5 ოქტომბერი

<<	ოქტომბერი					>>
ორშ	სამ	ოთხ	ხუთ	პარ	შაბ	კვი
	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30	31
2013

5 ოქტომბერი არის გრიგორიანული კალენდრის 278-ე დღე (ნაკიან წლებში – 279-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 87 დღე.

დღის მოვლენები

• 1582 : გრიგორიანული კალენდრის შემოღების გამო ეს დღე არ არსებობს ამ წელს იტალიაში, პოლონეთში, პორტუგალიასა და ესპანეთში.
• 1665 : კიელის უნივერსიტეტი დაარსდა.
• 1789 : საფრანგეთის რევოლუცია - პარიზელი ქალები ვერსალისკენ მიემართებიან ლუი XVI-სთვის წინააღმდეგობის გასაწევად, ამ უკანასკნელის მიერ ფეოდალიზმის გაუქმების დადგენილების უარყოფის გამო.
• 1793 : საფრანგეთის კონვენტმა მოქმედებაში შემოიღო რევოლუციური კალენდარი, სადაც პირველი წელი იწყებოდა რესპუბლიკის რევოლუციის პირველი დღიდან - 1792 წ. 22 სექტემბერს. წელი 12 თვისაგან შედგებოდა 30 დღე თითოში. დარჩენილი 5 (6) დღე დღესასწაულად გამოცხადდა.
• 1795 : ნაპოლეონმა როიალისტების ვანდემიერის ბუნტის ლიკვიდირება მოახდინა.
• 1864 : ინდოეთის ქალაქი კალკუტა თითქმის მთლიანად დაინგრა ციკლონის გამო; 60.000 ადამიანი დაიღუპა.
• 1908 : პრინცი ფერდინანდ I ბულგარეთს დამოუკიდებლად აცხადებს, საკუთარ თავს კი - ბულგარეთის მეფედ.
• 1910 : პორტუგალიაში გაუქმდა მონარქია და რესპუბლიკა გამოცხადდა.
• 1915 : პირველ მსოფლიო ომში ჩაერთო ბულგარეთი.
• 1921 : ლონდონში დაარსდა საერთაშორისო პენ-კლუბი, ≈ მწერალთა საზოგადოება.
• 1925 : აშშ-ში გამოვიდა ერნესტ ჰემინგუეის პირველი წიგნი.
• 1945 : ჰოლივუდის შავი პარასკევი - ჰოლივუდის სცენურ დეკორატორთა ექვსთვიანი გაფიცვა სისხლიან აურზაურში გადაიზარდა უორნერ ბრაზერსის სტუდიასთან.
• 1947 : პირველი სატელევიზიო გამოსვლა თეთრი სახლიდან გააკეთა აშშ-ის პრეზიდენტმა ჰარი ტრუმენმა.
• 1962 : ბითლებმა ბრიტანეთში გამოუშვეს პირველი სინგლი "Love Me Do".
• 1970 : ეგვიპტის გარდაცვლილი პრეზიდენტის, ნასერის, ნაცვლად პრეზიდენტად არჩეული იქნა მისი ახლო თანამებრძოლი ანვარ სადათი.
• 1986 : ბრიტანეთის გაზეთმა "სანდეი თაიმზმა" გამოააშკარავა ისრაელის საიდუმლო ბირთვული იარაღი.
• 1991 : ლინუქსის პირველი ოფიციალური ვერსია 0.02 გამოვიდა.
• 2000 : ბელგრადში გამართული მასობრივი დემონსტრაციების შედეგად გადადგა სერბეთის პრეზიდენტი სლობოდან მილოშევიჩი. ამ დემონსტრაციებს ხშირად ბულდოზერის რევოლუციას უწოდებენ.
• 2003 : აჰმად კადიროვი აირჩა ჩეჩნეთის პრეზიდენტად.
• 2009 : ელისაბედ ბლეკბერნი, კეროლ გრაიდერი და ჯეკ შოსტაკი ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ მათი აღმოჩენისთვის ქრომოსომების დაცვის სისტემაზე ტელომერებითა და ფერმენტი ტელომარაზით.
• 2010 : რუსი ფიზიკოსები ანდრე გეიმი და კონსტანტინ ნოვოსელოვი ნახშირბადის კვლევისას გაკეთებული აღმოჩენებისთავის ფიზიკის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ.
• 2011 :
  • ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიკაში ამერიკელები საულ პერლმუტერი, ადამ რისი და ბრაიან შმიდტი გახდნენ.
  • ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიაში გახდა დანიელ შეხტმანი, ისრაელი.

