომელიც სამხრეთ აფრიკის სამაუწყებლო კორპორაციის (SABC) თავმჯდომარედ დაინიშნა.

1996 წლის დეკემბერში იგი აირჩიეს თავისუფალი შტატის პროვინციის პრემიერად, რაც მას აქცევდა პირველ ქალ პრემიერად სამხრეთ აფრიკის ისტორიაში. ამ პოსტზე მან 1999 წლამდე იმუშავა.

მინისტრის პოსტი და პრეზიდენტობა

1999 წელს პრეზიდენტმა ტაბო მბეკიმ იგი კომუნიკაციების მინისტრად დანიშნა. ამ პოსტზე ყოფნისას მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სამხრეთ აფრიკის ტექნოლოგიურ განვითარებასა და ციფრულ სექტორში ქალთა ჩართულობის გაზრდაში.

2008 წლის 25 სექტემბერს, მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტი ტაბო მბეკი ოფიციალურად გადადგა, ხოლო არჩეული პრეზიდენტი კგალემა მოტლანტე ჯერ არ იყო დანიშნული, მინისტრთა კაბინეტმა მაცეპე-კასაბური ერთხმად აირჩია პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად. მიუხედავად იმისა, რომ მისი მმართველობა მხოლოდ 14 საათს გაგრძელდა, ეს იყო სიმბოლური და ისტორიული მომენტი ქვეყნისთვის.^[5]

გარდაცვალება

აივი მაცეპე-კასაბური გარდაიცვალა 2009 წლის 6 აპრილს პრეტორიის საავადმყოფოში, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ. მისი გარდაცვალების გამო ქვეყანაში გამოცხადდა გლოვა, ხოლო დაკრძალვის ცერემონიას ესწრებოდნენ ქვეყნის უმაღლესი პირები, მათ შორის პრეზიდენტი კგალემა მოტლანტე.^[6]

რესურსები ინტერნეტში

აივი მატსეპე-კასაბურის ბიოგრაფია სამხრეთ აფრიკის მთავრობის საიტზე

სქოლიო

↑ Bethke F. S. Database of Cabinet Politics in Sub-Sahara Africa
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96743901'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67514550'></a>
↑ Acting President Ivy Matsepe-Casaburri. United Nations. ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2026.
↑ Evans, Geoff (10 აპრილი, 2009). „Ivy Matsepe-Casaburri“. The Guardian. ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2026. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება)
↑ Statement on Cabinet meeting of 25 September 2008. Government Communications (GCIS) (25 სექტემბერი, 2008). ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2026.
↑ Statement on Cabinet meeting of 25 September 2008. Government Communications (GCIS) (25 სექტემბერი, 2008). ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2026.
↑ „Minister Ivy Matsepe-Casaburri dies“. Mail & Guardian. 7 აპრილი, 2009. ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2026. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება)

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q8513"_data-entity-id="Q96743901"><i_class="wef_low_priority_links">[[:d:Q67514550|Bethke&nbsp;F.&nbsp;S.]]</i>_[[:d:Q96743901|Database_of_Cabinet_Politics_in_Sub-Sahara_Africa]]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q96743901"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q67514550"></a></div>-1] Bethke F. S. Database of Cabinet Politics in Sub-Sahara Africa
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96743901'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67514550'></a>

[2] Acting President Ivy Matsepe-Casaburri. United Nations. ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2026.

[guardian-3] Evans, Geoff (10 აპრილი, 2009). „Ivy Matsepe-Casaburri“. The Guardian. ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2026. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება)

[4] Statement on Cabinet meeting of 25 September 2008. Government Communications (GCIS) (25 სექტემბერი, 2008). ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2026.

[5] Statement on Cabinet meeting of 25 September 2008. Government Communications (GCIS) (25 სექტემბერი, 2008). ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2026.

[6] „Minister Ivy Matsepe-Casaburri dies“. Mail & Guardian. 7 აპრილი, 2009. ციტირების თარიღი: 9 თებერვალი, 2026. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი |accessdate= და |date=-ში (დახმარება)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]