ჰალოგენალკანები

ჰალოგენალკანები (ალკილჰალოგენიდები) — ორგანული შენაერთები, რომლებიც, როგორც ჩანს მათი სახელწოდებიდან, თავის შემადგენლობაში აქვს «ნახშირბადი-ჰალოგენი» კავშირს. მათი აღნაგობა შეიძლება წარმოვიდგინოთ, ნახშირბადის აღნაგობის მიხედვით, სადაც С-Н კავშირი შეცვლილია С-Х კავშირით, (Х — ფტორი, ქლორი, ბრომი, იოდი). იმის გამო რომ ჰალოგენების ატომები უფრო ელექტროუარყოფითია ვიდრე ნახშიბადის ატომი, კავშირი С-Х პოლარიზებულია ისე რომ, ჰალოგენის ატომი იძენს ნაწილობრივ უარყოფით მუხტს, ხოლო ნახშიებადის ატომი - ნაწილობრივ დადებითს. ასე რომ, ალკილჰალოგენიდები წარმოადგენენ მკვეთრად გამოხატულ ელექტროფილებს, და ამ თვისებაზეა დაფუძნებული მათი გამოყენება ორგანულ სინთეზში.

თვისებები

ალკიჰალოგენების ქიმიური აქტიურობა შეიძლება იცვლებოდეს ფართო საღვრებში რომელიც დამოკიდებულია მათ აღნაგობაზე.

დამახასიათებელი რეაქციაებია — ნუკლეოფილნური ჩანაცვლება, ელიმინირება, აღდგენა ალკანამდე, გადაჯგუფებები კარბენის იონების მონაწილეობით, ურთიერთმოქმედება ტუტე და ტუტემიწა ლითონებთან.

შენიშვნები

ორგანულ სინთეზში და მრეწველობაში ყველაზე ხშირად გვხვდება შემდეგი:

• ნახშირბადის ტეტრაქლორიდი: გამხსნელი
• ტეფლონი (პოლიტეტრაფტორეთილენი): ინერტული მასალა
• ფრეონები: მაცივარი აგენტები
• იოდური მეთილი: ალკილირული აგენი
• ვინილქლორიდი: პოლიმერული მასალების და სინთეზური ბოჭკოების მისაღებად.