ტრიქინელოზი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

ტრიქინელოზი (ლათ. trichinellosis; სინონიმი: ტრიქინოზი) — ჰელმინთოზი ნემატოდოზების ჯგუფიდან. გამომწვევია მრგვალი ჭია — Trichinella spiralis. ავადდება ღორი, დათვი, მელა, მაჩვი, ძაღლი, კატა, ვირთაგვა, თაგვი, იშვიათად ცხენი და ძროხა. ბუნებრივ პირობებში გამომწვევის ცირკულაცია პირობადებულია ლეშის ჭამით.

ადამიანის დასნებოვნების მიზეზი დაავადებული ცხოველის (უფრო ხშირად, ღორის ან ტახის) ხორცია, თუმცა საქართველოში ხშირია დათვის ხორცით დასნებოვნების შემთხვევებიც. დაავადების სიმძიმე ორგანიზმში მოთესილი მატლების რაოდენობაზეა დამოკიდებული. ხშირად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს. ინკუბაციური პერიოდი 1-2 დღიდან 25 დღემდე მერყეობს.

დაავადების დასაწყისისათვის დამახასიათებელია ტკივილი მუცლის არეში, გულისრევა, ფაღარათი, ცხელება. კუნთების ინვაზირება იწყება პირველი კვირის ბოლოს და დამახასიათებელია შეშუპება თვალების ირგვლივ, კონიუნქტივიტი (თვალის ლორწოვანის ანთება) სისხლჩაქცევებით, კუნთების ტკივილი და საერთო სისუსტე. შეიძლება განვითარდეს გამონაყარი, ფრჩხილქვეშა სისხლჩაქცევები, გულის კუნთის, ფილტვების და ცენტრალური ნერვული სისტემის დაზიანება.

ტრიქინელოზი ფართოდაა გავრცელებული ბევრ ქვეყანაში, საქართველოში შემთხვევების მატება დაიწყო 1985 წლიდან. აღწერილია სულ 2500-ზე მეტი შემთხვევა, აქედან 80% - აღმოსავლეთ საქართველოში. დაავადებულთა აბსოლუტური უმრავლესობა მოზრდილებია. 2002 წლის დეკემბრამდე აღრიცხულია 149 შემთხვევა. შემთხვევები გამოვლენილია ძირითადად თბილისსა და თელავში. უფრო ხშირად ადგილი აქვს ოჯახურ შემთხვევებს. 1996 წელს აღწერილია ტრიქინელოზის აფეთქება დმანისის რაიონში, საქორწილო სუფრაზე ღორის “ცვრიანი” მწვადების მიღების შედეგად დაავადდა 40-ზე მეტი ადამიანი. ავადობის სიხშირე იზრდება ზამთრის თვეებში, როდესაც ღორის ხორცის მოხმარება მატულობს. 2000 წელს სერიოზული ეპიდაფეთქება დაფიქსირდა პანკისის ხეობაში (199 შემთხვევა), რისი მიზეზიც იყო ავადმყოფი დათვის ხორცის საკვებად მიღება.

ტრიქინელოზით ავადობის მიზეზი, ძირითადად, ღორების შენახვის ელემენტარული წესების დარღვევაა. არაა დაწესებული ბაგური შენახვა, ღორები თავისუფლად მოძრაობენ დასახლებულ ადგილებსა და მიმდებარე ტერიტორიებზე, ხშირად ნაგავსაყრელებზეც. ღორები უფრო ხშირად იკვლება ოჯახებში ვეტერინარული სამსახურის გვერდის ავლით და მათი რეალიზაციაც ხშირად ბაზრების გარეთ, ქუჩებსა და გზებზე ხდება. ამას ემატება ე.წ. “ცვრიანი” (თერმულად არასაკმარისად დამუშავებული) მწვადის პოპულარობა საქართველოში. ქალთა შორის ავადობაზე გარკვეულ გავლენას ახდენს ნახევარფაბრიკატის (უმი ფარშის) დაგემოვნება.

ლიტერატურა[რედაქტირება]