ჰონგ-კონგი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
(გადამისამართდა გვერდიდან ჰონკონგი)
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Under contruction icon-red.svg ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს David1010.

გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ამ შეტყობინების განთავსების თარიღია 2014 წლის 16 აგვისტო და იგი მხოლოდ ერთი კვირა შეიძლება დარჩეს სტატიაში.


მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:L}}

Hong Kong
香港
ჰონგ-კონგი
ჰონგ-კონგის
ჰიმნი: 義勇軍進行曲
მოხალისეთა მარში
ჰონგ-კონგი
ჰონგ-კონგი
ოფიციალური ენა ჩინური[1]
ინგლისური
ეთნოქორონიმი ჰონგ-კონგელი / 香港人
მთავრობა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონი
საკანონმდებლო ხელისუფლება საკანონმდებლო საბჭო
დაარსება
 -  ნანკინის ხელშეკრულება 29 აგვისტო, 1842 
 -  იაპონური ოკუპაცია 25 დეკემბერი, 1941-დან
15 აგვისტო, 1945-მდე
 
 -  ჩინეთის მფლობელობაში გადასვლა
1 ივლისი, 1997 
ფართობი
 -  სულ 1,104 კმ2 (179-ე)
 -  წყალი (%) 4.58 (50 კმ²)[2]
მოსახლეობა
 -  2013 შეფასებით 7 184 000[3] (მე-100)
 -  სიმჭიდროვე 6544[4] კაცი/კმ2 
მშპ (მუპ) 2014 შეფასებით
 -  სულ $404.892 მილიარდი (35-ე)
 -  ერთ მოსახლეზე $55 383 (მე-7)
აგი (2013) 0.891[5] (მე-15)
ვალუტა ჰონგ-კონგური დოლარი (HKD)
დროის სარტყელი +8
ქვეყნის კოდი HK
Internet TLD .hk, .香港
სატელეფონო კოდი +852

ჰონგ-კონგი (ინგლ. Hong Kong; ჩინ. 香港), ოფიციალურად ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ჰონგ-კონგის სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონი[6]ქალაქ-სახელმწიფო და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს ჩინეთის სამხრეთ სანაპიროზე და მოქცეულია მარგალიტის მდინარის დელტასა და სამხრეთ ჩინეთის ზღვას შორის[7]. ჰონგ-კონგი ცნობილია თავისი ვრცელი ჰორიზონტითა და ბუნებრივი ღრმა ნავსადგურით. მისი ტერიტორიის ფართობი 1104 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა 7 მილიონ კაცზე მეტი. ამ მაჩვენებლით ჰონგ-კონგი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ტერიტორიაა[8]. ჰონგ-კონგის მოსახლეობის 93.6% ეთნიკური ჩინელია და მხოლოდ 6.4%-ია სხვა ეროვნების წარმომადგენელი[4]. ჰონგ-კონგის კანტონურად მოლაპარაკე უმრავლესობა მეზობელი კანტონის (ამჟამად გუანდუნი) პროვინციდანაა[9], რომელიც ომსა და ჩინეთის კომუნისტურ რეჟიმს გამოექცა 1930-1960 წლებში[10][11][12][13].

ჰონგ-კონგი ბრიტანეთის იმპერიის კოლონია პირველი ოპიუმის ომის (1839-42) შემდეგ გახდა. კუნძული ჰონგ-კონგი გაერთიანებული სამეფოსათვის განუსაზღვრელი ვადით გადაცემული პირველი ტერიტორია იყო, შემდეგ 1860 წელს კოულუნის ნახევარკუნძული გადეცა, ბოლოს კი 1898 წელს იჯარით ახალი ტერიტორიები მიიღო. წყნაროკეანური ომის დროს (1941-45) ოკუპირებული იყო იაპონიის მიერ, რომლის შემდეგაც ბრიტანეთმა კვლავ დაიბრუნა მასზე კონტროლი 1997 წლამდე, ტერიტორიის ჩინეთისთვის გადაცემის მომენტამდე[14][15]. კოლონიალიზმის პერიოდმა მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია დღევანდელი ჰონგ-კონგის კულტურაზე, რომელსაც ხშირად ახასიათებენ, როგორც „აღმოსავლეთისა და დასავლეთის შეხვედრას“[16] და განათლების სისტემაზე, რომელიც ინგლისის[17] სისტემას მისდევდა 2009 წლის რეფორმების განხორციელებამდე[18].

