აბრაუ (ტბა)

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

აბრაუ — დიდი მტკნარი ტბა კრასნოდარის მხარეში. მდებარეობს რეგიონის სამხრეთ-დასავლეთით დაბალ მთიან აბრაუს ნახევარკუნძულზე, ნოვოროსიისკიდან 14 კილომეტრში. ტბის სანაპიროზე მდებარეობს სოფელი აბრაუ, რომელიც შედის რუსეთის შემადგენლობაში. ამ სოფლის განვითარება სხვადასხვა კუთხით, მათ შორის სოფლის მეურნეობის დარგისა დაიწყო 1872 წელს. 1979 წლიდან ითვლება ბუნების ძეგლად.

ტბის უდიდესი სიღრმე დაახლოებით 11 მეტრია, საშუალო სიღრმე კი 5.8 მეტრია.

ჯერ კიდევ 1870 წელს, იმპერატორის ბრძანებით შეიქმნა სპეციალური კომისია, რომელმაც შეისწავლა ტბა, კომისია შედგებობა აგრონომებისა და ინჟინრებისგან, მათ შეამოწმეს აბრაუს ტბის შემოგარენი, რადგან იმპერატორის ბრძანებით აქ უნდა დაარსებულიყო ახალი ადგილი სახელწოდებით - აბრაუ-დურსო.

აბრაუს ტბა სიდიდით მეორე ტბაა დიდი კავკასიონის მხარეში, ჩეჩნეთის რესპუბლიკისა და დაღესტნის რესპუბლიკის საზღვარზე მდებარე კაზენოიამის ტბის შემდეგ. აბრაუს ტბის სიგრძე 3100 მეტრზე მეტია, უდიდესი სიგანე 630 მეტრია, სიღრმე 10.5 მეტრი, სარკის ფართობი 1.6-1.8 კმ². წყალშემკრები ფართობია 20.3 კმ². ტბის მაქსიმალური სიღრმე კაშხალზე შეინიშნება, მაგრამ გასული საუკუნის განმავლობაში და იგი შემცირდა 30-დან 10,5 მეტრამდე, რაც გამოიწვია გზების მშენებლობამ და ვენახების გაშენებამ, რადგან დაგროვდა ეროზიები ნაპირებზე.

პატარა მდინარე აბრაუ, რომლის სიგრძეა დაახლოებით 5,3 კმ, მუდმივად ჩაედინება ტბაში. ტბის წყალშემკრები ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი (61%) იკავებს მდინარე აბრაუს აუზს; ტბისკენ მიმავალი სხვა წყლები 6,3 კმ² (31%) იკავებს, დანარჩენი 1.6 კმ² (8%) წყლის სარკეს იკავებს, რომელზეც ნალექი პირდაპირ მოდის. ტბიდან არცერთი მდინარე არ მიედინება. ტბაში შესასვლელი წყალი იხარჯება აორთქლებისთვის, აგრეთვე მიწისქვეშა გადინებაზე, რომელიც ხორციელდება კაშხლის სხეულის მეშვეობით წყლის ფილტრაციის ფორმით. ამიტომ იგი რჩება სუფთად და მასში ჭაობიანი მცენარეული მცენარე არ არსებობს. წყალში გახსნილი კირქვის გამო, მის წყლებს აქვს თეთრი-ცისფერი ან ზურმუხტისფერი ფერი.

ტბის მიდამოში ჭარბობს ხმელთაშუა ზღვის მშრალი კლიმატი, რომელიც მის ჰიდროგრაფიაზე ზემოქმედებს: მასში წყლის მაქსიმალური დონე ნოემბრიდან მარტამდე შეინიშნება. ზაფხულში წყლის მოცულობა იწევს.

კლიმატი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ტბა არ იყინება ზამთარში. სანაპირო ზოლის მახლობლად მდებარე ტბაში წყლის ზედაპირული ფენის მინიმალური საშუალო ტემპერატურა იანვარში აღწევს თავის წლიურ მინიმუმს, მაგრამ მაშინაც კი ის დადებითია და საშუალოდ 0.2 გრადუსს შეადგენს. წყლის ტემპერატურის სწრაფი ზრდა ზედაპირის ფენაში იწყება ჯერ კიდევ აპრილში და გრძელდება ივლისის ბოლომდე. მაქსიმალური საშუალო წყლის ყოველთვიური ტემპერატურა საშუალოდ აღწევს 24,8 გრადუსს, ხოლო აგვისტოში წყალი იწყებს თანდათანობით გაციებას. წყლის ზედაპირული ფენის აბსოლუტური მაქსიმალური ტემპერატურა დაფიქსირდა 1954 წელს და მიაღწია 29.8 გრადუსს.

ფლორა და ფაუნა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ტბის ფლორა და ფაუნა საკმაოდ მრავალფეროვანი. ტბა მდიდარია თევზით, აქ ვხვდებით: კობრს, საზანს, აბრაუს და კალმახს. უშუალოდ ტბის ირგვლივ ტერიტორიაზე ხარობს ლავანდა, როზმარინი, ლეღვი და ყურძენი.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]