წვერა (გვარი)

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ წვერა.
წვერა (ბარბუსი)
წვერა (გვარი)
მეცნიერული კლასიფიკაცია
სამეფო: ცხოველები
კლასი: ძვლოვანი თევზები
რიგი: კობრისმაგვარნი
ოჯახი: კობრისებრნი
გვარი: წვერა
სახეობა: მტკვრის წვერა (Barbus lacerta (cyri))

კოლხური წვერა (Barbus tauricus)
ჭანარი (Barbus capito)
მურწა (Barbus mursa)

ლათინური სახელი
Cyprinus barbus

წვერა, ბარბუსი (ლათ. Cyprinus barbus) — კობრისებრთა ოჯახის ერთ-ერთი ყველაზე მრავალრიცხოვანი და ძველი გვარია. მისი სახეობების უმეტესობა მტკნარ წყალში ბინადრობს და თითქმის მთელ მსოფლიოს არის მოდებული. გვარის წარმომადგენელთათვის დამახასიათებელია ორი წყვილი ულვაში, რომელთაც ისინი საკვების მოპოვებისა და ორიენტაციისთვის იყენებენ, ასევე წვეტიანი კეხის მქონე უკანა ფარფლი. ცალკეული სახეობების მაქსიმალური სიგრძე 120 სმ-ია, წონა - 20 კგ. ცხოვრების ხანგრძლივობა - მაქს. 25 წელი.

წვერას სახეობები ძირითადად მდინარეების ბინადარნი არიან (წვერა, კოლხური წვერა და ა.შ.). უფრო იშვიათად გვხვდებიან ტბის ბინადარნი (სევანის წვერა და ა.შ.) და დიადრომები (ჭანარი, არალის წვერა).

წვერას ბევრი წარმომადგენელი სპორტული თევზაობის მოყვარულთათვისაა საინტერესო. რამდენიმე სახეობას კი სარეწაო მნიშვნელობაც აქვთ — საქართველოში ეს ძირითადად ჭანარი და მტკვრის წვერაა. გვარის სახეობათა საბაზრო ფასი ერთმანეთისგან თითქმის არ განსხვავდება და საკმაოდ მაღალია - 2000 წლის მონაცემებით ის ყოველ ტონაზე 3500 ლარს შეადგენდა (შედარებისთვის 1 ტ. ლოქო = 2000 ლარს)[1].


გავრცელება[რედაქტირება]

წვერას გვარის წარმომადგენლები თითქმის მთელ მსოფლიოში არიან გავრცელებულნი - ევროპის კონტინენტურ, წინა და შუა აზიის, აფრიკის კონტინენტურ და ტროპიკულ წყლებში. ასევე ონტარიოს ტბაში, კანადა.

ყოფილი საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკებიდან წვერების გვარის განვრცობის კერები შავი, აზოვის, კასპიის და არალის ზღვების აუზებია.

საქართველოში წვერას ოჯახის სახეობების უმეტესობა მტკვარში და ალაზანში, ასევე მათ შენაკადებში ბინადრობენ. კოლხური წვერა კი ძირითადად რიონის და მის შენაკადებში გვხვდება. მდინარეებზე ჰიდროელექტროსადგურების აშენების შემდეგ ხდება წვერისებრთა ქვესახეობებად დაყოფის დაჩქარება.

საქართველოში ბინადარი წვერისებრთა გვარის ყველა სახეობა ენდემს წარმოადგენს.

ბარბუსების რეკლასიფიკაცია[რედაქტირება]

თევზის სახეობა, რომლების ბარბუსებად მოიხსენიებიან თავდაპირველად წვერების (ბარბუსების) გვარში იყვნენ გაერთიანებულნი. თუმცა შემდგომ მოხდა მათი ხელახალი კლასიფიკაცია, რის შედეგადაც ბევრი ”ბარბუსი” (მათგან უმეტესობა სააკვარიუმო თევზია) გადავიდა პუნტიუსის გვარში.