1997 წლის 1 ივლისს, ჰონგ-კონგი ჩინეთის პირველი სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონი გახდა, „ერთი ქვეყანა, ორი სისტემის“ პრინციპით (აღნიშნული სტატუსი მაკაომ 1999 წლის დეკემბერში მიიღო). მას კონტინენტური ჩინეთისაგან განსხვავებული პოლიტიკური სისტემა აქვს[19]. ჰონგ-კონგის იურიდიული დამოუკიდებლობა ანგლო-ამერიკული სამართლის ჩარჩოებში ფუნქციონირებს[20][21]. ჰონგ-კონგის მთავარი კანონი (მისი საკონსტიტუციო დოკუმენტი) არეგულირებს მის პოლიტიკურ სისტემას და საგარეო ურთიერთობებისა და სამხედრო თავდაცვის გარდა ყველა საკითხში ითვალისწინებს ჰონგ-კონგის ავტონომიურობის მაღალ ხარისხს[22][23].

ჰონგ-კონგი გლობალური ქალაქია. ის ერთ-ერთი ალფა+ ქალაქია. ჰონგ-კონგი წარმოადგენს მსოფლიოში მესამე წამყვან საერთაშორისო ფინანსურ ცენტრს ლონდონისა და ნიუ-იორკის შემდეგ. ჰონგ-კონგს აქვს წამყვანი კაპიტალისტური პოსტ-ინდუსტრიული ეკონომიკა, რომელიც დაბალი გადასახადებითა და თავისუფალი ვაჭრობით ხასიათდება, ხოლო ვალუტა, ჰონგ-კონგური დოლარი მსოფლიოს რვა ყველაზე გამოყენებად ვალუტას შორისაა[24]. ტერიტორიის უკმარისობამ მაღალ შენობებზე მოთხოვნა გაზარდა, რამაც იგი მსოფლიოში ყველაზე ვერტიკალურ ქალაქად აქცია[25][26]. ჰონგ-კონგს ერთ სულ მოსახლეზე მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი შემოსავალი აქვს, მაგრამ ამავე დროს განვითარებული ეკონომიკის ქვეყნებს შორის ყველაზე მაღალი შემოსავლების უთანასწორობა[27]. ტერიტორიის სიმცირემ, აგრეთვე ხელი შეუწყო საზოგადოებრივი ტრანსპორტის მაღალგანვითარებული სისტემის შექმნას, რომლითაც მოსახლეობის 90% სარგებლობს[28] და ეს მაჩვენებელი ყველაზე მაღალია მსოფლიოში[29]. ჰონგ-კონგს სხვადასხვა ასპექტში მრავალი მაღალი საერთაშორისო რეიტინგი გააჩნია, მათ შორისაა მისი თავისუფალი ეკონომიკა, ფინანსური და ეკონომიკური კონკურენტუნარიანობა[30], ცხოვრების დონე, კორუფციის აღქმა[31], ადამიანური პოტენციალის განვითარების ინდექსი სადაც უმაღლესი ადგილები უკავია. გაეროსა და ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციიის მონაცემებით, 2012 წელს ჰონგ-კონგში სიცოხლის ხანგრძლოვობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი დაფიქსირდა მსოფლიოში[32]. თუმცა მიუხედავად ამისა ჰაერის დაბინძურება და სმოგი მაინც სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს[33].

სახელწოდება[რედაქტირება]

სახელწოდება „ჰონგ-კონგი“ წარმოადგენს კანტონურზე ან ჰაკაზე არსებული სახელის 香港 ფონეტიკურად მიახლოებულ ვარიანტს, რაც თარგმანში „სურნელვან ნავსადგურს“ ნიშნავს[34]. 1842 წლამდე ამ სახელით მოიხსენიებოდა პატარა უბე (ამჟამად აბერდინის ნავსადგური ან 香港仔 ჰოენგ1გონგ2ზაი2 „პატარა ჰონგ-კონგი“) კუნძულ აბერდინსა და კუნძულ ჰონგ-კონგის სამხრეთ ნაწილს შორის, რომელიც ბრიტანელი მეზღვაურებისა და ადგილობრივი მეთევზეების შეხვედრის პირველი შეხების წერტილი იყო[35].

ისტორია[რედაქტირება]

კოლონიამდელი[რედაქტირება]

ბრიტანეთის კოლონიალიზმის ეპოქა[რედაქტირება]

იაპონიის შეჭრა[რედაქტირება]

ცივი ომის პერიოდი[რედაქტირება]

1997 წლიდან[რედაქტირება]

მმართველობა[რედაქტირება]

სამართლებრივი სისტემა და სასამართლო[რედაქტირება]

საგარეო ურთიერთობები[რედაქტირება]

ადამიანის უფლებები[რედაქტირება]

ადმინისტრაციული რაიონები[რედაქტირება]

სამხედრო საქმე[რედაქტირება]

გეოგრაფია და კლიმატი[რედაქტირება]

