შინაარსზე გადასვლა

ადოლფ კეტლე

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ადოლფ კეტლე
დაბ. თარიღი 22 თებერვალი, 1796(1796-02-22)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13]
დაბ. ადგილი გენტი, Austrian Netherlands[10] [13] [3]
გარდ. თარიღი 17 თებერვალი, 1874(1874-02-17)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [9] [10] [11] [13] (77 წლის)
გარდ. ადგილი ბრიუსელი, ბელგია[10] [13] [3]
დასაფლავებულია Brussels Cemetery[14] [15]
მოქალაქეობა  ბელგია
საქმიანობა ასტრონომი, მათემატიკოსი, ფიზიკოსი, criminologist, სტატისტიკოსი, სოციოლოგი, უნივერსიტეტის პროფესორი, ბუნებისმეტყველი, მწერალი[16] და ბოტანიკოსი
მუშაობის ადგილი Jules Bordet Royal Athenaeum[3] და former observatory of Brussels[17]
ალმა-მატერი გენტის უნივერსიტეტი[17] [3] და პარიზის ობსერვატორია[3]
განთქმული მოსწავლეები Ernst II, Duke of Saxe-Coburg and Gotha, ალბერტ საქსენ-კობურგ-გოთელი და Pierre François Verhulst[3]
ჯილდოები სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრი[18] [3] , ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი[19] და ედინბურგის სამეფო საზოგადოების წევრი[3]
გავლენა მოახდინეს

ლამბერ ადოლფ ჟაკ კეტლე (ფრანგ. Lambert-Adolph-Jacques Quetelet; დ. 22 თებერვალი, 1796, გენტი — გ. 17 თებერვალი, 1874, ბრიუსელი) — ბელგიელი მათემატიკოსი, ასტრონომი, მეტეოროლოგი და სოციოლოგი; მეცნიერული სტატისტიკის ერთ-ერთი შემქმნელი. მათემატიკისა და ასტრონომიის პროფესორი ბრიუსელში (1819). 1820 წლიდან ბელგიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ხოლო 1834 წლიდან მდივანი. 1832 წლიდან თავის მიერ დაარსებული ასტრონომიული და მეტეოროლოგიური ობსერვატორიის დირექტორი ბრიუსელში. 1841-1874 წლებში მისივე ინიციატივით შექმნილი ბელგიის ცენტრალური სტატისტიკური კომისიის თავმჯდომარე; „ელემენტარული ასტრონომიის“ ავტორი. კეტლე პოზიტივიზმის პოზიციებიდან ამტკიცებდა, რომ სოციალური ცხოვრება და ფიზიკური მოვლენები ექვემდებარება ერთი რიგის კანონებს და ამიტომ ისინი მათემატიკური სტატისტიკის ზუსტი მეთოდებით უნდა შეისწავლონ. კეტლემ წამოაყენა ისეთი „საშუალო ადამიანის“ (homme moyen) ცნება, რომელსაც საშუალო ფიზიკური, ინტელექტუალური და მორალური მონაცემები აქვს. კეტლემ დაამტკიცა, რომ ზოგიერთი მასობრივი საზოგადოებრივი მოვლენა (შობადობა, სიკვედილიანობა, ბოროტმოქმედება და სხვა) ემორჩილება განსაზღვრულ კანონზომიერებებს. კეტლეს ნაშრომი „ადამიანისა და მისი უნარის განვითარების შესახებ ანუ სოციალური ფიზიკის ცდა“ მარქსმა შეაფასა როგორც „ჩინებული სამეცნიერო შრომა“.

ხსოვნა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს კეტლე.

ლიტერატურა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. ↑ 1.0 1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #118743171 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. ↑ 2.0 2.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  3. ↑ 3.00 3.01 3.02 3.03 3.04 3.05 3.06 3.07 3.08 3.09 MacTutor History of Mathematics archive — 1994.
  4. ↑ 4.0 4.1 Lambert Adolphe Jacques Quetelet — 2009.
  5. ↑ 5.0 5.1 SNAC — 2010.
  6. ↑ 6.0 6.1 KNAW Past Members
  7. ↑ 7.0 7.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  8. ↑ ODIS — 2003.
  9. ↑ 9.0 9.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.
  10. ↑ 10.0 10.1 10.2 10.3 www.accademiadellescienze.it
  11. ↑ 11.0 11.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 გვრ.
  12. ↑ Académie nationale de médecine
  13. ↑ 13.0 13.1 13.2 13.3 http://tnk.krakow.pl/czlonkowie/quetelet-adolphe/
  14. ↑ Cimetière de Bruxelles — ბრიუსელი.
  15. ↑ https://www.bruxelles.be/sites/default/files/bxl/QR_2_2014_ecoconseil_cimbru_FR.pdf — გვ. 25.
  16. ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897.
  17. ↑ 17.0 17.1 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  18. ↑ List of Royal Society Fellows 1660-2007 — ლონდონის სამეფო საზოგადოება. — გვ. 293.
  19. ↑ https://www.amacad.org/person/lambert-adolphe-jacques-quetelet
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ადოლფ_კეტლე&oldid=4893772“-დან