წვერას (ბარბუსის) გვარის სახეობები[რედაქტირება]

მსოფლიოში გავრცელებული წვერას გვარის სახეობები
Tswera1.jpg წვერა (Barbus barbus)
Barbus brachycephalus02.jpg არალის წვერა (Barbus brachycephalus)
Barbus meridionalis01.jpg ხმელთაშუა ზღვის წვერა (Barbus meridionalis)
Barbus peloponnesius.jpg პელოპონესის წვერა (Barbus peloponnesius)


B. ablabes (Bleeker, 1863)
B. aboinensis Boulenger, 1911
B. acuticeps Matthes, 1959
B. acutirostris Bini, 1940
B. afrohamiltoni Crass, 1960
B. afrovernayi Nichols and Boulton, 1927
B. albanicus Steindachner, 1870
B. aliciae Bigorne and Lévêque, 1993
B. alluaudi Pellegrin, 1909
B. aloyi Roman, 1970
B. altianalis Boulenger, 1900
B. altidorsalis Boulenger, 1908
B. amanpoae Lambert, 1961
B. amatolicus Skelton, 1990
B. andrewi Barnard, 1937
B. anema Boulenger, 1903
B. annectens Gilchrist and Thompson, 1917
B. anniae Lévêque, 1983
B. anoplus Weber, 1897
B. ansorgii Boulenger, 1904
B. apleurogramma Boulenger, 1911
B. apoensis Banister and Clarke, 1977
B. arabicus Trewavas, 1941
B. arambourgi Pellegrin, 1935
B. arcislongae Keilhack, 1908
B. argenteus Günther, 1868
B. aspilus Boulenger, 1907
B. aspius Boulenger, 1912
B. atakorensis Daget, 1957
B. atkinsoni Bailey, 1969
B. atromaculatus Nichols and Griscom, 1917
B. bagbwensis Norman, 1932
B. balcanicus Kotlík, Tsigenopoulos, Ráb and Berrebi, 2002
B. barbulus Heckel, 1847 (Linnaeus, 1758)
B. barbus Linnaeus, 1758

B. barnardi Jubb, 1965
B. barotseensis Pellegrin, 1920
B. batesii Boulenger, 1903
B. baudoni Boulenger, 1918
B. bawkuensis Hopson, 1965
B. bellcrossi Jubb, 1965
B. bifrenatus Fowler, 1935
B. bigornei Lévêque, Teugels and Thys van den Audenaerde, 1988
B. boboi Schultz, 1942
B. bocagei Steindachner, 1864
B. borysthenicus Dybowski, 1862
B. bourdariei Pellegrin, 1928
B. brachycephalus Kessler, 1872
B. brachygramma Boulenger, 1915
B. brazzai Pellegrin, 1901
B. brevicephalus Nagelkerke and Sibbing, 1997
B. breviceps Trewavas, 1936
B. brevidorsalis Boulenger, 1915
B. brevilateralis Poll, 1967
B. brevipinnis Jubb, 1966
B. brevispinis Holly, 1927
B. brichardi Poll and Lambert, 1959
B. bynni (Forsskål, 1775)
B. cadenati Daget, 1962
B. calidus Barnard, 1938
B. callensis Valenciennes in Cuvier and Valenciennes, 1842
B. callipterus Boulenger, 1907 -- clipper barb
B. camptacanthus (Bleeker, 1863)
B. candens Nichols and Griscom, 1917
B. caninus Bonaparte, 1839
B. canis Valenciennes in Cuvier and Valenciennes, 1842
B. capito (Güldenstädt, 1773)

B. carcharhinoides Stiassny, 1991
B. cardozoi Boulenger, 1912
B. carens Boulenger, 1912
B. carottae (Bianco, 1998)
B. carpathicus Kotlík, Tsigenopoulos, Ráb and Berrebi, 2002
B. castrasibutum Fowler, 1936
B. catenarius Poll and Lambert, 1959
B. caudosignatus Poll, 1967
B. caudovittatus Boulenger, 1902
B. cercops Whitehead, 1960
B. chicapaensis Poll, 1967
B. chiumbeensis Pellegrin, 1936
B. chlorotaenia Boulenger, 1911
B. choloensis Norman, 1925
B. ciscaucasicus Kessler, 1877
B. citrinus Boulenger, 1920
B. claudinae De Vos and Thys van den Audenaerde, 1990
B. clauseni Thys van den Audenaerde, 1976
B. collarti Poll, 1945
B. comizo Steindachner, 1864
B. compiniei (Sauvage, 1879)
B. condei Mahnert and Géry, 1982
B. congicus Boulenger, 1899
B. crassibarbis Nagelkerke and Sibbing, 1997
B. cyclolepis Heckel, 1837
B. dainellii Bini, 1940
B. dartevellei Poll, 1945
B. deguidei Matthes, 1964
B. deserti Pellegrin, 1909
B. dialonensis Daget, 1962
B. diamouanganai Teugels and Mamonekene, 1992
B. ditinensis Daget, 1962
B. dorsolineatus Trewavas, 1936
B. eburneensis Poll, 1941
B. elephantis Boulenger, 1907
B. ensis Boulenger, 1910
B. erubescens Skelton, 1974
B. erythrozonus Poll and Lambert, 1959
B. ethiopicus Zolezzi, 1939
B. euboicus Stephanidis, 1950
B. eurystomus Keilhack, 1908
B. eutaenia Boulenger, 1904
B. evansi Fowler, 1930
B. fasciolatus Günther, 1868
B. fasolt Pappenheim in Pappenheim and Boulenger, 1914
B. figuigensis Pellegrin, 1913
B. foutensis Lévêque, Teugels and Thys van den Audenaerde, 1988
B. fritschii Günther, 1874
B. gananensis Vinciguerra, 1895


B. gestetneri Banister and Bailey, 1979
B. girardi Boulenger, 1910
B. goktschaicus Kessler, 1877
B. gorgorensis Bini, 1940
B. gorguari Rüppell, 1835
B. graecus Steindachner, 1895
B. graellsii Steindachner, 1866
B. greenwoodi Poll, 1967
B. gruveli Pellegrin, 1911
B. grypus Heckel, 1843
B. guildi Loiselle, 1973
B. guineensis Pellegrin, 1913
B. guirali Thominot, 1886
B. guiraonis Steindachner, 1866
B. gulielmi Boulenger, 1910
B. gurneyi Günther, 1868
B. haasi Mertens, 1925
B. haasianus David, 1936
B. habereri Steindachner, 1912
B. harterti Günther, 1901
B. holotaenia Boulenger, 1904
B. hospes Barnard, 1938
B. huguenyi Bigorne and Lévêque, 1993
B. huloti Banister, 1976
B. hulstaerti Poll, 1945
B. humeralis Boulenger, 1902
B. humilis Boulenger, 1902
B. humphri Banister, 1976
B. hypsolepis Daget, 1959
B. inaequalis Lévêque, Teugels and Thys van den Audenaerde, 1988
B. innocens Pfeffer, 1896
B. intermedius Rüppell, 1835
B. issenensis Pellegrin, 1922
B. iturii Holly, 1929
B. jacksoni Günther, 1889
B. jae Boulenger, 1903
B. janssensi Poll, 1976
B. jubbi Poll, 1967
B. kamolondoensis Poll, 1938
B. kersin Heckel, 1843
B. kerstenii Peters, 1868
B. kessleri (Steindachner, 1866)
B. kissiensis Daget, 1954
B. ksibi Boulenger, 1905
B. kuiluensis Pellegrin, 1930
B. lacerta Heckel, 1843

B. lagensis (Günther, 1868)
B. lamani Lönnberg and Rendahl, 1920
B. laticeps Pfeffer, 1889
B. lauzannei Lévêque and Paugy, 1982
B. leonensis Boulenger, 1915
B. lepineyi Pellegrin, 1939
B. leptopogon Schimper, 1834
B. liberiensis Steindachner, 1894
B. lineomaculatus Boulenger, 1903
B. longiceps Valenciennes in Cuvier and Valenciennes, 1842
B. longifilis Pellegrin, 1935
B. longissimus Nagelkerke and Sibbing, 1997
B. lornae Ricardo-Bertram, 1943
B. lorteti Sauvage, 1882
B. loveridgii Boulenger, 1916
B. luapulae Fowler, 1958
B. lucius Boulenger, 1910
B. lufukiensis Boulenger, 1917
B. luikae Ricardo, 1939
B. lujae Boulenger, 1913
B. lukindae Boulenger, 1915
B. lukusiensis David and Poll, 1937
B. luluae Fowler, 1930
B. luteus (Heckel, 1843)
B. macedonicus Karaman, 1928
B. machadoi Poll, 1967
B. macinensis Daget, 1954
B. macroceps Fowler, 1936
B. macrolepis Pfeffer, 1889
B. macrophtalmus Bini, 1940
B. macrops Boulenger, 1911
B. macrotaenia Worthington, 1933
B. magdalenae Boulenger, 1906
B. magniatlantis Pellegrin, 1919
B. malacanthus Pappenheim, 1911
B. manicensis Pellegrin, 1919
B. mariae Holly, 1929
B. marmoratus David and Poll, 1937
B. martorelli Roman, 1970
B. massaensis Pellegrin, 1922
B. matthesi Poll and Gosse, 1963
B. mattozi Guimarães, 1884
B. mawambi Pappenheim in Pappenheim and Boulenger, 1914
B. mawambiensis Steindachner, 1911
B. mbami Holly, 1927
B. mediosquamatus Poll, 1967
B. megastoma Nagelkerke and Sibbing, 1997
B. melanotaenia Stiassny, 1991
B. meridionalis Risso, 1827
B. microbarbis David and Poll, 1937
B. microcephalus Almaça, 1967
B. micronema Boulenger, 1904
B. microterolepis Boulenger, 1902
B. mimus Boulenger, 1912
B. miolepis Boulenger, 1902
B. mirabilis Pappenheim in Pappenheim and Boulenger, 1914
B. mocoensis Trewavas, 1936
B. mohasicus Pappenheim in Pappenheim and Boulenger, 1914
B. motebensis Steindachner, 1894
B. moulouyensis Pellegrin, 1924
B. multilineatus Worthington, 1933
B. mungoensis Trewavas, 1974
B. mursa (Güldenstädt, 1773)

B. musumbi Boulenger, 1910
B. myersi Poll, 1939
B. nanningsi (de Beaufort, 1933)
B. nasus Günther, 1874
B. neefi Greenwood, 1962
B. neumayeri Fischer, 1884
B. nigeriensis Boulenger, 1903
B. nigrifilis Nichols, 1928
B. nigroluteus Pellegrin, 1930
B. niokoloensis Daget, 1959
B. nounensis Van den Bergh and Teugels, 1998
B. nyanzae Whitehead, 1960