ამ დღეს დაბადებულნი

• 1712 : გუარდი, ფრანჩესკო - იტალიელი მხატვარი
• 1713 : დიდრო, დენი - ფრანგი ენციკლოპედისტი და ფილოსოფოსი
• 1781 : ბოლცანო, ბერნარდ - ჩეხი მათემატიკოსი, ლოგიკოსი, ფილოსოფოსი და თეოლოგი
• 1930 : ჩესტერ არტური - აშშ-ს პოლიტიკოსი
• 1864 : ლიუმიერი, ლუი ჟან - კინემატოგრაფის გამომგონებელი
• 1879 : როუსი, ფრენსის პეიტონი - ამერიკელი პათოლოგი, 1966 წ. ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგში ონკოგენური ვირუსების აღმოჩენისთვის.
• 1882 : გოდარდი, რობერტი, ამერიკელი მეცნიერი - რაკეტამშენებლობის პიონერი. 1926 წლის მარტში წრმატებულად გაუშვა პირველი რაკეტა თხევად საწვავზე
• 1890 : ედშმიდ, კაზიმირი (შმიდ, ედუარდი), გერმანელი მწერალი, ექსპრეციონიზმის ერთ-ერთი ლიდერი.
• 1896 : ანჯაფარიძე, ვერა (ვერიკო), ქართველი მსახიობი, სსრკ სახალხო არტისტი (1950), სოციალისტური შრომის გმირი.
• 1902 : კროკი, რეიმონდ ალბერტ (რეი კროკი), ამერიკელი რესტორატორი, McDonald′s-ის ქსელის შემქმნელი.
• 1908 : ჟაროკოვი, ტაირ - ყაზახი პოეტი
• 1936 : ჰაველი, ვაცლავ - ჩეხოსლოვაკიისა (1989-1992) და ჩეხეთის (1993-2003) პრეზიდენტი
• 1938 : ჯო დასენი - ფრანგი მომღერალი
• 1975 : კეიტ უინსლეტი - ბრიტანელი მსახიობი

ამ დღეს გარდაცვლილნი

• 578 : იუსტინე II - ბიზანტიის იმპერატორი
• 1056 : ჰაინრიხ III - გერმანიის მეფე (დ.1017)
• 1214 : ალფონსო VIII - კასტილიის მეფე
• 1285 : ფილიპ III - საფრანგეთის მეფე (დ.1245)
• 1714 : კაიბარა ეკიკენი - იაპონელი ფილოსოფოსი
• 1763 : ავგუსტ III - პოლონეთის მეფე და ზახსენის კურფურსტი
• 1791 : პოტიომკინი, გრიგორი - რუსი სახელმწიფო მოღვაწე
• 1805 : კორნუოლისი, ჩარლზ - ინგლისელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე
• 1871 : აფანასიევი, ალექსანდრე - რუსი ისტორიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, ფოლკლორისტი
• 1880 : ოფენბახი, ჟაკ (ებერსტი, იაკობ), ფრანგი კომპოზიტორი, კლასიკური ოპერეტის ჟანრის შემქმნელი.
• 1918 : გაროსი, როლან, ფრანგი მფრინავი, პირველმა გადაფრინა ხმელთაშუა ზღვა, მისი სახელისაა ჩოგბურთის კორტი სტადიონი პარიზში.
• 1989 : გრიგულისი, არვიდს, ლატვიის სახალხო მწერალი, ლატვიის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.
• 2004 : უილკინსი, მორის ჰიუ, ინგლისელი ბიოფიზიკოსი, 1962 წ. ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგში.
• 2011 : სტივ ჯობსი, ამერიკელი გამომგონებელი. ეფლის თანადამფუძნებელი

დღესასწაულები

• მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
  • იონა წინასწარმეტყველი
  • ფოკა სინოპელი
  • იონა ხუცესი
  • ფოკა მემტილე
  • მართალი პეტრე
  • კოზმა ზოგრაფელი

• აგრეთვე:
  • პორტუგალია : რესპუბლიკის დღე
  • მსოფლიო მასწავლებელთა დღე

იხილეთ აგრეთვე

სხვა თვეები: