ტყემალი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ტყემალი
Prunus cerasifera branch fruits bgiu.jpg
მეცნიერული კლასიფიკაცია
სამეფო: მცენარეები
განყოფილება: ყვავილოვნები
კლასი: ორლებნიანნი
რიგი: ვარდისნაირნი
ოჯახი: ვარდისებრნი
გვარი: Prunus
სახეობა: ტყემალი
ლათინური სახელი
Prunus cerasifera
Prunus divaricata

ტყემალი (ლათ. Prunus cerasifera) — მრავალწლოვანი ხეხილოვანი მცენარე ქლიავისებრთა ქვეოჯახისა და ვარდყვავილოვანთა ოჯახისა. ხის სიმაღლე 3-10 მ აღწევს, ზოგჯერ ხისმაგვარი ბუჩქია, ძლიერ დატოტვილი, ეკლიანი ან უეკლო. ნაყოფი მომრგვალო, მობრტყო-მომრგვალო ან უკუკვერცხისებრი აქვს. ფერად ყვითელი, წითელი და იისფერია, ზოგჯერ თითქმის შავი. ნიადაგისადმი ნაკლებ მომთხოვნი, დაავადებებისადმი მედეგი, გვალვა- და ყინვაგამძლეა. კულტურული ტყემლის ნაყოფი შეიცავს (%-ობით): შაქრებს 4-10, მჟავებს 1,5-4, პექტინს 0,3-1,5, C ვიტამინსა და A პროვიტამინს. მოსავლიანობა ზრდასრული ხიდან 300 კგ-მდეა. ტყემლისგან მზადდება საუკეთესო ხარისხის წვენი, კომპოტი, მურაბა, სანელებელი, ტყლაპი და სხვა. მეხილეობაში იყენებენ ქლიავის, ატმისა და გარგარის საძირედ. ველურად და კულტურაში გავრცელებულია ბალკანეთში. შუა და მცირე აზიაში, ირანში, ამიერკავკასიაში და სხვა.

საქართველოში უძველესი დროიდან თითქმის ყველგანაა გავრცელებული ზღვის დონიდან 1600-1800 მ-მდე. ამჟამად დარაიონებული ჯიშებია გულდედავა, გაზაფხულის მერცხალ, წითელი დროშა, ქუთაისი, რიონი, ხვავიანი და სხვა.

ლიტერატურა[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]