B. oligogrammus David, 1937
B. olivaceus Seegers, 1996
B. osseensis Nagelkerke and Sibbing, 2000
B. owenae Ricardo-Bertram, 1943
B. oxyrhynchus Pfeffer, 1889
B. pagenstecheri Fischer, 1884
B. pallaryi Pellegrin, 1919
B. pallidus Smith, 1841
B. paludinosus Peters, 1852
B. papilio Banister and Bailey, 1979
B. parablabes Daget, 1957
B. parajae Van den Bergh and Teugels, 1998
B. parawaldroni Lévêque, Thys van den Audenaerde and Traoré, 1987
B. paytonii Boulenger, 1911
B. pellegrini Poll, 1939
B. peloponnesius Valenciennes in Cuvier and Valenciennes, 1842
B. perince Rüppell, 1835
B. petchkovskyi Poll, 1967
B. petitjeani Daget, 1962
B. platydorsus Nagelkerke and Sibbing, 1997
B. platyrhinus Boulenger, 1900
B. plebejus Bonaparte, 1839
B. pleurogramma Boulenger, 1902
B. pleuropholis Boulenger, 1899
B. pobeguini Pellegrin, 1911
B. poechii Steindachner, 1911
B. prespensis Karaman, 1924
B. prionacanthus Mahnert and Géry, 1982
B. profundus Greenwood, 1970
B. progenys Boulenger, 1903
B. pseudognathodon Boulenger, 1915
B. pseudotoppini Seegers, 1996
B. puellus Nichols and Boulton, 1927
B. pumilus Boulenger, 1901
B. punctitaeniatus Daget, 1954
B. pygmaeus Poll and Gosse, 1963
B. quadrilineatus David, 1937
B. quadripunctatus Pfeffer, 1896
B. radiatus Peters, 1853
B. raimbaulti Daget, 1962
B. reinii Günther, 1874
B. rhinophorus Boulenger, 1910
B. rocadasi Boulenger, 1910
B. rohani Pellegrin, 1921
B. rosae Boulenger, 1910
B. roussellei Ladiges and Voelker, 1961
B. rouxi Daget, 1961
B. roylii Boulenger, 1912
B. ruasae Pappenheim in Pappenheim and Boulenger, 1914
B. rubrostigma Poll and Lambert, 1964
B. sacratus Daget, 1963
B. salessei Pellegrin, 1908
B. schoutedeni Poll and Lambert, 1961
B. sclateri Günther, 1868
B. serengetiensis Farm, 2000
B. serra Peters, 1864
B. sexradiatus Boulenger, 1911
B. somereni Boulenger, 1911
B. stanleyi Poll and Gosse, 1974
B. stappersii Boulenger, 1915
B. stauchi Daget, 1967
B. steindachneri Almaça, 1967
B. stigmasemion Fowler, 1936
B. stigmatopygus Boulenger, 1903
B. subinensis Hopson, 1965
B. sublimus Coad and Najafpour, 1997
B. sublineatus Daget, 1954
B. subquincunciatus Günther, 1868
B. surkis Rüppell, 1835
B. sylvaticus Loiselle and Welcomme, 1971
B. syntrechalepis (Fowler, 1949)
B. taeniopleura Boulenger, 1917
B. taeniurus Boulenger, 1903
B. tanapelagius Graaf, Dejen, Sibbing and Osse, 2000
B. tangandensis Jubb, 1954
B. tauricus Kessler, 1877

B. tegulifer Fowler, 1936
B. tetrastigma Boulenger, 1913
B. thamalakanensis Fowler, 1935
B. thessalus Stephanidis, 1971
B. thysi Trewavas, 1974
B. tiekoroi Lévêque, Teugels and Thys van den Audenaerde, 1987
B. tomiensis Fowler, 1936
B. tongaensis Rendahl, 1935
B. toppini Boulenger, 1916
B. trachypterus Boulenger, 1915
B. traorei Lévêque, Teugels and Thys van den Audenaerde, 1987
B. treurensis Groenewald, 1958
B. trevelyani Günther, 1877
B. trimaculatus Peters, 1852
B. trinotatus Fowler, 1936
B. trispiloides Lévêque, Teugels and Thys van den Audenaerde, 1987
B. trispilomimus Boulenger, 1907
B. trispilopleura Boulenger, 1902
B. trispilos (Bleeker, 1863)
B. tropidolepis Boulenger, 1900
B. truttiformis Nagelkerke and Sibbing, 1997
B. tsanensis Nagelkerke and Sibbing, 1997
B. turkanae Hopson and Hopson, 1982
B. tyberinus Bonaparte, 1839
B. umbeluziensis Groenewald, 1958
B. unitaeniatus Günther, 1866
B. urostigma Boulenger, 1917
B. urotaenia Boulenger, 1913
B. usambarae Lönnberg, 1907
B. vanderysti Poll, 1945
B. venustus Bailey, 1980
B. viktorianus Lohberger, 1929
B. viviparus Weber, 1897
B. walkeri Boulenger, 1904
B. wellmani Boulenger, 1911
B. wurtzi Pellegrin, 1908
B. xanthopterus (Heckel, 1843)
B. yeiensis Johnsen, 1926
B. yongei Whitehead, 1960
B. zalbiensis Blache and Miton, 1960
B. zanzibaricus Peters, 1868

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  1. ”ეროვნული მოხსენება გარემოს მდგომარეობის შესახებ 1999-2000 წწ.” საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტრო.[1]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]