ჰონგ-კონგი მდებარეობს ჩინეთის სამხრეთ სანაპიროზე, მარგალიტის მდინარის დელტის საპირისპირო მხარეს, მაკაოდან 60 კილომეტრით აღმოსავლეთით. აღმოსავლეთიდან, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გარშემორტყმულია სამხრეთ ჩინეთის ზღვით, ხოლო ჩრდილოეთიდან მდინარე შენჟენით გამოყოფილია გუანდუნის პროვინციის ქალაქ შენჟენისაგან. 1104 კმ² ტერიტორია მოიცავს, კუნძულ ჰონგ-კონგს, კოულუნის ნახევარკუნძულს, ახალ ტერიტორიებსა და 200-ზე მეტ მიმდებარე კუნძულს, რომელთა შორის უდუდესია კუნძული ლანტაუ. ტერიტორიის მთლიანი ფართობიდან 1054 კმ² უკავია ხმელეთს, ხოლო 50 კმ² წყალს. ჰონგ-კონგის ტერიტორიული წყლები 3 საზღვაო მილის (5.6 კმ) მანძილზე ვრცელდება. მსოფლიოში ტერიტორიის ფართობის სიდიდის მიხედვით ჰონგ-კონგი 179-ე ადგილზეა[2][7].

ვინაიდან ჰონგ-კონგის რელიეფის უდიდესი ნაწილი გორაკ-ბორცვიანია და ციცაბოა, ამიტომ ხმელეთის ტერიტორიის მხოლოდ 25% არის ათვისებული, ხოლო 40% პარკებსა და ნაკრძალებს უკავიათ[36]. ურბანული განვითარების ძირითადი არეალები მდებარეობს კოულუნის ნახევარკუნძულზე, კუნძულ ჰონგ-კონგის ჩრდილოეთ ნაწილსა და ახალი ტერიტორიების დასახლებებში[37]. ტერიტორიის უმაღლესი მწვერვალია ტაი-მო-შანი, რომელიც ზღვის დონიდან 957 მეტრზე მდებარეობს[38]. ჰონგ-კონგს უსწორმასწორო სანაპირო ზოლის გამო უამრავი უბე, მდინარე და პლაჟი აქვს[39]. 2011 წლის 18 სექტემბერს ჰონგ-კონგის ეროვნული გეოპარკი იუნესკომ თავისი გლობალური გეოპარკების ქსელში შეიტანა. ჰონგ-კონგის გეოპარკი რვა გეო-ზონისაგან შედგება, რომლებიც საი-კუნგის ვულკანური ქანების რეგიონსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ახალი ტერიტორიების დანალექი ქანების რეგიონს მოიცავს[40].

ეკონომიკა[რედაქტირება]

ინფრასტრუქტურა[რედაქტირება]

დემოგრაფია[რედაქტირება]

განათლება[რედაქტირება]

ჯანდაცვა[რედაქტირება]

კულტურა[რედაქტირება]

სპორტი[რედაქტირება]

არქიტექტურა[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. Section 3(1) of the Official Languages Ordinance (Cap 5) provides that the "English and Chinese languages are declared to be the official languages of Hong Kong." The Ordinance does not explicitly specify the standard for "Chinese". While Mandarin and Simplified Chinese characters are used as the spoken and written standards in mainland China, Cantonese and Traditional Chinese characters are the long-established de facto standards in Hong Kong.
  2. 2.0 2.1 Hong Kong. The World Factbook. CIA (23 August 2010). წაკითხვის თარიღი: 17 September 2010.
  3. Mid-year Population for 2013“, Census and Statistics Department (Hong Kong), 13 August 2013. 
  4. 4.0 4.1 თარგი:Cite report
  5. 2014 Human Development Report Summary pp. 21-25. United Nations Development Programme (2014). წაკითხვის თარიღი: 27 July 2014.
  6. GovHK: Residents, ჰონგ-კონგის მთავრობა.
  7. 7.0 7.1 ჰონგ-კონგის გეოგრაფია და კლიმატი. აღწერა და სტატისტიკის დეპარტამენტი, ჰონგ-კონგის მთავრობა. წაკითხვის თარიღი: 10 January 2007.
  8. Ash, Russell (2006). The Top 10 of Everything 2007. Hamlyn, გვ. 78. ISBN 0-600-61532-4. 
  9. Fan Shuh Ching (1974). „ჰონგ-კონგის მოსახლეობა“: გვ. 18–20. წაკითხვის თარიღი: 25 August 2010. 
  10. Second paragraph reads, "The first wave of refugees came to Hong Kong in the 1930s to escape from the Chinese Civil War and the Sino-Japanese War, but it wasn't until 1949, during the Chinese exodus, when an estimated one million-plus mainland Chinese started coming into the city via the northern borders. Many people, mostly anti-communist Kuomintang officials and capitalists, rushed to Hong Kong in search of refuge." A history of refugees in Hong Kong. Time Out Hong Kong – Know your City (18 June 2013). წაკითხვის თარიღი: 9 September 2013.
  11. Page 16, "The turmoil on the mainland, leading to the defeat of the Nationalists and takeover by the Communists in 1949, unleashed a torrent of refugees – both rich and poor -into Hong Kong." (2002) Hong Kong: Facts about Hong Kong -History, 10th, Hong Kong: Lonely Planet, გვ. 16. ISBN 1864502304. 
  12. Veterans who fled mainland for Hong Kong in 1970s tell their stories“. წაკითხვის თარიღი: 9 September 2013. 
  13. Carroll, John (2007). A Concise History of Hong Kong. Rowman & Littlefield, გვ. 127. ISBN 978-0742534223. 
  14. Joint Declaration of the Government of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and the Government of the People's Republic of China on the Question of Hong Kong. Constitutional and Mainland Affairs Bureau, Hong Kong Government (19 December 1984). ციტატა: „The Government of the People's Republic of China declares that to recover the Hong Kong area (including Hong Kong Island, Kowloon and the New Territories, hereinafter referred to as Hong Kong) is the common aspiration of the entire Chinese people, and that it has decided to resume the exercise of sovereignty over Hong Kong with effect from 1 July 1997.“ წაკითხვის თარიღი: 4 October 2010.
  15. On This Day: 1997: Hong Kong handed over to Chinese control“, BBC News, 1 July 1997. წაკითხვის თარიღი: 9 September 2008. 
  16. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის cnntravel არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  17. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის HKUChan არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  18. Programme Highlights. Hong Kong Government. წაკითხვის თარიღი: 20 October 2010.
  19. So, Dudley L. (2001). The Chinese Triangle of Mainland China, Taiwan and Hong Kong. Greenwood Publishing, გვ. 13–29. ISBN 0-313-30869-1. 
  20. Basic Law, Chapter IV, Section 4. Basic Law Promotion Steering Committee. წაკითხვის თარიღი: 10 November 2009.
  21. Russell, Peter H. (2001). Judicial Independence in the Age of Democracy: Critical Perspectives from around the World. University of Virginia Press, გვ. 306. ISBN 978-0-8139-2016-0. 
  22. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის BasicLawC2 არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  23. Ghai, Yash P. (2000). Autonomy and Ethnicity: Negotiating Competing Claims in Multi-ethnic States. Cambridge University Press, გვ. 92–97. ISBN 978-0-521-78642-3. 
  24. (December 2010) „Triennial Central Bank Survey: Report on global foreign exchange market activity in 2010“. წაკითხვის თარიღი: 15 October 2011. 
  25. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის timeout არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  26. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის skyscraper არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  27. Hong Kong. International Monetary Fund. წაკითხვის თარიღი: 27 October 2013.
  28. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის TD არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  29. შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის pubtransport არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  30. Global Competitiveness Index 2012–2013 (2012). წაკითხვის თარიღი: 8 June 2013.
  31. Corruption Perceptions Index 2012. Transparency International (2012). წაკითხვის თარიღი: 8 June 2013.
  32. WHO: Japan report finds Hong Kong women have overtaken Japanese as longest living“, July 2012. წაკითხვის თარიღი: 26 July 2012. [მკვდარი ბმული]
  33. http://www.myhealthportal.hk/en/content/articles/18/Health_Effects_of_Air_Pollution_in_Hong_Kong/
  34. Room, Adrian (2005). Placenames of the World. McFarland & Company, გვ. 168. ISBN 0-7864-2248-3. წაკითხვის თარიღი: 1 September 2011. 
  35. Bishop, Kevin (1997). China's Imperial Way. China Books and Periodicals, გვ. 218. ISBN 962-217-511-2. წაკითხვის თარიღი: 1 September 2011. 
  36. Morton, Brian (1995). An Introduction to the Cape d'Aguilar Marine Reserve, Hong Kong. Hong Kong University Press, გვ. 9. ISBN 9789622093881. 
  37. 2006 Population By-census. Census and Statistics Department, Hong Kong Government. წაკითხვის თარიღი: 13 November 2009.
  38. Tai Mo Shan Country Park. Agriculture, Fisheries and Conservation Department, Hong Kong Government (17 March 2006). წაკითხვის თარიღი: 8 November 2009.
  39. Hong Kong. Olympic Council of Asia. წაკითხვის თარიღი: 14 November 2009.[მკვდარი ბმული]
  40. Geopark leaflet (PDF). წაკითხვის თარიღი: 26 October 2013.